Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xamsa Cabdi Barre ayaa furay Shirka Madasha Isku-duwidda Horumarinta, kaas oo lagu soo bandhigayey guulaha ay Xukuumaddu xaqiijisay, caqabadaha jira iyo talooyin ku saabsan sidii la isku waafajin lahaa  qorsheyaasha Qaranka iyo barnaamijyada mudnaanta u leh Dowladda iyo saaxiibada caalamka.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa kula dardaarmay hey’adaha iyo deeqbixiyaasha in mashaariicda ay ka fuliyaan dalka ay noqdaan kuwo raasumaal leh oo wax u taraya dadka Soomaaliyeed, isaga oo hoosta ka xariiqay in hadda wixii ka danbeeya wadajir loo xisaabtami doono.

Mudane Xamsa ayaa tilmaamay in Soomaaliya ay ka hartay dunida soddonkii sano ee la soo dhaafay, haatanna ay lagama maarmaan tahay in loo shaqeeyo si ka duwan kana xawaare badan sidii hore, si loo xaqiijiyo guulaha la hiigsanayo.

Madasha waxaa ka soo qeyb-galay mas’uuliyiin kala duwan oo ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya, Dowlad goboleedyada xubnaha ka ah Dowladda Federaalka ah), deeq-bixiyeyaasha, Qaramada Midoobay (UN), Ururrada Bulshada Rayidka ah, iyo marti-sharaf kale.

USA- Dowladda Mareykanka ayaa qeylo dhaan ka muujisay sii socoshada xadgudubyada ka dhanka ah xuquuqda aadanaha ee ka socda dalka Itoobiya, kuwaas oo laga yaabo in ay saamayn ku yeeshaan hannaanka ay Itoobiya ku dooneyso in ay maal gelin uga hesho deyn bixiyayaasha caalamiga ah.

Maamulka Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed ayaa dunida kala kulmaya waji gabax iyo dhalleeceyn isa soo tareysa oo ku aaddan xeeladaha ay ciidamadiisu ku wajahan kacdoonka dadweynaha, taas oo keentay rabshado iyo fowdo dalka oo dhan ah.

Ciidamada Dowladda Federaalka ayaa lagu eedeeyay dilal sharci darro ah iyo duqaymo ay fuliyeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn kuwaas oo sababay dhimashada dad rayid ah.

“Waxaan si joogto ah ula soconaa xaaladda xuquuqda aadanaha ee Itoobiya si aan u qiimeyno haddii ay jiraan xadgudubyo waaweyn oo saameyn ku yeelan kara taageerada Mareykanka ee kaalmada hay’adaha maaliyadeed ee sida waafaqsan sharciga hay’adaha maaliyadeed ee dunida,” ayaa lagu yiri, qoraal kasoo baxay Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka.

“Dowladda Mareykanku waxay walaac xoogan ka qabtaa warbixinnada ku saabsan xadgudubyada xuquuqda bini’aadamka ee ka dhacaya Gobolladda Amxaarada iyo aOromia ee ay ku lug leeyihiin ciidamada Dowladda iyo kuwa kasoo horjeeda” ayaa la raaciyay qoraalka kasoo baxay Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka.

Dowladda Mareykanka ayaa kal hore uga xannibtay Itoobiya maalgelinta IMF intii uu socday dagaalkii ka dhacay Gobolka Tigray laba sano ka hor.

Xigasho/ Bloomerg

Wasiirka kuxigeenka wasaaradda Warfaafinta mudane Cabdiraxmaan Yuusuf Al-cadaala ayaa sheegay in maalintii 4aad howlgal qorsheysan oo ay iska kaashanayaan Xoogga Dalka iyo kuwa Jubbaland uu ka socda Gobolka Jubbada Hoose.

Mudane Abdirahman Yuusuf Al-cadaala ayaa sheegay in howlgalladaas lagu khaarajiyay in ka badan 50 ka tirsan Khawaarijta, iyadoo sidoo kale gacanta lagu dhigay 20 kale oo dhagarqabeyaal ah, kuwaas oo dhibaato ku hayay dadka deegaannadaas ku dhaqan.

“Xoogga Dalka iyo Geesiyaasha Jubaland waxa ay Maalintii Afaraad oo xiriir ah Hawdka ku baacsanayaan Khawaarijta, 50 ka badan waa la dilay, 20 kale nolosha ayaa lagu qabtay, Dhul badanna waa laga sifeeyay, alle ayaa mahadsan” ayuu yiri wasiir Cabdiraxmaan Yuusuf Al-cadaala.

Howlgalladan ayaa waxay ka socdaan tuulooyinka Muuse-xaaji, Malaaylay, Turdho, Baxar-saafka, iyo deegaanno kale, iyadoo lagu dilay horjoogeyaal iyo maleeyshiyaad badan halka qaar kale nolosha lagu qabtay tan iyo Sabtidii la soo dhaafay, waana howlgal balaaran oo khawaarijta loogu galay godadkii ay ku dhuumaaleysanayeen.

Ciidanka Xoogga Dalka oo kaashanayaa kuwa deegaanka ayaa Howlgallo lagu ciribtirayo Khawaarijta ka wada Dowlad gobolleedyada Jubbaland, Koonfur Galbeed iyo Galmudug, kuwaas oo khawaarijta lagu gaarsiiyay jab xooggan.

Wasiirka Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib u heshiisiinta XFS mudane Axmed Macallim Fiqi ayaa xafiiskiisa kula kulmay wafdi uu hogaaminayo Xoghayaha Guud ee galbeedka Aasiya, waqooyiga iyo bariga Africa ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda dalka Hindiya Dr; Sureh Kumar.

kulanka ayaa looga hadlay arrimo ay ka mid yihiin iskaashiga labada dal ee dhinacyo badan leh, iyada oo si gaar ah loo dul istaagay horumarrrada ay ku tallaabsatay Soomaaliya ee dhanka amniga iyo dhaqaalaha.

Kulankan oo ay sidoo kale qeyb ka ahaayeen safiirkeena dalka India Axmed Cali Daahir iyo xubno ka socday Wasaaaradda arrimaha dibedda Soomaaliya ayaa waxaa aad loogu falanqeeyay dhibaatada muwaaddiniinta Soomaaliyeed ay ku qabaan visaha dalka Hindiya oo ay u aadaan dalalka deriska.

Wasiirka Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib u heshiisiinta XFS mudane Axmed Macallin Fiqi ayaa soo jeediyay in adeegga visaha loo soo dhoweeyo muwaadiniinta Soomaaliyeed ee caafimaadka iyo waxbarashada dalkaas u aada, loona keeno magaalada qunsuliyad ay ka dalbadaan visaha.

Wafdigan ayaa maalmaha ay joogaan Muqdisho waxa ay la kulmi doonaan mas’uuliyiin kala duwan oo ka tirsan dowladda Soomaaliya.

Doxa- Wasiir ku xigenka Wasaaradda Gaashaandhigga XFS mudane, Cabdifataax Qaasim Maxamuud ayaa magaalada Doxa ee Caasimadda dalka Qadar kula kulmay Ra’iisul Wasaare ku xigeenka ahna Wasiiru dowlaha wasaaradda Gaashaandhigga ee dowladda Qadar Dr; Khalid bin Mohamed al-Attiyah.

Kulanka labada mas’uul ayaa qayb ka ahaa in ka badan 70 dowladood oo lagu marti qaaday shir sanadeedka bandhigga difaaca badaha caalamiga ah ee Dooxa (DIMDEX 2024) oo la qabtay sanadkii siddeedaad.

Wasiir ku xigenka Wasaaradda Gaashaandhigga XFS mudane, Cabdifataax Qaasim Maxamuud iyo Ra’iisul Wasaare ku xigeenka ahna Wasiiru dowlaha wasaaradda Gaashaandhigga ee dowladda Qadar Dr; Khalid bin Mohamed al-Attiyah ayaa ka wada hadlay arrimo quseeya difaaca dalka iyo sidii loo horumarin lahaa xiriirka labada wasaaradood.

Hay’adda maareynta musiibooyinka ee SoDMA, ayaa maanta munaasabadd Kooban oo ka dhacday Garoonka Aadan Cade waxa ay dowladda Imaaraadka Carabta kala wareegtay Shixnad gargaar ah oo ka kooban qaybaha kala duwan ee raashinka.

Shixnadaan gargaar ayaa waxaa waday mid kamid ah diyaaradaha xamuulka qaada ee dowladda Imaaraadka Carabta, waxana uu ku soo aaday xilli Bisha Barakaysan ee Ramadaan fooda inagu soo hayso.

Guddoomiye ku-xigeenka Hay’adda maareynta musiibooyinka Dr Axmed Cabdi Aadan oo ay wehliyaan Agaasimayaal ka tirsan SoDMA, ayaa shixnadaan kala wareegay Masuuliyiin ka socday Safaaradda Imaaraadka Carabta ee Muqdisho, isaga oo ballanqaaday in mucaawinadan ay gaarsiin donaan shacabka Soomaaliyeed ee danta yar iyo kuwa barakacyaasha ah madaama haatan laguda galayo bisha Ramadaan.