Agaasimaha Guud ee Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA), Mudane Mahad Maxamed Salaad oo maalmahaan ku sugnaa Dalka Mareykanka ayaa kulammo muhiim ah la qaatay madaxda hay’adaha CIA iyo FBI ee ku sugan Magaalada Washington.

Kulamadaasi ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga dhinacyada sirdoonka, la dagaallanka argagixisada iyo horumarinta xiriirka taariikhiga ah ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Mareykanka.

Sidoo kale, Agaasimaha ayaa booqday xarunta Ciidamada Howlgallada Gaarka ah ee Mareykanka ee Fort Bragg, oo ku taalla gobolka North Carolina, halkaas oo uu kulan muhiim ah kula yeeshay Korneyl Benander oo ah taliyaha ciidamada gaarka ah ee Mareykanka, isla markaana hore uga soo shaqeeyay Soomaaliya.

Taliyaha ayaa uga mahadceliyay Dowladda Mareykanka taageerada iyo iskaashiga ay la leedahay Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada amniga iyo la dagaallanka argagixisada, Iskaashigan ayaa horseeday guulo la taaban karo, oo ay ka mid yihiin howlgalladii ugu dambeeyay ee lagu bartilmaameedsaday horjoogeyaasha sare ee Khawaarijta.

Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Gen. Ibraahim Maxamed Maxamuud oo la hadlay saraakiisha ciidaamada ee ka qeybgalay kulan la xiriiray soo celinta amniga ayaa ka warbixiyay xaaladda magaaladaasi iyo sida xilliggaan ay lagama maarmaanka u tahay in loogu howlgalo xaqiijinta nidaamka iyo kala dambeynta ay ku caanbaxay Beydhabo.

Taliyaha ayaa ku ammaanay ciidamada sida ay u burburiyeen kooxaha khawaarijta iyo sida nabaddgelyada ah ee ay uga qeybqaateen howlagaldii ka dhacay magaalada Beydhabo.

Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Gen. Ibraahim Maxamed Maxamuud waxa uu ku baaqay in saraakiisha ay ka shaqeeyaan sugidda nabadgelyada iyo sidii dadka ay barakiciyeen khawaarijta dib loogu celn lahaa deegaanadii ay ka yimaadeen.

Taliyaha ayaa sheegay in ay socdaan qorshayaal  la doonayo in dib loogu xoreeyo deegaanada dalka ,gaar ahaan goobaha ay weli ka jooogaan kooxaha khawaarijta e caadeystay waxyeeleynta dadka rayidka ah.

Xubno ka socday Maamulka Safaaradda Soomaaliyaee  Kenya ayaa ka qeybgalay xaflad isbarasho oo ay soo qabanqaabiyeen ardyda Soomaalida ee wax ka barta Jaamaaad Daystar ee dalka Kenya.

Xafladdaan casho sharafta ah oo ahayd mid si heer sare ah loo soo agaasimay waxaa ka qaybgalay Xoghayaha 1aad ee Safaaradda Soomaaliya ee Kenya Mudane Cabdullaahi Maxamed Siyaad, Mardiya Abdi Mohamed oo kamid ah diblomaasiyiinta Safaaradda,ardayda Soomaalida iyo mart sharaf ale.

Hadal kooban oo ay halkaasi kas jeediyeen Xoghayasha 1aad, Mudane Abdullahi Mohamed Siyat iyo Mardiya abdi Mohamed waxa ay si gaar ah u ammaaneen ardayda Soomaaliyeed ee wax ka barata Jaamacadda Daystar, iyagoo bogaadiyay dadaalkooda waxbarasho iyo ka qaybgalka firfircoon ee ay ku leeyihiin hawlaha jaamacaddaasi.

Munaasabadda ayaa kusoo dhammaatay jawi wanaagsan oo ay ka muuqatay is-faham, is-ixtiraam iyo xiriir wanaag u dhexeeya ardayda iyo martida kale.

Guddoomiyaha Maxkamadda Ciidanka Qalabka Sida Mudane Xasan Cali Nuur Shuute ayaa Kulan looga hadlaayey sugidda amniga Magaalada Beydhabo la qaatay saraakiisha hoggaamineysa ciidamada federaalka iyo kuwa deegaanada ee K/Galbeed .

“Ma jirto cid adkaatay oo sameyn karta wixii ay doonto,mana jirto cid laga adkaaday oo lagu smeyn karo wixii la doono” ayuu yiri guddoomiye Shuute oo la hadlay saraakiisha ciidamada ee hoggaamineysa ciidanka ku sugan Beydhabo.

Taliyaha Maxkamadda Ciidanka Qalabka Sida mar uu ka hadlaayay xaaladda Beydhabo waxa uu ku goodiyay in cid kasta oo qeyb ka noqota fal dambiyeed la horgeyn doono maxkad,isla markaana loo ciqaabayo wixii ay geysteen,isagoo intaa raciyay in sharcigu uu yahay mid loo siman yahay

Mudane Shuute waxa uu ugu baaqay qeybaha ciidamada in ay xil iska saaraan sidii looga hortago lahaa isku day kasta oo keeni kara in la sameeyo khalalaaso,aargudsi iyo kicin dadweyne.

Saraakiisha ciidamada ee ku sugan Magaalada Beydhabo waxaa lagula dardaarmay in si wadajir ah ay uga shaqeeyaan soo celinta xasiloonida Magaalada Beydhabo.

Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed oo wada hawlgalo lagu baacsanayo Khawaarijta ayaa deegaanka Abaar Cano-weyn oo u dhexeeya deegaanka Yasooman iyo degmada Moqokori ee bariga gobolka Hiiraan, waxay weerar dhabagal ah oo ay ka fuliyeen ku dileen maleeshiyo ka tirsan Khawaarijta oo watay gaari nooca Cabdi-bile ah. Hawlgalka waxaa lagu gubay gaarigiiay wateen, waxaana lagu dilay maleeshiyadii saarnaa, sida uu warbaahinta Qaranka u xaqiijiyay Taliyaha Qeybta 27-aad ee Ciidanka Dhulka XDS, Kornayl Cali Cagey.

Ciidanka hawlgalkan fuliyay ayaa si nabad ah ugu soo laabtay goobihii ay weerarka ka qaadeen, iyagoo la wareegay hubkii ay wateen argagixisadu.

Safiirka Dowladda Federaalka Soomaaliya u fadhisa dalalka Switzerland iyo Austria, ahna Wakiilka Joogtada ah ee Soomaaliya u jooga Xarunta Qaramada Midoobay ee Geneva, Danjire Khadra Axmed Ducaale, ayaa kulan soo-dhaweyn ah u sameeyay wafdiga Guddiga Madaxa-bannaan ee Xuquuqul Insaanka Qaranka oo maalmahan booqasho shaqo ku joogay magaalada Geneva.

Wafdiga oo ay hoggaaminaysay Guddoomiye Dr. Maryan Qaasin Axmed, ayaa Danjire Khadra uga mahadceliyay dadaalladeedii diblomaasiyadeed ee ay kaga qayb qaadatay soo dhiraandhirinta qaraarkii taariikhiga ahaa ee bishii Oktoobar 2025 ay Golaha Qaramada Midoobay u qaabilsan Xuquuqul Insaanka ee magaalada Geneva ku gaareen. Qaraarkaas oo ay hormuud ka ahayd Wasiirka Wasaaradda Qoyska iyo Horumarinta Xuquuqul Insaanka, Khadiijo Maxamed Al-Makhzoumi, ayaa Soomaaliya si buuxda loogu wareejiyay awoodda maamulka iyo la socoshada arrimaha xuquuqda aadanaha ee dalka.

Booqashada wafdiga ee safaaradda ayaa gebagabo u ahayd shaqadii ay wafdiga Guddiga Madaxa-bannaan ee Xuquuqul Insaanku ka hayeen magaalada Geneva saddexdii maalmood ee u dambeeyay, taas oo ku soo dhammaatay guul.

Xafiiska Hantidhowrka Guud ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa dib u eegis gaar ah ku sameeyey heshiisyada kirada dhulka dowladda ee 7 shirkadood oo kamid ah shirkadaha ganacsiga gaarka ah ee ka howlgala xerada Bootiko, ama Xalane, ee magaalada Muqdisho.

Dib u eegista gaarka ah ee lagu sameeyey heshiiska kirada dhulka ee Shirkadda SKA International Group ayaa muujisay in shirkaddu ay ku ganacsanayso dhul dowladeed oo cabbirkiisu ku dhow yahay 40,000 SQM, isla markaana ay dowladda uga baaqatay lacag dhan $860,000.00.

Xafiiska Hantidhowrka Guud ayaa Warbixinta Dib u eegista gaarka ah ee heshiiska kirada dhulka ee Shirkadda SKA International Group la wadaagay Wasaaradda Gaadiidka iyo Duulista Hawada.

Taliyaha Ciidanka Dhulka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, S/Guuto Sahal Cabdullaahi Cumar, ayaa kulan muhiim ah la qaatay Taliyaha Ciidamada Mareykanka ee Geeska Afrika, General Brown.

Kulankan ayaa si qoto dheer loogu lafa-guray dardargelinta howlgalada ka dhanka ah Khawaarijta iyo kaalinta howlgalka AFRICOM ee garab istaagga Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

S/Guuto Sahal Cabdullaahi Cumar, Taliyaha Ciidanka Dhulka ee Xoogga Dalka Soomaaliyeed, ayaa ka mahadceliyay taageerada Dowladda Mareykanka ay la garab taagan tahay Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Dhanka kale, Taliyaha Howlgalka AFRICOM ee Geeska Afrika, General Brown, ayaa dhankiisa ka hadlay wada-shaqeynta Dowladda Soomaaliya ay la leedahay howlgalka AFRICOM ee Geeska Afrika, wuxuuna sheegay in ay sii xoojin doonaan howlgalka iyo garab istaagga Ciidanka Xoogga Dalka ee dagaalka adag kula jira Khawaarijta.

Munaasabadda dhaarinta xubnaha golaha deegaanka Xamar oo ka kooban 390 xubin ayaa goordhow ka bilaabatay magaalada Muqdisho.

Wasiirro ka tirsa xukuumadda, guddoomiyaha guddiga doorashooyinka, Guddoomiyaha gobolka Banaadir iyo mas’uuliyiin kale ayaa ka qaybgalaya munaasabadda.

Guddoomiyaha Maxkamadda Gobolka Banaadir, Saalax Cali Maxamuud, ayaa si rasmi ah u dhaariyay dhammaan 390-ka xildhibaan ee golaha deegaanka Xamar.

Cabdikariim Axmed Xasan Guddoomiyaha guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka Qaranka ayaa xusay in dhowaan ay soo saari doonaan jadwalka doorashooyinka deegaanada Koonfur Galbeed oo ah kuwa isu sidkan oo lagu dooran doono golayaasha deegaanka degmooyinka iyo xubnaha golaha wakiilada.

Shirweynaha sanadlaha ah ee Ururrada Xuquuqul Insaanka caalamka ee (GANHRI) oo muddo saddex maalmood ah ka socday magaalada Geneva, ayaa la soo gabagabeeyay, iyadoo Soomaaliya ay markii ugu horreysay ka qayb gashay shirweynahaasi.

Guddoomiyaha Guddiga Madaxa-bannaan ee Xuquuqul Insaanka Qaranka, Drs Maryan Qaasim Axmed oo hoggaaminaysay wafdiga ayaa shirka ka jeedisay khudbad ka hadleysa xaaladaha Soomaaliya ,taas oo taabaneysa dhinacyo badan.

Shirka waxaa diiradda lagu saaray saameynta ay xuquuqda aadanaha ku leeyihiin teknoolojiyadda casriga ah, gaar ahaan garaadka gacmeedka (artificial intelligence) iyo aaladaha dhijitaalka ah. Guddoomiye Maryan Qaasim Axmed oo hadal ka jeedisay shirka, ayaa si gaar ah uga hadashay horumarrada Soomaaliya ay ka gaartay dhinaca xuquuqul aadanaha, iyo dhismaha Guddiga Qaran ee loo idmaday inuu ka shaqeeyo.

Sidoo kale Guddoomiyaha iyo Wafdiga ay hoggaamineysay ayaa kulan doceed la yeeshay dhiggooda dalka Itoobiya oo uu hoggaaminayay Guddoomiyaha Guddiga Xuquuqul Insaanka Berhanu Adelo, waxayna si gaar ah u falanqeeyeen sii xoojinta iskaashiga labada Hay’adood.