Riyadh-(SONNA)-Madaxweynaha JFS mudane, Xasan Sheekh Maxamed ayaa sheegay in laga guuleystay kooxaha argagisada ee caqabadda ku noqday dadka Soomaaliyeed in ay helaan xuquuqdoodii asaasiga ahayd.

Madaxweyne Xasan oo wareysi dheer siiyay Jaridada Arab news ee laga leeyahay dalka Sacuudi Carabiya ayaa sheegay in laga guuleysanayo argagixisada, fursado badan oo maalgashi ahna uu waddanku leeyahay.

“Waxa aan ka guuleysanay kooxaha argagixisada ah ee dadka Soomaaliyeed u diiday in ay helaan xuquuqdooda”.

Madaxweynaha ayaa sheegay in muddo lagu soo jiray halganka lagu xasilinayo Soomaaliya oo ay noqoto meel nabad ah ammaankeeduna fiican yahay, taas oo horseedi karta in awood loo helo maal gashiyo kala duwan.

“Guul ayaan hadda ka gaarnay dagaalka argagixisada, waxa aan ku jirnaa marxaladahii uga dambeeyey ee xasilinta, nabad gelyada iyo ammaanka Soomaaliya”.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay in Soomaaliya ay haatan tahay nadiif fursado badanna ay ka jiraan, isagoo tusaale u soo qaatay ka faa’iideysiga dhaqaalaha buluugga ah, dalagyada iyo cunnada, macdanta qeybaheeda kala geddisan.

“Soomaaliya waa nadiif, waa warqadaa cad, meel kasta fursad baa ku jirta, dhaqaalaha bulugga ah waa fursad, dalagga iyo cunnada waa fursad, macdanta, dahabka, Yuraniyamka iyo kheyraad kale ee aan qaniga ku nahay waa fursado, nooc walba oo kheyraad ahna waa laga helayaa Soomaaliya”.

Madaweynaha JFS Mudane, Xasan Sheekh ayaa sheegay in ay Soomaaliya leedahay dhul beereed fara badan kana mid ah waddamada ugu soo wax soo saarka badan dhanka dalagga haddii laga faa’iideysto, wuxuuna sidoo kale tilmaamay in Soomaaliya ay tahay safka hore ugu jirto waddama ugu xoolaha badan dunida sidaa daraaddeedna ay ku fiican tahay maal gashiga.

“Soomaaliya waxa ay leedahay ku dhowaad 9 milyan oo hectar oo dhul beereed ah iyo laba webi oo aan gurin sanadka oo idil iyo tiro wanaagsan oo xilli roobaadyo ah, waxa ay kamid tahay dalalka uga xoolaha badan Adduunka, sidaa darteed, Soomaaliya marka ay joogta dhanka maalgashiga waxa ay mareysaa cirka”.

“Soomaaliya waa kheyraad dihan oon la taaban, sidaas awgeed, kuwa kusoo hormara ayaa faa’ido badan helaya, waxa aan ku casuumaynaa Addduunka, si gaara walaalaheenna Sucuudiga in ay noqdaan kuwa ugu horreeya ee yimaadda Soomaaliya isla markaana maalgashta”.

Jowhar- Wasiir ku xigeenka Wasaaradda Beeraha iyo Waraabka dowlad goboleedka Hirshabeelle, Maxamed Bashiir Qaasim (Daqarre) ayaa sheegay in aysii kordheen dadka ku barakacay daadadka ka dhashay fatahaadda webiga Shabeelle iyo saamaynta ka dhalatay.

Wasiir ku xigeenka ayaa si gaar ah kaga hadlay magaalooyinka Baladweyne iyo Mahaddaay oo uu dhowaan kormeer kusoo sameeyay, isagoo xusay in inta badan xaafaha magaalooyinkaasi ay halakeeyeen daadadka.

Wasiir Daqarre ayaa sheegay in uu soo arkay halis caafimaad oo ka dhalan karta goobahaasi, markii ay suuliyadii iyo biyaha daadadka ah isku furmeen, wuxuunna hay’adaha samafalka ka codsaday in ay ka jawaabaan.

Madaxweynaha jamhuuriyadda Federaalka Somaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo la hadlay shabakadda Arab News inta uu joogay Boqortooyada Sacuudi Carabiya ayaa sheegay in dagaalka u dhexeeya Israa’iil iyo kooxda Falastiiniyiinta ee Xamaas lagu dhameyn karo heshiis siyaasadeed oo ah qaabka xalka laba waddan.

“Dadka Soomaaliyeed waxay muddo dheer ku jirneen colaad, weynu ognahay halka ay ku danbeyso shaqaaqada iyo cawaaqib xumada ka dhalan karta iyo natiijada soo baxda marka ay dhamaato colaada ayuu yiri madaxweynuhu.

Madaxweynaa ayaa xusay in qofna aysan gaari karin dhamaadka siyaasadeed iyadoo aan laga  hadlin sababaha keenay khilaafka iyo in la adeegsado rabshado ay maalin kasta ku bixi karaan dad rayid .

“Waxaa jira xal caalami ah oo la aqbali karo waana laba dawladood oo ah Falastiin iyo Israa’iil ,isla markaana ku wada nool si nabad ah wayna dhici kartaa” ayuu yiri madaxweynaha.

“Aasaaska dowlad Falastiiniyiintu leeyahiin oo xuduudaheeda yahiin kuwii Juun 1967, caasimadeeduna tahay Qudus. waa dammaanada kaliya ee gobolka uu uga baxayo dadagaalka” ayuu Madaxweyne Xasan Sheekh ka sheegay shirka Carabta iyo Ururka Iskaashiga Islaamka ee dhawaan ku dhamaaday Boqortooyada Sacuudi Carabiya.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa hadalkiisa ku daray “Waxa ka socda Qasa waxay ka soo horjeeddaa damiir aadanaha iyo dhammaan xeerarka iyo dhaqanka Caalamiga ah, si loo joojiyo waa in aan la nimaadnaa go’aan mideysan. Dowlad madax bannaan oo reer Falastiin yeeshaan, caasimadeeduna tahay Qudusta waa xalka kaliya ee lagaga hortagi karo qalalaase amni, siyaasadeed iyo bulsho oo ka dhaca Gobolka”.

Webiga Shabeelle ayaa ku fatahay deegaannada Buula-mareer iyo Golweyn ee gobolka Shabeelaha hoose, waxaana sawiro halkaas laga soo qaaday muujinayaa saameynta iyo fataahadda Webiga heerka uu gaarsiisan yahay, sida uu ku waramayo wariye ku sugan deegaannadaasi ayaa soo warinaya in kannaalada biyaha Webiga gudbiya ay sababeen fataahadda, kadib markii ay biyuhu heerkoodaa dhaafeen, markaasi kadibna waxay saameyn xooggan ku yeesheen dalaggii Beeraha ee dhawaan la beeray, biyihi ku fatahay ayaa wada baabi’yay.

Sidoo kale Degmooyinka Afgooye, Awdheegle iyo Jannaale ee ka wada tirsan gobolka Shabeelaha Hoose ayaa iyana laga soo warinayaa in Webiga uu ku fatahay, balse ma’uusan geysan wax khasaare nafeed ah.

Digniino hor leh ayaa laga soo saaray fatahaad Webeiga Shabeelle, iyada oo Hay’adda maareynta misoobinka Qaranka ee SodMA ay digniin u dirtay dadka degan hareeraha Webiga iyo goobaha biyo mariinnada, xilli guud ahaan dalka ay ka da’een Roobab wata biyo badan iyo lagu sii daro fataha ay Webiyada Juuba iyo Shabeelle ay sameynayaan.

Dhinaca kale Webiga Shabeelle ayaa Saacadihii la soo dhaafay fatahaad xooggan ka sameeyay Xaafado ka tirsan Magaalada Beledweyne ee Xarunta Gobolka Hiiraan, kaasi oo saameyn ku yeeshay afarta Xaafadood ee degmadaasi, Webiga ayaa waxaa si weyn uga fatahay Xaafadaha Bundaweyn iyo Howlwadaag, kadib markii u Webiga habeen hore saqdii dhexe karkaarada uu jabsaday.

Xaafadahaan ayaa dadkii daganaa intooda badan ay horay uga barakaceen dhowrkii maalmood ee la soo dhaafay, hase yeeshee waxaa jiray dad kooban oo ku harsanaa xaafadaha oo habeen hore xilligii hore biyaha guryaha ugu galeen, Shalayna duhurninadii ayay aheyd markii uu wabiga ku fatahay qeybo ka mid ah xaafadaha Kooshin iyo Xaawa taako, waxaana la soo warinayaa in aysan jirin ilaa iyo hadda wax khasaare nafeed ah oo ay geysteen fatahaada ku dhufatay inta badan xaafadaha Baledweyne.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Fedraalka Soomaaliya Mudane Xasan Shiikh Maxamuud ayaa sheegay in xilligaan muhiimadda ugu weyn ay tahay samatabixinta nolosha qofka Soomaaliga ah, isaga oo sheegay in xilligaan adag loo baahan yahay in mas’uuliyadda sida ay tahay loo qaato. “Mas’uuliyad ayaa na saaran, mas’uuliyadda na saaran sida ay tahay in aan u qaadanno waaye, tabartu waa halkeeda, tabartu haddii ay nagu gaabato laakiin inta aan qaban karno ayaa aad u badan, marka howshaas haloo wada istaago, muhiimadda Golaha Wasiirrada shalay ayaa ah samatabixinta nolosha qofka Soomaaliga ah,” sida uu yiri Madaxweynaha, mar uu la hadlaayay fadhi aan caadi aheyn oo ay yeesheen Xubnaha Golaha Wasiirada Xukuumadda Federaalka Soomaaliya.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa bogaadiyey shaqada ay hayso hey’adda maareynta musiibooyinka Qarank ee Sodma, isaga oo arrintaasi ka hadlaya waxa uu yiri, “Sodma way ku mahadsan tahay wacyigalinta, ha sii kordhiso, dadka ha looga digo meelaha ay khatarta leh in ay ka dhaqaaqaan”, Madaxweynuhu waxa uu ka  tacsiyadeeyey dadkii ku dhintay daadadka ka dhashay Roobabkii ka da’ay qaar ka mid ah gobollada dalka.

Shirkaasi Golaha Wasiirrada Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, ayaa diiradda lagu saaray saameynta ay reebeen Roobabkii ka da’ay dalka iyo sida loogu gurman lahaay dadkii ay saameeyeen ama waxyeello ka soo gaartay waxyaabaha ay sababeen Fataha Webiyada iyo Daadaka ay keentay dabeysha El-lino.

Waxaana ugu dambeyntii la isku booriyay xubnaha golha Wasiirada ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya in ay labo jibbaaraan dadaalkooda ku aaddan maareynta iyo gurmadka muwaadiniinta Soomaaliyed ee ku dhibaateysan daadadka ka dhashay Roobka xillig Deyrta iyo fataha Webiyada oo is biirsaday.

Hey’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka ayaa shalay garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ka dirtay diyaarad sidday shixnad gargaar ah oo loogu talagalay dadka shacabka ah ee ku nool degmada Doolow ee gobolka Gado, oo halkaasi ay ku heystaan dhibaatooyin ka dhashay Roobabka Xilliga Deynta oo dhaliyay daadad iyo Webiga Jubba oo isna ku fatahay deegaannada uu ka maro deegaankaasi.

Shixnaddaan ayaa gaareysaa illaa todobo tan oo loogu talagalay in la gaarsiiyo dadka ay saameynta ku yeeshay daadadka ka dhashay Roobobka ka’day guud ahaan gobollada dalka gaar ahaan gobolka Gado, oo la sheegay in ay dad ku geeriyoodeen.

Agaasimaha guud ee ka jawaabista xaaladaha degdega ah ee Hey’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka Cabdirashiid Maxamuud Xasan, oo warbaahinta kula hadlay gudaha garoonka Diyaaradaha ee Aadan Cadde ee Magaalada Muqdisho ayaa sheegay in gargaarkaan loogu talagalay dadka magaalada ee ay saameeyeen fatahaada. Magaalada Doolow ee gobolka Gedo waxa ay ka mid tahay magaalooyinka ay ka barakaceen dadkii deganaa, ka dib markii ay ku soo rogamdeen daadad ka dhashay Roobabka ka da’ay iyo fataha Webiga Jubba ee magaalada.

Dhanka kale Guddiga Qaran ee Gurmadka Fatahaadaha iyo daadadka El-Niño oo dhawaan uu magacaabay Raiisul-wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xamsa Cabdi Barre ayaa shalay xarunta dhexe ee SoDMA waxa ay kulan gaar ah kula qaateen Wakiilo iyo Masuuliyiin ka kala socday hey’addaha deeqaha bixiya ee wadamada islaamka iyo Ururka iskaashiga islaamka (OIC ), kulankaan oo deg-deg ahaa ayaa  waxa uu ku saabsanaa Isku-dubbaridka kaalmada Bani’aadamnimada ee ku aadan Dadka ay saameeysay dabeysha El-Niño, waxaana lagu  soo bandhigay Xaalada Guud ee Saameeynta Fatahaadaha iyo Barakaca dadka deganaa deeganada ay fatahaada ka dhacday.

Shirkaan ayaa looga hadlay hababka jawaab celinta deg -degga ah  iyo sidii loo caawin lahaa dadka ay Fatahaada Saameysay, intaa waxaa dheer oo kulankaan looga hadlay iskuduwidda iyo in hey’addaha ay ka qayb-qaataan Dib-u-dejinta dadka barakacay iyo nafaqeeyntooda,  iyada oo la saarayo ogaanshaha mudnaanta iyo baahiyahooda, waxayna Hey’ aduhu ay bllan qaadeen inay si deg deg ah uga jawaabi doonaan, qeybna ka noqon doonaan jawaab celinta deg -degga ah  iyo sidii loo caawin lahaa dadka ay Fatahaada saameysay.

Xamarna Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho Mudane Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale) ayaa guddoomiyay Shirka Degmooyinka iyo Deegaanada Gobolka Banaadir, iyadoona ay goobjoog ka ahaayeen Guddoomiye Kuxigeenka Amniga iyo Siyaasadda iyo Xoghayaha Guud ee Maamulka Gobolka Banaadir, Shirkaasi ayaa loogu hadlay xaaladihii ugu dambeeyay iyo saameynta dhibaatada ka dhalatay Roobabka iyo daadadka El-Nino ee ka da’ay Caasimadda Muqdisho, soo celinta Nadaafada & Bilicda iyo dar-dargelinta Amniga Magaalada Muqdisho.

Guriceel- Guddomiyaha degmada Guriceel ee gobolka Galgaduud Faarax Cabdi Macallin ayaa xaqiijiyay in gacanta lagu soo dhigay nin loo haysto dil dhawaan degmadaas loogu geystay marxuum Cabdullaahi Cali Hudey.

Guddoomiyaha oo u warramayay warbaahinta Qaranka ayaa sheegay in howlgallo dheer iyo dedaallo badan oo ay sameeyeen laamaha amniga iyagoo kaashanaya bulshada qeybaheeda kala duwan ay gacanta kusoo dhigeen gacan ku dhiiglaha afar cisho ka dib, taasina ay Alle ugu mahad celinayaan.

Mudane, Faarax Cabdi Macallin ayaa intaa raaciyay in ay ku wareejin doonaan gacan ku dhiiglaha laamaha cadaaladda si sharciga loogu qaado, wuxuuna intaa raaciyay in tallaabadani ay tahay tan keliya ee ay bulshadu ku kala badbaadi karto amniga lagu adkayn karo.

Wasiirka Wasaaradda Warfaafinta Dhaqanka iyo Dalxiiska Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Daa’uud Aways Jaamac ayaa maanta shahaado sharaf Guddoonsiiyay qaar ka mid ah holwadeennada geesiyaasha ah ee Warbaahinta Qaranka.

Holwadeennada uu maanta Wasiir Daa’uud guddoonsiiyey ayaa qayb wayn ku lahaa soo tabinta howlgallada ka dhanka ah Khawaarijta iyo guulaha ciidanka Qaranka ay ka gaareen dagaalka ka socda gobollada.

Mudane Daa’uud Aways Jaamac wasiirka Warfaafinta ayaa ku ammaanay howlwadeennadaan geesinimada iyo howlkarnimada dheeraadka ah oo ay muujiyeen muddadii ay ku jireen shaqadaan, isaga oo sheegay in ay u adeegayeen Qarankooda.

Warbaahinta Qaranka ayaa qeyb lixaad leh waxa ay ka qaadatay soo tabinta wararka iyo warbixinnada ku saabsan dagaalka dalka looga xorreenaya Khawaarijta, waxa ay furimaha hore ee dagaalka la joogeyn ciidanka Xoogga dalka iyo kuwa geesiyaasha deegaanka.

Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka ayaa maanta garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ka dirtay diyaarad sidday shixda gargaar ah oo loogu talagalay dadka shacabka ah ee ku nool degmada Doolow ee gobolka Gado.

Shixnaddaan ayaa gaareysaa illaa todobo tan oo loogu talagalay in la gaarsiiyo dadka ay saameynta ku yeeshay daadadka ka dhashay Roobobka ka’day guud ahaan gobollada dalka gaar ahaan gobolka Gado, oo la sheegay in ay dad ku geeriyoodeen.

Agaasimaha guud ee ka jawaabista xaaladaha degdega ah ee Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka Cabdirashiid Maxamuud Xasan, oo warbaahinta kula hadlay gudaha garoonka Aadan Cadde ayaa sheegay in gargaarkaan loogu talagalay dadka magaalada ee ay saameeyeen fatahaada.

Magaalada Doolow ee gobolka Gedo waxa ay ka mid tahay magaalooyinka ay ka barakaceen dadkii dagnaa, ka dib markii ay ku soo rogamdeen daadad ka dhashay Roobabka ka da’ay magaalada.

Wasiirka Isgaarsiinta iyo Tiknoolajiyadda Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Jaamac Xasan Khaliif ayaa magaalada Muqdisho maanta ka daahfuray qorshaha qaran ee isgaarsiinta xaaladaha degdega ah oo kaalin weyn ka qaadan doonto maareynta musiibooyinka.

Shirka ayaa waxaa ka soo qeyb galay xubno ka socday Wasaaradda Isgaarsiinta iyo Tiknoolajiyadda Xukuumadda Federaalka Soomaaliya iyo madax ka socotay Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka SoDMA.

Guddomiyaha Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka SoDMA Maxamuud Macallin Cabdullaahi oo ka hadlay furitaanka shirka ayaa yiri, “Hay’adda maareyenta wax badan ayay ka qabatay xaaladaha musiibooyinka iyadoo kaashaneyso hay’adda isgaarsiinta Qaranka.”

Taliska ciidanka dhulka XDS ayaa Abaare 08:21 AM Subaxnimo toogtay dhagarqabe waxyaabaha qarxa isku soo xiray kaasi oo doonayay inuu isku qarxiyo albaabka laga gelo kuliyada jaale siyaad ee 77.

Ciidanka XDS ayaa naftii haligaha isku soo xiray waxyaaba qarxa ku toogtay inta aanu soo gaari albaabka hore jaale siyaad ee 77.

Taliska ciidanka dhulka xds wuxuu cadaynayaa inaanu jirin wax qasaara ah oo gaaray ciidanka marka laga reebo dhagarqabihii ciidanku toogteen ee isku soo xiray waxyaabaha qarxa.

Ciidanka geesiyaasha XDS habeen iyo maalin waxeey u taaganyihiin inay kahortagaan dhagarta khawaarijta iyo ciribtirkooda.