Daadadka ka dhashay Roob xooggan iyo fatahaadda Webiyada dalka mara ayaa saameeyay deegaanno badan oo ka mid ah Gobolada Dalka Soomaaliya, waxaana ka mid ah Degmooyinka uu aadka u saameeyay Daadadkaasi Degmooyinka Luuq, Dooloow, Ceel-waaq, Baardheere iyo kuwo kale oo ka tirsan Gobolka Gedo, waxaan laga cabsi qabaa in ay gaaraan degmooyin iyo tuulooyin kale, waxaa kaloo jira fatahaada Webiga Shabeelle oo isna khasaare badan gaarsiiyay qaar ka mid ah meelaha uu maro, inkastoo ay kala khasaare badan yihiin, waxaana ugu sii daran Magaalada Baladweyne iyo Mahadaay oo ka kala tirsan Gobolada Hiiraan iyo Shabeellada Dhexe.

Aan ku hormarnee Gobolka Gedo, Guddiga fatahaadaha gobolka Gedo oo war cusub ka soo saaray xaaladaha ay ku sugan yihiin degmooyinkii ay ku dhufteen daadadka iyo fatahaadaha. Wararka laga helaayo Gobolka Gedo ayaa sheegaya in Hal qof uu ku dhintay maalinimadii shalay, kadib markuu qaaday daad ka soo rogmaday togga weyn ee Mara deegaanka Qooney ee ka tirsan Gobolka Gedo, waxaana lagu soo waramayaa in ay halkaasi ka jirto dhibaato ay sabababeen Roobabka wata daadadka.

Odoyaasha iyo Waxgaradka Degmada Baardheere oo iyagana qeylo dhaan ka soo saaray Xaaladda Buundada Baardheere oo go’day iyo Baaq Codsi oo ku aadan u gurmashada dadkii ku barakacay Fatahaada Webiga Jubba oo fatahaad aad u ballaaran geystay iyo Daadadka ka dhashay Roobab ka da’ay Deegaannada Degmadaasi, waxayna codsadeen in gargaar deg deg ah lala soo gaaro, iyadoo ay caddeeyeen in dhibaatada ugu weyn ay tahay khasaaraha ka dhashay Dumidda Buundada.

Roob 12-kii saacadood ee la soo dhaafay ka da,ayay Gobolka Mudug ayaa saameyn xooggan ku yeeshay bulshada ku nool magaalada Ceeldibir oo ka tirsan Degmada Hobyo ee Bariga Gobolka mudug. Maamulka Ceel-dibir ayaa sheegay inay dumeen ku dhawaad 20 Guryo ay deganaayeen dadka Deegaankaasi, waxaana magaalada ku rogmaday Biyo Farabadan, Maamulka Ceel-dibir ayaa warbaahinta Qaranka u sheegay inay wadaan dadaalo xooggan oo loogu gurmanayo dadkii guriyaha ku waayay Roobka.

Hey’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka Soomaaliyed ee SoDMA oo ka jawaabaysa xaaladaha adag ee ka jira gobolka Gedo Degmooyinkiisa kala duwan ee Dowladd goboleedka Jubaland, kuwaasi oo ka dhashay Roobab mahiigaan ah oo watay daadad iyo fatahaad uu sameeyey Webbiga Jubba ee mara Degmooyinka Gobolkaasi ayaa dhawaan laba Doonyood oo ah nuuca dheereeya u dirtay degmada Baardheere .

Doonmahaan ayaa loo isticmaali doonaa badbaadinta boqolaal shacab ah oo xafadaha degmadaas ku go’doonsan kuwaas oo ay go’domiyeen Fatahaada Wabbiga, waxaana Muqdisho looga daabulay diyaarado elokobtar ah. Sidoo kale Hey’adda ayaa diyaarisay Gurmadyo kala duwan oo gargaar ah, kuwaasi oo iskugu jira Raashin, Dhar iyo Daawo, waxaana la rarayaa dhawaan, iyadoo la gaarsinayo degmooyinka iyo deegannada fatahaadaha iyo daadadka ay ku rogmadeen, waxaana xusid mudan in maalmo ka hor Hey’adda SoDMA Doon nuuca dheereya ah gaarsiisay degmada luuq.

Sidoo kale, magaalada Baladweyne iyadana waxaa laga soo warinayaa in uu Daadka iyo fatahaadaha Webiga oo is wata ay wada saameeyeen dhammaan Xaafadaha ay ka kooban tahay Magaaladaasi, iyadoo inta badan Dadkii ku noolaa Xaafadahaasi ay isaga baxeen, iyagoo u baxay meelaha taagga ah iyo Miyiga fog, waxayna u baahan yihiin in lala gaaro gargaarka ay u baahan yihiin.

“Aan dareenkeenna ku leexino Walaalaha ay Daadku dhibta gaarsiiyeen kuna garab istaagno hadba wixii aan awoodno. Allaah ha u dhib yareeyo Walaalaheenna xaaladda adag ku sugan, ha yaraysan inta Aad karto”, sidaasi waxaa yiri:- Wasiir ku xigeenka Warfaafinta Dhaqanka iyo Dalxiiska Mudane Cabdiraxmaan Yuusuf Cadaala. “Inkasta oo Dad badan oo Soomaaliyeed ay waxyeeleeyeen Daadku, haddana waxaa ugu xanuun badan kuwa ay Khawaarijtu heysato oo aan xogba laga haynin, gurmadna aanay u ogolayn, Rabbi ha gargaaro dhibanayaasha!”, Mudane Cadaala oo dareenkiisa ka hadlaayay ayaa sii raaciyay.

Haddaba si loo dhaqaajiyo arrimaha bini’aadannimo khasaarooyinka ka dhashay Daadadka iyo fatahaada Webiyada ayuu Ra’iisul Wasaare ku xigeenka Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Saalax Axmed Jaamac uu guddoomiyay kulankii u horreeyey ee Guddiga Qaran ee Gurmadka Roobabka iyo daadadka El-nino, isagoo ka hadlay kulanka ayaa faray dhammaan Wasiirrada iyo madaxda Hay’adda SoDMA inay mideeyaan dadaalkooda, isla markaana degdeg ugu howl galaan sidii loo gaarsiin lahaa dadka tabaaleysan ayna ka shaqeeyaan maalin iyo habeen.

Xukuumadda DanQaran oo kaashanaysa Dawlad Goboleedyada iyo saaxiibbada caalamiga ah ayaa dadaal wayn ugu jirta sidii samafal degdeg ah loo gaarsiin lahaa muwaadiniinta dhibku gaaray sida uu sheegay Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka XFS.

Ra’iisal Wasaaraha Xukuumadda federaalka Soomaaliya Mudane Xamsa Cabdi Barre oo ka hadlaayay daadadka ku soo rogmaday Wadddooyinka Magaalada Muqdisho ayaa sheegay inay heleen labo fariin oo muhiim ah, kuwaasi oo ka yimid shacabka Soomaaliyeed gaar ahaan Bulshada ku dhaqan gobolka Banaadir, fariimahaas oo kala ah in wax laga qabto daadadka ka dhashay Roobabka ka da’ay magaalada ee xiray Waddooyinka qaar iyo in la qaado dhagxaanta ku xiran Waddooyinka Caasimadda, kuwaasi oo muhiim u ah isku socodka Gaadiidka iyo Dadweynaha, maaddaama amniga magaalada Muqdisho uu soo hagaagay.

Ra’iisal Wasaare Xamsa waxaa kaloo uu ka hadlay fatahaadaha Webiyada iyo daadadka waxyeelada u geystay qaar ka mid ah Gobollada Dalka isagoo sheegay in daadadka ka dhashay Roobabka mahiigaanka ah ee dalka ka da’ay ay dhibaato u geysteen dad ka badan Nus milyan Ruux, kuwaasi oo ka barakacay guryihii ay ku noolaayeen.

“Waxaa dhibaato weyn oo uu Roobku geystay ka jirta illaa labaatan iyo dhowr degmo oo dalka ka mid ah, waxaan cabsi weyn ka qabnaa in Webiga Shabeelle uu soo buux dhaafiyo, islamarkaana uu qaado dadka Reer Beledweyne iyo magaalooyinka kale ee dhaca Webiga jiinkiisa. Waxaan la nool nahay barwaaqo iyo dhibaato aan isku tagi karin” ayuu yiri Ra’iisal Wasaare Xamsa.

“Ciidamada qalabka Sida qeybahooda kala duwan ee ku sugan deegaannada ay saameysay Roobabka waa inay si degdeg ah qeyb uga qaataan gurmadka dadka nugul ee waayeelka iyo caruurta isugu jira”, ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Xamsa. “Dhib badan ayuu geystay Roobkii da’ay Waddooyin badanna wey xiran yihiin caafimaad daro ayaa jirta Wadan barwaaqo ah oo dadkiisa saas u eg yihiin halkaan ayaa laga helaa”, ayuu sii raaciyay Mudane Xamsa.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dadaal xooggan gelisay sidii loogu gurman lahaa shacabka Soomaaliyeed ee guryahooda uga barakacay daadadka iyo sidii loo badbaadin lahaa kuwa ku xaniban biyaha, inkastoo uu socdo dadaal, basle waxaa loo baahan yahay mid intaa ka ballaaran, waxaana loo baahan yahay kaalmo caalami ah maadaama ay tahay musiibo qaran.

Shirka loogu hadlayay xal u helidda musiibooyinka ka dhashay Roobabkii daadadka wata ee ka da’aya Magaalada Muqdisho, maareynta goobaha ay biyo dhigeen, u gurmashada shacabka ay waxyeelada ka soo gaareen iyo soo celinta Bilicda Caasimadda, iyadoona loo mahadceliyay guddiga heer Gobol ee la fal-gelidda xaaladaha El-Nino oo iyagu shaqooyin muhiim ah qabtay, una taagan samatabixinta Bulshada ayaa lagu qabtay Xaruunta Maamulka Gobolka Banaadir.

Guddoonka Maamulka Gobolka Banaadir ayaa qeybaha kala gedisan ee bulshada ugu baaqay in loo midoobo xaaladaha ka dhashay iyo kuwa ka dhalan kara Allaha Ummadda ka najeeyee saadaasha laga bixinaayo El-Nino ee ah in weli qeybo ka mid ah Gobollada dalka ee ku soo fool leeyihiin Roobab wata dabeylo iyo daadad laga cabsi qabo in ay waxyeelo geystaan, waxaana loogu digay dadka dagan goobaha biyo qabadyada ah iyo kuwa ku hoos nool guryaha bur-bursan hoostooda in ay ka feejignaadaan khataraha la saadaaliyay.

Wasiirka wasaarada shaqada iyo arrimaha bulshada xukuumada federaalka Soomaaliya Mudane Dr. Maxamed cilmi ayaa maanta shir gudoomiyay kulan ay soo qaban qaabiyeen waaxda Badqabka iyo Caafimadka Goobaha shaqada ee wasaarada shaqada iyo arimaha bulshada.

Kulankan ayaa u jeedadiisa ahayd meel marinta siyaasada qaran Badqabka iyo caafimadka goobaha shaqada, Siyaasadan ayaa qayb wayn ka noqan doonto yaraynta qataraha iyo shilalka dhaca waqtiyada shaqada lagu jiro. waxaa ka soo qayb galay wasiirada Wasaaradaha shaqada iyo arrimaha Bulshada dawladaha xubnaha ka ah dawlada federaalka Soomaaliya.

Inta uu socdey kulanka ayaa la isku waydaarsaday aragtiyo kala duwan sidii loo dhaqan galin lahaa siyaasada iyo hormarinta waaxda Badqabka iyo Caafimadka Goobaha shaqada ee wasaarada shaqada iyo arimaha bulshada iyo heer maamul Gobaleed.

Kulanka waxaa goob joog ka aha wasiir ku-xigeenka wasaarada Mudane, Cismaan Libaax iyo Agaasimaha Guud wasaarada Mudane, Yusuf Hassan Isak.

Riyaad- Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa magaalada Riyaad ee Boqortooyada Sucuudiga kaga qeyb-galay kulan degdeg ah oo ay isugu yimaadeen hoggaamiyeyaasha Caalamka Islaamka, kaas oo lagaga arrinsanayo xaaladda dhulka la gumeysto ee Falastiin.

Madaxweynaha oo muujiyey mowqifka soo jireenka ah ee shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed ay ku garab taagan yihiin gobonimada iyo dowladnimada walaalaha Falastiin ayaa codka Jamhuuriyadda Soomaaliya ku biiriya baaqyada caalamka Islaamka ee ku aaddan joojinta xasuuqa iyo isir sifeynta ku socota reer Qasa.

“Waxa ka socda Qasa waxay ka soo horjeeddaa damiirka aadanaha iyo dhammaan xeerarka iyo dhaqanka Caalamiga ah, si loo joojiyo waa in aan la nimaadnaa go’aan mideysan. Dowlad madax bannaan oo reer Falastiin yeeshaan, caasimadeeduna tahay Qudusta Bari waa xalka kaliya ee lagaga hortagi karo qalalaase amni, siyaasadeed iyo bulsho oo ka dhaca Gobolka”.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa sheegay in dadka Soomaaliyeed oo la daalaa dhacaya dhibaatada argagixisada iyo xaalado adag haddana aysan marna ka tanaasuleyn mowqifka damiir-taabadka leh ee ay ku garab taagan yihiin walaalahooda Falastiin, isagoo ku ammaanay Boqortooyada Sucuudiga marti-gelinta iyo abaabulka shirkan.

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamsa Cabdi Barre, oo furay Shirka Maalgashiga Dhaqaalaha Buluugga ah ee Soomaaliya kaas oo lagu soo bandhigayo fursadaha maalgashi ee kheyraadka badaheenna ayaa ka hadlay dhibaatooyinka ka dhashay roobabka mahiigaanka ah ee dalka ka da’ay.

Ra’iisal Wasaare Xamsa ayaa sheegay inay heleen labo fariin oo muhiim, kuwaas oo ka yimid shacabka Soomaaliyeed gaar ahaan Bulshada ku dhaqan gobolka Banaadir, fariimahaas oo kale ah in wax laga qabto daadadka ka dhashay roobabka ka da’ay magaalada ee xiray waddooyinka qaar iyo in la qaado dhagaxyada ku xiran waddooyinka caasimada, kuwaas oo muhiim u ah isku socodka gaadiidka iyo dadweynaha, maaddaama amniga magaalada Muqdisho uu soo hagaagay.

Sidoo kale, Ra’iisal Wasaare Xamsa ayaa sheegay in daadadka ka dhashay roobabka mahiigaanka ah ee dalka ka da’ay ay dhibaato u geysteen dad ka badan nus milyan, kuwaas oo ka barakacay guryihii ay ku noolaayeen.

“Waxaa dhibaato weyn oo roobku geystay ka jirta illaa  labaatan iyo dhowr degmo oo dalka kamid ah, waxaan cabsi weyn ka qabta in Wabiga shabeelle uu yimaado uu qaado dadka reer Beledweyne iyo magaalooyinka kale ee dhaca Wabiga jiinkiisa. Waxaan la nool nahay barwaaqo iyo dhibaato aan isku tagi karin” ayuu yiri Ra’iisal Wasaare Xamsa.

Mudane xamse oo khubaddiisa kaga hadlay dhinaco fara badan ayaa xusay in dhibaatooyinka dalka ka jira ee looga faa’ideysan la’yahay kheyraadka dalka dhex ceegaaga inay kamid yihiin xasilooni daro, colaadda iyo dhibaatooyin kale, waxaana uu tilmaamay in loo baahan yahay isbeddal dhab ah iyo in qofka Soomaaliga ah la yimaado maskax togan iyo hab feker ku dhisan mustaqbalka dalka.

Wuxuu amray ciidamada qalabka sida ee ku sugan deegaannada ay saameeyeen roobabka inay si deg deg ah uga qeyb qaataan gurmadka dadka nugul ee waayeelka, haweenka iyo carruurta isugu jira.

“Ciidamada qalabka sida qaybahooda kala duwan ee ku sugan deegaannada ay saamaysay roobabka waa inay si degdeg ah qayb uga qaataan gurmadka dadka nugul ee waayeelka iyo caruurta isugu jira”, ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Xamsa.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dadaal xooggan gelisay sidii loogu gurman lahaa shacabka Soomaaliyeed ee guryahooda uga barakacay daadadka iyo sidii loo badbaadin lahaa kuwa ku xaniban biyaha.

Ra’iisul Wasaare ku xigeenka Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Saalax Axmed Jaamac ayaa guddoomiyay kulankii u horreeyey ee Guddiga Qaran ee Gurmadka roobabka iyo daadadka El-nino.

Ra’iisul Wasaare ku xigeenka oo ka hadlay kulanka ayaa faray dhammaan Wasiirrada iyo madaxda Hay’adda SoDMA inay mideeyaan dedaalkooda, isla markaana gurmad degdeg sidii loo gaarsiin lahaa dadka tabaaleysan ay ka shaqeeyaan maalin iyo habeen.

Xukuumadda DanQaran oo kaashanaysa Dawlad Goboleedyada iyo saaxiibbada caalamiga ah ayaa dadaal wayn ugu jirta sidii samafal degdeg ah loo gaarsiin lahaa muwaadiniinta dhibku gaaray sida uu sheegay Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka XFS