Marka aad tagto suuqyada iyo meelaha laga dukaameysto waxaad arkeeysaa Doolarka Mareykanka oo suuqyada waa weyn iyo kuwa yar yar oo si isku mid ah wax looga iibsanayo wayna yar tahay in aad aragto lacagta shilin soomaaliga oo inta jeebka laga soo bixiyo wax lagu iibsanayo.

Miisaska hore ee bakhaarada iyo dukaamada waa weyn ma arkeysid shilinka soomaaliga, lacagtii jeebka lagu qaadan jiray ee wax laga siin jiray masaakiinta , maqaayadahana lagu gali jiray maanta wey yaraatay.

Maanta marka ay dhowr boqol oo shilin soomaali ku soo gasho, nus ahaan waa eber oo waa jarjarmeen, qeyb waxaa saameyey googo’ , qeybna mararka qaar waxaa saameeyey iyadoo muddo dheer meel ku baaba’day.

Dadka badankoodu wey iska diidaan qaadashada shilin soomaaliga qaarna waxay yiraahdaa soo kala sooc oo iga reeb inta baaba’san xilli aanu jirin meel lagu hirto oo lagu soo bedelo ama banki wax ka qabta dhibaatada lacagta shilin soomaaliga.

Qofka soomaaliga ah ma doonayo lacagtiis in uu quursi iyo diidmo kala kulmo wuxuu doonayaa in uu six or ah wax ugu gato six or ahna looga qaato.

Sidaa darteed waa in xal loo helaa dhibaatada ka taagan lacagta shilin soomaaliga taas oo muddo dheer daryeel la’aan ku soo shaqeyneysay oo iyadoo jawaano ku jirta gaari gacanno lagu qaadayey.

Lama helin goobo daryeel fiican leh oo lagu keydiyo waxayna la kulantay dayac baahsan iyadoo kooxihii hoggaamiye kooxeedyadii ay ilaa saddex jeer soo sameeyeen shilin soomaali .

Lacagta shilin soomaaliga waxaa daashaday duruufo kala duwan oo dhibaateysan waxaana gacanta ku hayey dad aan aqoon daryeelka lacagaha waraaqda ah kuwaas oo yaqaana sida loogu shaqeysto oo keliya laakiin aan fahamsaneyn qaabka daryeelkeeda.

Si kastaba ha noqoyee waxaa ahabboon haatan in la dabo qabto si uusan dalku u noqon lacag la’aan oo aaney uga dabargo’in suuqyada waayo lacagta loo badan yahay ee doollarka annagu ma lihin mana sameysan.

W/Q:Abwaan Gabayre

Deris ayey ahaayeen libaax iyo dawaco labo sac ayeyna xoolo ka lahaayeen qofba maalin ayuu raaci jiray xoolaha.

Maalintii dambe libaaxa ayaa raacay xoolihii wuxuu la joogaba duhurkii markii ay tahay ayey foosheen labadii sac, sacii libaaxa wuxuu dhalay dibi kii dawacadana weyl ayuu dhalay.

Weysha ayaa la jecel yahay maadaama ay tarmeyso waayo dibigu wax ma dhalo.

Libaaxii go’aan ayuu gaaray wuxuuna ku tashaday in uu dibiga ku qadeeyo weyshana saciisa uu ku sidkado waxay talo ka timid wixii uu u sheegi lahaa dawaco wuxuu go’aan ku gaaray in uu yiraahdo sacaadii tiirkan ayuu dhalay.

Wuxuu soo kaxeeyey labadii sac iyo weyshii wuxuuna ku qadeeyey dibigii.

Libaaxu weligii ma sameyn caddaalad muddo dheerna caddaalad darro ayuu kula noolaa habardugaag laakiin dawaco oo xeelado badan taqaanay iyadu marna isma laheyn waa lagu sirayaa .

Waxaa yaab iyo anfariir ku dhalay markii la yiri sacdaada qorigan ayuu dhalay libaaxna ma aheyn shaqsi ay indhaha ku caddeyn karto ama dharbaaxi karto laakiin waxay ku gaabsatay sacayga ma dhalin qori ee noogee bahda habardugaag si ay noogu garqaadaan.

Libaaxii indho caddeys iyo muran ayuu galay si uu uga war wareego garta si aan loogu xukumin caddaaladda.

Libaaxu ma yaqaan caddaalad ee sadbursi iyo boob ayuu yaqaanaa laakiin dawaco xisaab ayey u fadhidaa .

Habar dugaag ayuu u yeeray si loo dhexdhaxaadiyo .

Habar dugaag ayaa gogol fidisay waxayna arrintaa u saareen guddi soo baara kana wardoona sida ay wax u dhaceen.

Xaajo haddii aan la hubsan laguma deg dego oo soomaalidu waxay tiraahdaa Xog ogaal iyo xaajo yaqaan keebaa la qaataa?

Guddiga habardugaag waxay soo lafo gureen arrinta Meesha ka dhacday baaris iyo dabogal dheer ka dib waxaa adkaatay sidii libaaxa loogu sheegi lahaa in uu gardaran yahay .

Arrintaas dabagaalle ayaa la wareegay oo sheegay in uu u garqaadi doono wuxuuna qaatay muddo gaaban oo uu go’aan kaga soo saarayo.

Dabagaalle wuxuu qoday god ka soo bilowda xaafaddiisa ilaa geedka garta lagu qaadayo si uu uga baxsado libaaxa marka uu garta ku furo.

Haddaba arrinta soomaalida yey noqon sidaas oo kale runta ha la isu sheego hana lagu wada qanco dadka walaalaha ahna wax ha wada qabsadeen si aan cadow uga faa’iideysan, garna waxaa  loo dhiibtaa kuwo aan dhinacyada daneynayn oo arrinta dhaxdhaxaad ka noqon kara.

W/Q: Abwaan Gabayre

Berri baa waxaa xaafadda barafka iyo dhuxusha u keeni jiray oday illaa 40 jir ah oo ay baso iyo bariirba bidaari hooshay, doobnimona ku cagaartay oo aan waligii guursan.

Xaafadda waxaa jooji jirtay gabadh qurux badan oo dhaban iyo dheehba lahayd, barbaartuna ay guurkeeda ku talami jireen oo hanashadeeda iyo la haasaawiddeeda geed gaaban iyo mid dheerba loo fuuli jiray.

Odayga baraf lahaa waxaa foolxumada u dheeraa rasnaan iyo arrad, hayeeshee wuxuu lahaa qab oo wuxuu rumaysnaa inuu asagu qurux iyo qabnoba ragga asaagiisa uga sareeyo, inan uu la hadlaahina aanay sinaba u diidi karin.

Inanta qudheedu waxay ahayd mid kibir iyo suuri dumar sagaalka jaadba alab iyo baxaalli u lahayd,gafuur-taag iyo is magoogna ay raggu kaga quusan jireen oo kii eray ku yidhaahdaahiba uu hundhur iyo huq kala kulmi jiray.

Xaaji barafle asagoo intaaba og, kansho yaroo u muuqdayna ka biya-dooganaya/ka faa’iidaysanaya ayuu ku soo dhiiraday inuu dharaar cad inantaa la haasaawo, hayeeshee sidii looga bartayba ciil iyo caloolyow ayuu kala rogmaday, intaana uga hadhina asagii baabay dacwad u qabsatay oo ku huruuftay sababta uu asagoo nuucaas ah ugu soo bareeray, shukaansina aanay diyaar u ahayna ula soo galay.

Xaaji barafle asagoo cadhaysan/caraysan, oogadiisuna ay far iyo foodba ciil la hurayso ayuu meeshii ka jaqafsaday, saantana hoos ka boobay asagoo dharaar iyo dhirif dibnaha la ruugaya.

Waa nin la ciilaye wuxuu wacad ku maray inuu inantaa ka aarsan doono, ceeb iyo calool-xumo aanay waligeed ka soo waaqsanna uu ku dhigo asagoo adeegsanaya xeel iyo xirib uu isku tuhmayay.

Judhiiba wuxuu u tafa-xatay qorshihii uu inantaa ku fadeexayn lahaa, kibirka iyo gafuur-taagga ay muddada dheer isku jooxaarinaysayna u soo af-jari lahaa oo uu madiidin iin leh uga dhigi lahaa .

Wuxuu talada rog-rogo, wuxuu rag la faqo, iyo qorshe dhiraandhiriyoba waxaa ugu dambeyn u muuqday kansho mar la arag ah oo uu inantaa ku fadeexayn karo.

Maadaama ay dumarka waayadan joogaahi baabuurta raaxada jecelyihiin, walaalkaana uu nooha cusub leeyahay asaga u tag oo gaariga kaxayntiisa si kooban uga baro ka dibna ka soo Wado ayay talo kaga idlaatay.

Walaalkii ayuu u tagey, una sheegay qorshaha uu maaganyahay iyo waxa uu asaga ka doonayo, asna howraar san ayuu ugu hal-celiyay inuu timo buraako ah samaystona si aanay inantu u aqoonsanna waa kula taliyay.

Todobaad gudihii ayuu cali barafle gaadhi wadistii ku bartay, timo macmal ah, dhar suud ah, iyo muraayado/ookiyaal waaweyn oo kuwii qurba-joogta u egna waa diyasrsaday.

Habeenkii dambe ayuu asagoo gaadhigii wata isisoo taagay dhabbe ay inan mari jirtay kolkay fiidkii cajiinka doonayso.

Amin gaaban dabadeed ayay ayadii iyo gabadh kaloo laafyoonayaahi hortiisa ka soo muuqdeen, asna kolkuu arkay inay la simanyihiin ayuu u gacan haatiyay”aan idin sii dhaweeyee soo fuulana ku tanaagooday”.

Ayagoo muusoonaya ayay ayay gaadhigii galeen aboowe mahadsanidna cod dabacsan middood ku tidhi, kaftan yaroo duur-xul u badanina iskii ayuuba u bilowday.

Haddaba intaa maxaa xegay La soco qeybta labaad ee qormada.

QORE: Abwaan Hareeri