Xarunta Adeeg Bixinta ee Halmeel, ayaa u-astaysan isku duwidda adeegyada dowladda iyo mideyntooda, dib-u-habeynta adeegyada adag iyo yareynta lakab-xafiiseedka, fududeynta xog is-dhaafsiga u dhexeeya hey’adaha dowladda, si muwaaddinku uga maarmo in uu hal-xog marar kala duwan iyo goobo kala duwan ku bixiyo.

Kulanka oo uu guddoominayey Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa sidoo kale lagu ansixiyey Heshiis hoos yimaada Qaramada Midoobay ee sharciga Badaha (Unclose) ee ilaalinta iyo isticmaalka waara ee kala duwanaanshaha noolaha badda ee aagga ka baxsan awoodda Qaran (BBNJ Agreement).

Golaha ayaa intii uu kulanku socday, waxaa lagu soo bandhigay warbixinno kala duwan oo la xiriira amniga, maaliyadda iyo xaaladda Wabiyada dalka oo ay daraasad iyo warbixin dhamaystiran kasoo gudbisay Wasaaradda Beeraha iyo Waraabka.

Ra’iisul Wasaare Xamse ayaa bogaadiyay ciidamada qalabka sida qeybahooda kala duwan kadib markii warbixintii amniga ee lasoo bandhigay ay muujisay in amniga dalka uu si weyn usoo hagaagay, si weyna hoos ugu dhaceen falalkii amni darada guud ahaan dalka.

Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo Jamhuuriyadda Dadka ee Shiinaha ayaa Arbacadii si rasmi ah u daah furay Xarunta Cilmi baarista iyo Casriyeynta Shiinaha oo laga hirgeliyay Machadka Diblomaasiyadda ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah, taasoo muujineysa tallaabo muhiim ah oo lagu xoojinayo xiriirka laba geesoodka ah ee sii kobcaya.

Munaasabadda waxaa ka qeyb galay Xoghayaha Joogtada ah ee Wasaaradda Arimaha Diabadda Mudane Xamza Haadow, iyo Safiirka Shiinaha ee Soomaaliya, Mudane Wang Yu, iyo marti sharaf kale.

Aasaaska xaruntan wuxuu ka tarjumayaa dadaalka wadajirka ah ee lagu horumarinayo is weydaarsiga aqoonta, kordhinta is fahamka labada dal, iyo dhiirrigelinta cilmi baaris wadajir ah oo ku saabsan arrimaha istaraatiiji ah.

Machadka Diblomaasiyadda, oo ah xarunta ugu muhiimsan ee tababarka iyo cilmi baarista Wasaaradda Arimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga, ayaa door weyn ka ciyaara diyaarinta diblomaasiyiinta Soomaaliyeed, isagoo sidoo kale xoojinaya ka qaybgalka Soomaaliya ee heer caalami iyada oo loo marayo waxbarasho, cilmi baaris siyaasadeed, iyo iskaashi caalami ah.

Safiirka dawlada Soomaaliya u fadhiya dalka Boqortooyada Sacuudi Carabiya Mudane Mohamed Amin Sheikh Osman ayaa Maanta kulan mira dhal ah la qaatay xoghayaha Guud ee ururka raabidada Caalamka islaamka isla markaana ah Gudomiyaha Hay,ada Culumada muslimiinta Dr. Mohamed Al ciisa, kulankaas oo ka qabskomay xafiiska Xoghayah Guud ee Magaalada Riyad.
Kulanka ayaa looga wada hadlay Arimaha iskaashiga labada dhinac iyo sida loo sii hormarin lahaa.
Sida oo kale Safiir Mohamed Amin ayaa xogahayaha Guud uga mahadceliyay sida mar waliba ay u garab taaganyihiin Somalia, oo ay ugu dambeysay bayaankii lagu diiday xadgudubka Israil ee Madaxbanaanida iyo Midnimada dalka Somaia.

Wasiirka Cadaaladda iyo Arrimaha Dastuurka Xukuumadda JFS, Mudane Xasan Macallin Maxamuud ayaa maanta soo xiray tababar socday muddo afar maalmood ah oo ku saabsanaa hab maamulka iyo kormeerka miisaaniyadda, kaas oo loo qabtay howl-wadeenno ka tirsan Wasaaradda.

Tababarkan oo diiradda lagu saaray xoojinta aqoonta iyo xirfadaha shaqaalaha ee dhanka maaraynta kharashaadka, kormeerka waxqabadka iyo kor u qaadidda hufnaanta maamulka maaliyadeed ayaa lagu falanqeeyay habraacyo casri ah oo lagu xaqiijinayo isla xisaabtanka iyo daahfurnaanta maaliyadeed.

Wasiirka ayaa bidhaamiyay muhiimadda tababarkan iyo doorka uu ka qaadanayo horumarinta nidaamka maaliyadeed ee Wasaaradda, isaga oo ku boorriyay howl-wadeennada inay ku dabaqaan howlahooda shaqo aqoonta iyo xirfadaha ay kororsadeen, si howlaha maaliyadeed u noqdaan kuwa waafaqsan heerarka dowladnimada casri ah.

Wasiirka Wasaaradda Caafimaadka iyo Daryeelka Bulshada ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Dr. Cali Xaaji Aadam ayaa maanta si rasmi ah xarigga uga jaray qaybta Hooyada iyo Dhallaanka ee Isbitaalka Forlanini ee magaalada Muqdisho.

Munaasabadda furitaanka ayaa waxaa ka soo qeyb galay Agaasimaha Isbitaalka Forlanini Dr. Maxamed Jacfar, agaasimayaasha isbitaalada dowliga ah, agaasime-waaxeedyo ka tirsan Wasaaradda Caafimaadka, xoghayaha Mihnadlayaasha Caafimaadka Qaranka (NHPC), dhakhaatiir, maamulka iyo shaqaalaha Isbitaalka Forlanini, wakiil ka socday Hormuud Foundation, iyo marti sharaf kale.

Qeybtan cusub ee Hooyada iyo Dhallaanka ayaa si casri ah loo qalabeeyey, waxaana loogu talagalay bixinta adeegyo caafimaad oo dhameystiran oo ku saabsan daryeelka hooyooyinka uurka leh, kuwa umulaya iyo dhallaanka cusub, iyadoo la hubinayo adeegga bulshada oo tayo sare leh.

Muhiimadda ay leedahay qeybtaan ayaa ah in ay si weyn uga qeyb qaadaneyso yareynta sababaha dhimashada hooyada iyo dhallaanka, kordhinta helitaanka adeegyo caafimaad oo tayo leh, iyo horumarinta umulinta badbaadada leh, taas oo muhiim u ah caafimaadka guud ee bulshada.

Sidoo kale, furitaanka qeybtaan ayaa xoojinaya kalsoonida bulshada ay ku qabaan isbitaallada dowladda, isla markaana taageeraya dadaallada Wasaaradda Caafimaadka ee lagu horumarinayo adeegyada caafimaadka dalka, gaar ahaan kuwa hooyada iyo dhallaanka.

Ugu dambeyn, Wasiirka ayaa bogaadiyey dhammaan dhinacyadii ka qeyb qaatay hirgelinta mashruucan, isagoo xusay in horumarinta adeegyada hooyada iyo dhallaanka ay tahay mudnaan qaran oo muhiim u ah badbaadinta nolosha iyo horumarka bulshada Soomaaliyeed.

Guddoomiyaha Guddiga Madaxa-bannaan ee Xuquuqul Insaanka Qaranka, Dr. Maryan Qaasim, ayaa ka digtay in khataraha sii kordhaya ee ka dhasha adeegsiga aan la xakameyn ee baraha bulshada oo ay ka mid yihiin faafinta wararka aan saxda ahayn, tacaddiyada dijitaalka ah, iyo xadgudubyada kale ee la xiriira online-ka, ay sii wiiqayaan xuquuqaha aasaasiga ah ee bulshada.

Iyadoo ka hadleysay madal uu qabtay Machadka Heritage oo looga hadlayay khataraha baraha bulshada, maamulka iyo badqabka dijitaalka, ayay ku nuuxnuuxsatay in ilaalinta xuquuqaha ka jira goobaha dijitaalka gaar ahaan xorriyadda hadalka, karaamada aadanaha iyo asturnaanta ay tahay mas’uuliyad wadajir ah oo ay wadaagaan dowladda, shirkada ganacsiga ee gaarka loo leeyahay, bulshada rayidka ah iyo bulshada isticmaalaysa.

Dr. Maryam waxay ku baaqday in la xoojiyo maamulka iyo maareynta dijitaalka, lana adkeeyo isla-xisaabtanka xogta baraha bulshada, isla markaana la kordhiyo wacyigelinta dadweynaha, si loo hubiyo in baraha bulshada ay noqdaan goobol ilaaliya xuquuqda dadka halkii ay ka noqon lahaayeen meel waxyeello u geysata bulshadeena, gaar ahaan dhallinyarada.

Bishkek: Danjiraha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya u fadhiya dalka Turkiga mudane Fatxudiin Cali ahna Safiirka aan deggenayn ee Jamhuuriyadda Kirgistaan, ayaa maanta warqadaha aqoonsiga safiirnimo u gudbiyay Madaxweynaha Jamhuuriyadda Kyrgyzstan mudane Sadyr Japarov.

Danjiraha ayaa si rasmi ah u noqday safiir aan deggenayn oo Soomaaliya ku matala dalka Kyrgyzstan.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta xarigga ka jaray Xarunta dhexe ee Wasaaradda Dekadaha iyo Gaadiidka Badda Soomaaliya.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa tilmaamay in dowladda Federaalku ay ahmiyad gaar ah siinayso casriyeynta dekadaha dalka, horumarinta iyo ilaalinta arrimaha badda, iyadoo mudnaan la siinayo sugidda amniga badda, dhowrista kheyraadka dabiiciga ah iyo ilaalinta bay’adda badda si jiilasha mustaqbalka loogu ilaaliyo kheyraadka ceegaaga Badda soomaaliyeed.

“Dowladda Federaalka Soomaaliya waxaa ka go’an in badda Soomaaliyeed laga dhigo laf-dhabarta koboca dhaqaale ee dalka, iyada oo xoogga la saarayo Sugidda amniga badda Soomaaliyeed, Ilaalinta iyo maareynta kheyraadka badda, Dhowrista bay’adda badda iyo ka hortagga xaalufinta.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa kormeer ku sameeyey qeybaha kala duwan ee dhismaha cusub Wasaaradda oo laf-dhabar u ah koboca dhaqaalaha dalka, horumarinta ganacsiga badda iyo xoojinta isku xirka Soomaaliya iyo suuqyada caalamka, isaga oo ku bogaadiyey shaqaalaha Wasaaradda dadaalka ay ugu jiraan horumarinta adeegyada muhiimka u ah dalka.

Wasiirka Wasaaradda Gaashaandhigga Xukuumadda Federaalka Soomaaliya (XFS) Axmed Macallin Fiqi oo ka hadlay Madasha Qaran ee Isku Duwidda Xasilinta ayaa ka warbixiyay guulaha Dowladda Federaalka Soomaaliya ee dhanka xoreynta dalka, sugidda amniga iyo xoojinta dedaaallada Xasillinta.

Wasiir Wasiir Fiqi ayaa ku dheeraaday howlgallada dalka looga xoreeyey Khawaarijta iyo dedaallada xigay ee Xasillinta oo ay ugu dambeeyeen Sabiid iyo Caanoole, isagoo adkeeyey in guulaha la gaaray la sii adkeyn doono.

Ugu dambeyntii, Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya Axmed Macalin Fiqi ayaa Wasaaradda Arrimaha Gudaha XFS uga mahadceliyey hoggaaminta iyo isku-duwidda howlaha Xasilinta iyo isku-keennidda daneeyeyaasha kala duwan.