Wasiirka haweenka iyo horumarinta xuquuqda aadanaha Marwo Xaniifa Maxamed Ibraahim iyo ku xigeenka wasiirka Marwo Xiis Xassan ayaa xafiiska ku qaabilay marwo Heidi Elburgi johansen oo ah ergayga gaarka ah ee dawladda norway u qaabilsan arrimaha soomaaliya iyo wafdi ay hogaaminayso.

“Waxaan xafiiskeyga ku qaabilay ergayga gaarka ah ee dawladda norway u qaabilsan arrimaha Soomaaliya marwo Heidi Elburgi johansen iyo wafdi ay hogaaminayso waxaana kawada hadalnay xoojinta xuquuqda aadanaha gaar ahaan haweenka Soomaaliya.

Sidoo kale wasiir xaniifa Maxamed Ibraahim ayaa ammaantay xiriirka wanaagsan ee labada dal ka dhexeeya iyo taageerada dawladda norway ay siinayso xoojinta xuquuqda aadanaha iyo ka qayb galka haweenka ee siyaasadda.

Lakulanka dadka baahiyaha gaarka ah qaba waa mid dareen gaar ah abuurta muuqaal ahaanna ka duwan kulamada kale caadiga ah ee dhaca, waxaa lagu xasuustaa awoodda iyo qadarta Alle waxaana kulan yeeshey dad naafo ah oo isugu jira haween, waayeel, carruur iyo wafdi ay hogaamineyso Wasiirka Wasaaradda Haweenka iyo Xuquuqul Insaanka Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Dadka baahiyaha gaarka ah qaba ayaa ka hadlay duruufaha adag ee noloshooda ku gadaaman, faquuqa ay kala kulmaan bulshada iyo sida ay ugu faraxsan yihiin kulanka Madaxda Wasiiradda Haweenka.

Isuduwaha Wasaaradda Haweenka ee Gobolka Bakool Raxma Nuur Dheere oo fududeysay kulanka ayaa sheegtay in Wasiirka Haweenka ka dalbatay inay waqti laqaadato dadka baahiyaha gaarka ah qaba.

Wasiir Fahima Cismaan Cumar oo waqti dheer laqaadatay dadka baahiyaha gaarka ah qaba ayaa ugu dambeyn hadiyado kala duwan guddoonsiisey dadka ay la kulantay.

Qaar ka mid ah naafada oo wajiyadooda farxad ka muuqatay ayaa Wasiirka Haweenka uga mahadceliyey hadiyadaha ay dadka guddoonsiisay.

Xildhibaannadii safarka ku wehlinayay Wasiirka ayaa bogaadiyey in la xasuusto oo fikirkoodana la dhageysto dadka baahiyaha gaarka ah qaba.

Wasiirka Wasaaradda Haweenka, Arrimaha Qoyska iyo Xuqqluuqul Insaanka ee Dowlad goboleedka Koonfur Galbeed Fahiima Cismaan Cumar ayaa dadka naafada ah ka codsatay inay ku sabraan caqabadaha ay kala kulmaan bulshada qeybaheeda kala duwan.

Hantidhawraha Guud ee JFS Mudane Maxamed Maxamuud Cali ayaa maanta furay Shir sannadeedka Xafiiska Hantidhawrka Guud iyo Xafiisyada Hantidhawrada Dowlad Goboleedyada 2020.

Shirka oo ay Hantidhawrada Dowlad Goboleedyada uga qaybqaateen qaabka muuqaal-aragga ah ayaa waxaa la isku waydaarsaday khibrado iyo casharro la xiriiray nuucyada kala duwan ee baarista ee lagu sameeyo hay’daha kala duwan ee heer Federaal iyo Dowlad Goboleed.

Hantidhawraha Guud ayaa dhiniciisa jeediyay khudbad dhinacyo badan taabanaysay isagoo uga mahadceliyay Hantidhawrada Dowlad Goboleedyada wada-shaqayntooda dhaw ee ay la leeyihiin XHG isla markaasna ballanqaaday in “Qorshaha Istiraatiijiyadda XHG ee 2020-2022 lagu dari doono qodobbo gaar ah oo ka jawaabaya baahiyaha xafiisyadaas isla markaana xoojinaya iskaashigii horay u jiray”.

Sidoo kale, Xafiisyada Hantidhawrada Dowlad Goboleedyada Galmudug, Hirshabeelle, Koonfur Galbeed iyo Jubaland ayaa soo bandhigay soojeedinno ku saabsan guulihii ay xafiisyadoodu ku tallaabsadeen, caqabadaha kala duwan ee ku hor gudban iyo dhinacyada ay mustaqbalka dalbanayaan in lagala shaqeeyo.

Hantidhawraha Guud ayaa shirka soo xiray isagoo adkeeyay in si dhab ah loo taabbagalin doono qodobbadii la soo jeediyay intii uu kulanku socday.

Wasiirka Wasaaradda Qorheynta Maal-gashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha Xukumadda Faderaalka Soomaaliya, mudane Jamaal Maxamed Xasan ayaa maanta xafiiskiisa kula kulmay xubno ka socday Hay’adaha Gar-gaarka Arrimaha Beni’aadanimmada iyo Masiibooyinka Puntland.

Kulanka waxaa loo ga hadlay saameynta duufanta GATI ee ku dhuftay deeganada Bari ee Dowlad Goboleedka Puntland.

Cabdicasiis Cabdullaahi Axmed oo ah Maamulka Hay’adaha Gargaarka Arrimaha Beni’aadanimmada iyo Masiibooyinka Puntaland ayaa sheegay in saameyn ay ku yeelatay dhul baxaadleh’ oo ay ka midyihiin Xaafuun, Isku shuban, Gurdiya, Baargeele, Boosaaso iyo tuulooyin kale ah.

“Mudane Wasiir Duufaanta GATI waxa ay sababatay geerida 12 ruux oo 8 Yemaniyiin tahay iyo Afar Soomaali ah, sidoo kale qiyaasta dadka ay saameysay ayaa gaaraya 200 oo qoysas ah oo ku kala nool deegaannada Xaafuun, Iskushuban, Gurdiya iyo Baargeele.

Halka Boosaso ay saameyn ku yeelatay Afar boqal oo kun oo Barakacyaal ah, xoolo fara badan oo isugu jira Geel, Ari ayey galaafatay Duufunta, waxa ay jartay Isgaarsiinta iyo koronta oo ay dhulka la gashay Duufaanta GATI,

Waxaan ku soo gaarsiinay dhibaatada halkaasi ka jirta Mudane Wasiir waxaan codsaneynaa in gurmad deg-deg ah lala soo gaaro” ayuu yari Cabdulcasiis.

Jamaal Maxamed Xasan Wasiirka Wasaaradda Qorsheynta Qaranka Xukuumaadda Federaalka Somaaliya ayaa walaac ka muujiyay xajmiga ay ku dhuftay Duufanta GATI deegaanada Mamullka Puntland, waxuuna hoosta ka xariiqay ka Wasaaradd ahaan ay diyaarinayaan isku dubaridka hay’adaha Gar-gaarka deg-dega ah ee isugu jira kuwa dowliga ah iyo kuwa aan dowliga ahayn in sida ugu dhaqsiyaha badan ay ugu jawaaban xaaladda Beni’aadannimo ee ka jirto halkaasi.

Wasiir Jamaal Maxamed Xasan waxaa kulanka ku wehliyay Madaxa Xafiiska Xalka-waara, Zahra Cabdi Maxamed iyo Masuu’iliyiin ka tirsan Wasaaradda Qorsheynta Maal-gaashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Militiriga Ethiopia wuxuu bilaabi doonaa wajigii u dambeeyay howlgalka ka dhanka ah mucaaradka gobolka Tirgee, sidaa waxaa sheegay ra’iisul wasaare Abiy Axmed oo bayaan soo saaray khamiistan maanta ah.

Hadalkan ayaa imaanaysa xilli uu dhammaaday 72 saac oo uu ra’iisul wasaaraha u qabtay in ay isku soo dhiibaan dagaalyahnada TPLF.

“72- saac oo aan siinay dambiiliyaasha TPLF in ay isku soo dhiibaan waa uu dhammaaday howlgalka ciidankeena wuxuu galayaa wajigii u dambeeyay,” ayuu Twitter ku soo qorey.

Waxaa uu intaas ku daray, in shacabka loo tureyo isla markaana horey waxaa isku soo dhiibay kumanaan dagaalyahno ah.

Wakaaladda wararka Reuters oo warkan qortay saaka ayaa sheegtay in aysan awoodin in xiriir la sameyso TPLF, sidaas awgeed sheegashada labada dhinac si madaxa banaan looma xaqiijin karo, sidoo kale isgaarsiinta degaanka ayaa hawada ka maqan.

Ergay ka socda midowga Afrika ayaa ku sugan Ethiopia waxayna ka codsadeen madaxda dalka in arrintan nabad lagu dhammeeyo, kooxaha xuquuqul insaanka ayaa ka walaacsan dagaalka waqooyiga Ethiopia ayagoo ka cabsi qaba in waxyeelo ka soo gaarto shacabka.

Abiy ayaa 72 saac u qabtay TPLF in ay hubka dhigaan haddii kalena ay wajahi doonaan dagaal adag, buuraleyda ku heeran xarunta gobolka Tigree ee Mekelle ayaa la isku hayaa, magaalada waxaa ku noo 500,000 oo ruux.

Kumanaan shacab ah ayaa la aaminsan yahay in ay ku dhinteen dagaalka, sidoo kale waxaa jira burbur aad u bahsan oo ay sababeen duqeymaha dhanka cirka ah, affarta bishan ayuu bilowday dagaalka u dhexeeya militiriga Ethiopia iyo xooggaga jabhadda xoreynta dadka Tigree ee TPLF, in ka badan 42,000 oo qof ayaa u kala qaxay dalalka Suudaan iyo Eritrea.