Muqdisho,(Wargeyska Dalka):- Taliyaha Ciidanka Boliiska Soomaaliyeed S/guuto Asad Cusmaan Cabdullaahi ayaa Manata kulan la qaatey dhammaan Saraakiisha Ciidanka Boliiska Soomaaliyeed ee ku Sugan Magaalada Baydhabo ee Caasimadda ku meel gaarka ah ee Maamulka Koonfur Galbeed.

Taliyaha ayaa Saraakiisha kala hadlay Xaalada Amni ee Magaalada Baydhabo, kadib isbedelkii ka dhacay Koonfurgalbeed. wuxuuna Saraakiisha Boliiska faray in la xoojiyo wada shaqeynta laamaha Amniga, Wuxuuna Si gaar ah Boliiska ugula dardaarmey Amniga Gudaha Magaalada.

Baydhabo(Wargeyska Dalka);-Ururka 165-aad ee Guutada 16-aad Kumaandooska Danab ayaa howlgallo amni xaqiijin ah ka fuliyay Deegaanno hoos yimaada Degmada Buurhakaba ee Gobolka Bay.

Howlgalladan ayaa laga sameeyay Deegaannada kala ah Bansoole, Balow, Urka Shinbiroow iyo Abowle, kuwaas oo si dhuumaaleysi ah ay kusoo geli jireen Xubno ka tirsan Argagixisada, isla markaana ku howlanaa dhibaateynta Dadka Shacabka ah ee ku nool Deegaannadaas.

Bulshada ku dhaqan Deegaannada laga fuliyay howlgallada ayaa si weyn u soo dhaweeyay Ciidanka Kumaandooska Danab ee XDS, iyagoo muujiyay inay si dhow ula shaqeyn doonaan Geesiyaasha Ciidanka.

Ciidanka Qaranka Soomaaliyeed ayaa sidoo kale dhawaan dib u furay Waddada xiriirisa Gobollada Shabeellaha Hoose iyo Bay, kaddib markii halkaas laga sifeeyay khawaarijtii dhibaateynta ku haysay shacabka Soomaaliyeed.

Muqdisho(Wargeyska Dalka):-Wasiirka Gaashaandhigga XFS, Mudane Axmed Macallin Fiqi, ayaa booqday qeybo ka mid ah Magaalada Baydhabo, halkaas oo uu kula kulmay Shacabka iyo masuuliyiin ka tirsan Maamulka Koonfur Galbeed, isagoo kormeeray xaaladda Amniga iyo horumarka laga sameeyay sugidda xasilloonida. Booqashadiisa ayaa muujinaysa dadaalka Dowladda ee ku aaddan xoojinta xiriirka ay la leedahay Bulshada iyo xaqiijinta Amniga guud ee Dalka.

Wasiirka ayaa Shacabka ku ammaanay doorkooda muhiimka ah ee nabadeynta iyo la dagaallanka Argagixisada, isagoo adkeeyay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ka go’an tahay dardargelinta howlgalada lagu ciribtirayo khataraha Amni, isla markaana la sii xoojinayo wada shaqeynta u dhexeysa Shacabka iyo Ciidamada Qalabka sida si loo gaaro xasillooni waarta.

Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday in ay si rasmi ah u diiwaangelisay Markabkii ugu horreeyay ee ee sita Calanka Soomaaliya ee Joqoraafi ahaan dhacda Geeska Afrika tan iyo markii ay burbureen hay’adihii hore ee Dalka dagaalladii Sokeeye ee 1991-kii awgood.

Soomaaliya ayaa markii ugu horreysay muddo 30 sano ah kadib diiwaangalisay Markabkii ugu horreeyay ee sita Calanka Qaranka Soomaaliyeed, sida ay qortay Warbaahinta Turkiga laga leeyahay ee TRT. “Diiwaangelintu waxay ka dhigan tahay ‘soo noolaynta Hay’adda Badda Soomaaliya iyo dib u soo celinta kalsoonida Calanka Soomaaliya,’ ayuu yiri Wasiirka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda Mudane Cabdulqaadir Maxamed Nuur Jamac.

Soomaaliya waxay leedahay dhul Xeebeed dhererkeedu ka badan yahay 3,330 kiiloomitir (2069 Mayl), taasoo ka dhigaysa tan ugu dheer Badweynta Afrika.  “Maanta, waxaan si rasmi ah uga diiwaan gashannay Markabka ‘Guney’ (IMO 8230417) oo ku hoos safraya Calanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya,” ayuu Wasiirka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Cabdulqaadir Maxamed Nuur ku yiri hadal uu Khamiistii soo saaray.

Wasiirka oo hadalkiisa sii wata ayaa waxa uu sheegay in diiwaangelinta Markabkan oo ah markii ugu horreysay tan iyo burburkii Dowladnimo in ka badan sodon sano ka hor dagaaladii sokeeye ay muujineyso dib u soo nooleynta Maamulka Badda Soomaaliya iyo dib u soo celinta kalsoonida Calanka Soomaaliya.

“Tani waa markii ugu horreysay burburkii dalka kadib ee Markab lagu diiwaangeliyo Calanka Soomaaliya, taasoo astaan u ah dib-u-soo-nooleynta awoodda iyo sumcadda Calanka Soomaaliyeed. Diiwaangelintan waxay ku timid kadib dhameystirka dhammaan Shuruucdii loo baahnaa in Dal uu bixiyo Calan. Wasaaraddu waxay soo dhaweyneysaa Milkiilayaasha Maraakiibta iyo Ganacsatada inay ku diiwaangeliyaan Maraakiibtooda Calanka Soomaaliyeed.

Dhinaca kale Wasaaradda Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee Xukuumadd Federaalka Soomaaliya Qoraal ay soo saartay ayay ku sheegtay in talaabadaan muhiimka ah ay ku timid kadib markii ay Wasaaraddu hirgalisay dhammaan Shuruucda lagama maarmaanka u ah diiwaangalinta iyo Calan siinta Maraakiibta, ‘waxayna muujineysaa go’aanka ku aadan horumarinta iyo casriyeynta arrimaha Badda.

“ Diiwaangalinta ‘Cuney’ waxay fursad cusub u tahay horumarinta Dhaqaalaha Dalka, Wasaaradduna waxay soo dhaweyneysaa Ganacsatada iyo Mulkiilayaasha Maraakiibta inay ka faa’ideystaan fursadaan cusub, si ay uga qeybqaataan horumarinta Dhaqaalaha Dalka. Dadaalkaan waxa uu qeyb ka yahay qorshaayaasha Isteraajiyadeed ee Wasaaradda Dekedaha iyo Gaadiidka Badda Soomaaliyeed, islamarkaana taageeraya hirgalinta qorshaha Isbedelka Qaranka (NTP)”,ayaa lagu yiri:- Qoraalka ka soo baxay Wasaaradda.

Mid ka mid ahaa Badmaaxiintii Soomaaliyeed ee bari samaadkii ka howlgali jiray Maraakiibta ayaa yiri:- “Aniga oo og  Muhimadda ay leedahay, Talaabada ay qaaday Dowladda Soomaaliya, Bishan April ee sanadkan 2026-ka, gaar ahaan Wasaaradda Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee lagu Diiwaan galiyay Markabka Magaciisu yahay ( Cuney) sumadiisuna tahay, IMO. No. 8230417, kaas oo qaadanayo Calanka Soomaaliya, si uu ugu maro Badaha Caalamka, iyada oo Calankeenna Maraakiibta sidata ayna muddo ka muuqan Dekedaha iyo Baddaha Caalamka, ha noqdo Markab Soomaalidu leedahay ama mid looga kireeyay ku meel maridda Calankeena oo muddo Caalamka ka heystay Ceymis raqiis ah, taas oo hore u soo jiidatay Maraakiib badan oo Ajnabi lahaa”. “Hambalyo iyo Guul. Horuumar ayaa u rajeeynaa Wasaaradda”, ayuu ku soo gunaanaday Badmaaxa Soomaaliyeed oo arrintaasi aad ugu farxay.