Dowladda Itoobiya ayaa diiday dhex dhexaadiyeyaal kale oo Mareykanku ku jiro in ay soo galaan muranka salka ku haya biyo xireenka  webiga Nile ee u dhexeeya, Suudaanka, Itoobiya iyo Masar, sida ay sheegtay wasaaradda arrimaha dibadda.

Dina Mufti oo ah afhayeenka wasaaradda arrimaha dibadda ayaa war fidiyeenka u sheegay in Adis Ababa ay si weyn uga soo hor jeeddo in cidd kale soo farageliso xiisadda taagan ee ka dhalatay biyo xireenka weyn ee Itoobiya sameysay.

Inkastoo, Midowga Afrika uu ku jiro kula dab qaadista dhinacyada isku maandhaafsan arrintan ayaa haddana Itoobiya sheegaysaa in aysan raali ka aheyn in daraf kale soo galo.

Hadalka Itoobiya ayaa imaanaya xilli Suudaan warqad rasmi ah u direy; Midowga Afrika, Qaramada Midoobay, Midowga Yurub iyo Mareykanka taas oo ay ku codsanayso in la soo farageliyo muranka taagan.

Xigasho: Anadolu 

Howlwadeennada Caafimaadka iyo Qaar ka mida mas’uuliyiinta Isbitaalka Hooyada iyo Dhallaanka ee Banaadir ayaa qaatay Talaalka ka hortagga cudurka safmarka ah ee COVID-19.

Qaar ka mid ah dhakhaatiirta, maamulka iyo shaqaalaha caafimaadka ee Isbitaalka Hooyada iyo Dhallaanka ee Banaadir ayaa ka mid noqday dadkii ugu horeeyay ee qaatay tallaalka ka hortagga cudurka safmarka ah ee COVID-19 oo maanta dalka laga daahfuray, isla markaana ay hormuud u noqdeyn Madaxweynaha Jamhuuriyadda, Wasiirka Caafimaadka iyo quburada caafimaad ee safka hore kaga jira la dagaallanka cudurka COVID-19.

Qaar ka mid ah dhakhaatiirta oo la hadlay Warbaahinta Qaranka ayaa dadka Soomaaliyeed ugu baaqay inay qaataan talaalka si ay halista cudurka uga badbaadiyaan naftooda iyo midda dadka ay la noolyihiin.

Agaasimaha Isbitaal Banaadir Marwo Fartuun Shariif Maxamed ayaa sheegtay in shaqaale gaar ah ay u diyaariyeen bixinta talaalka, waxayna Dadka kula talisay inay ka faa’iideystaan fursadan si looga hortago qatarta cudurka oo sababay dhimashada in ka badan Seddex boqol oo qof.

Agaasimaha Caafimaadka guud ee Wasaaradda Caafimaadka Dr Cabdullahi Ismaaciil oo ugu dambeyn ka hadlay muhiimadda talaalka looga hortagayo COVID-19 ayaa xusay in loo baahanyahay in si isku mid ah loo qaato talaalka oo uu sheegay inuu wax tar u leeyahay ka hortagga cudurka COVID-19.

Maanta oo ku began sanad ka hor markii dalka laga helay kiiskii ugu horeeyay ee cudurka COVID-19 ayey Soomaaliya ka mid noqotay dalalka sida rasmiga ah u isticmaalay talaalka mashruuca COVAX oo ay qubarada caafimaadka ee WHO sheegeyn inuu waxtar weyn u leeyahay ka hortagga cudurkan oo saameyn weyn ku yeeshay dunida.

Sida uu warbaahinta u sheegay Xeer ilaaliyaha Guud ee Qaranka Mudane Sulaymaan Maxamed Maxamuud, Maanta oo ay taariikhdu ku beegantahay 16-ka Maarso, Ergeda Dalkeenna uga qayb galeysay Maxkamadda Caddaaladda Aduunka ee uu hoggaaminayey Ra’iisul Wasaare ku Xigeenka XFS Mudane Mahdi Maxamed Guuleed ayaa Maanta soo gaba-gabeeyey wareeggii 1-aad ee dood afeedka dacwadda la xiriirta baddeenna.

Xeer Ilaaliyuha Qaranku wuxuu bogaadiyey sidii habsamida lahayd ee qareennada u doodayey dalkeennu ay u soo bandhigeen xujooyin cad-cad oo muujinaya xaq ahaanshaha gal dacwadeedka Soomaaliya iyo mabaadida caalamiga ah ee la xiriirsan xeerka badaha. Waxa ay sidoo kale looyaradu si cad u qeexeen xad gudubka dawladda Kenaya ay ku hayso badda Soomaaliya ee ay muranka galisay.

“Waxaan halkan umadda Soomaaliyeed uga sheegayaa, in dawladda iyo shacabka Soomaaliya oo midaysan ay diyaar u yihiin difaacidda gobonimada iyo dhul badeedka Soomaaliya, iyada oo aan rajaynayo in natiijada ka soo baxaysaa ay noqoto mid ummadda Soomaaliyeed oo dhan ka farxin doonta.”

Waxaa halkaas ku soo gaba-gaboobay wareeggii 1-aad ee Dood afeedka badda Soomaaliya. Wareegga 2-aad goorta uu bilaabmayo Maxkamadda Caddaaladda Adduunka ee ICJ ayaa go’aan ka gaaraysa iyada oo wargalin doonta wafdiga Soomaaliya ku matalaya dacwadda.