27.8 C
Mogadishu
Facebook Twitter Youtube

Ra’iisul wasaaraha XJFS oo daah furay barnaamijka “Hooyo u Hiilli Qarankaaga,”

By
osman Dhiblawe
-

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa daahfuray barnaamijka “Hooyo u Hiilli Qarankaaga,” kaas oo lagu muujinayo kaalinta muhiimka ah ee hooyooyinka Soomaaliyeed ay ku leeyihiin amniga iyo xasillinta dalka.

Mudane Xamsa, ayaa si qoto dheer uga hadlay sida ay haweenku u yihiin tiirarka ugu muhiimsan ee dhisidda nabadda iyo amniga, waxuuna tilmaamay in Hooyooyinku ay leeyihiin awood gaar ah oo ay ku baraarujiyaan bulshooyinka, una horseedaan xasillooni iyo is-aaminaad.
Waxa uu sheegay in kooxaha Khawaarijta ah iyo qabylaaddu ay yihiin hooyada danbiyada iyo xumaanta, loona baahan yahay in wadajir loogu istaago ciribtirkooda, isaga oo ku adkeeyey hooyooyinka Soomaaliyeed in ay doorkooda ka qaataan sidii guryaha looga soo saari lahaa kuwa danbiyada geysanaya ee ku dhex dhuumanaya shacabka.
Ra’iisul Wasaaraha ayaa ku boorriyay haweenka Soomaaliyeed in ay sii wadaan dadaalkooda ku aaddan dagaalka Khawaarijta, isaga oo xusay in Xukuumadda DanQaran ay diyaar u tahay in ay taageerto haweenka, si ay u gaaraan himilooyinkooda.
Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Soomaaliya Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa sheegay in hooyooyinku ay yihiin furaha horumarinta iyo badbaadada Qarankeenna. Wuxuuna ugu baaqay dhammaan qaybaha kala duwan ee bulshada in ay garab istaagaan hooyooyinka, si loo xaqiijiyo Soomaaliya nabad ah oo horumarsan.
   

Wasiirka Amniga gudaha oo xafiiskiisa ku qaabilay madaxa howlgalka IOM ee Soomaaliya

By
osman Dhiblawe
-

Wasiirka Amniga Gudaha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane AAbdullahi Sheikh Ismail – Fartaag ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay madaxa howlgalka IOM ee Soomaaliya Frantz Celestin, kaas oo ay yeesheen wadahadal miro dhal leh.

Kulanka ayaa waxaa diiradda lagu saaray doorka ay IOM ku leeyihiin xasillinta, maareynta socdaalka, iyo dadaallada amniga xuduudaha,wasiirka Amniga Gudaha oo uga mahadceliyey taageeradooda, ayaa sheegay in xoojinta daah-furnaanta iyo isla-xisaabtanka laamaha amniga iyo cadaaladda ay sare u qaadayso kalsoonida shacabka iyo waliba adeeg bixinta muwaadiniinta Soomaaliyeed.

Laamaha amniga Buulo-mareer oo fashiliyey Miino ay Khawaarijta ku Aaseen waddo u dhaw Beeraha

By
osman Dhiblawe
-

Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed Gaar ahaan Ururka 26-aad Guutada 6-aad Qaybta 60-aad CXDS ayaa fashiliyey Miino ay khawaarijtu ku aaseen waddo aada dhinaca Beeraha Magaalada Buulo Mareer ee Gobolka Shabeellaha Hoose.

Laamaha amniga magaaladda Buulo Mareer ayaa wada dadaallo lagu xaqiijinayo nabad galayada deegaanada hoostaga Buulo mareer,howlgallo ay halkaas ka sameyeen ciidanka xoogga dalka ayaa lagu fashiliyey Miino ay Khawaarijta ku Aaseen waddo ay adeegsadaan dadka shacabka deegaanadaas.

Ciidanka xoogga dalka ee ku sugan gobolka Shabeellaha hoose oo u hoggaamiyo taliaya Ururka 26-aad Guutada 6-aad Qaybta 60-aad CXDS Dhamme Faarax Xiirsi Cabdulle ayaa sheegay in ay halkaas ka wadan howlgallo lagu xaqiijinayo nabad galayada deegaanada hoostaga magaalada Buulo-mareer.

Miinadan ayeey Khawaarijta ku Aaseen meel u dhow waddo mart dhinaca Beeraha magaalada,sida uu u xaqiijiyay taliyaha  oo la hadlaya warbaahinta qaranka,waxaan u intaas ku daray in ay si waddi doonaan howlgalka ka dhanka ah maleeshiyada Khawaarijta ah

 

  

 

 

IMF oo dhameysay Dib-u-eegistii deyn-bixinta ee Soomaaliya (WARBIXIN)

By
osman Dhiblawe
-

Hey’adda Lacagta Adduunka ayaa soo saartay warbixin ku aadan deyn bixinta Soomaaliya, waxayna u qorneyd sidan:-

-Guddiga Sare ee IMF waxay dhamaystireen dib-u-eegistii ugu horreysay ee hoos timaada nidaamka amaahda la dheereeyey ee Soomaaliya (ECF). Go’aanku wuxuu ogolaanayaa in si degdeg ah loo bixiyo ilaa 10 milyan oo doolarka Maraykanka ah si Soomaaliya loogu taageero siyaasaddeeda dhaqaale iyo dib-u-habaynta.

-Kobaca GDP-ga dhabta ah ayaa la filayaa inuu kordho 3.7 boqolkiiba 2024 marka la barbar dhigo 2.8 boqolkiiba 2023, oo lagu taageerayo soo kabashada sii socota ee beeraha, xawaaladaha badan, iyo maalgashiga sare.

-Soomaaliya waxay sii waday inay horumariso ajandaheeda dib-u-habaynta, waxqabadka barnaamijkuna wuxuu ahaa mid xooggan. Mudnaanta siyaasadeed waa in la joogteeyo joogtaynta maaliyadda, xoojinta dakhliga iyo maamulka maaliyadda dawladda, kor u qaadida qoto-dheeraanta maaliyadda, hagaajinta maamulka, iyo kor u qaadida tirakoobka.

Washington, DC: Guddiga Fulinta ee Sanduuqa Lacagta Adduunka (IMF) ayaa maanta soo gebagebeeyey dib-u-eegistii ugu horreysay ee hannaanka amaahda ee la dheereeyey (ECF) ee Soomaaliya. Go’aanka guddiga ayaa awood u siinaya in si degdeg ah loo bixiyo SDR 7.5 milyan (qiyaastii US$ 10 milyan), taas oo loo marin doono taageerada miisaaniyada, taasoo ka dhigaysa wadarta guud ee bixinta Soomaaliya ee hoos timaad Credit Facility (ECF) 37.5 milyan SDR (qiyaastii US$ 50 milyan). .

Habka ECF ee Soomaaliya waxaa markii hore ansixiyay Guddiga Fulinta December 19, 2023 (dib u fiiri War-Saxaafadeedka lambar 23/463). Barnaamijku wuxuu taageerayaa istaraatiijiyadda dib-u-habaynta maamulka, ka dib markii la gaaro heerka dhammaystirka ee hoos yimaada hindisaha wadamada deymaha leh ee deymaha leh (HIPC), si loo sii xoojiyo hay’adaha dhaqaalaha ee muhiimka ah iyo kor u qaadista xasiloonida dhaqaalaha iyo kobaca dhaqaalaha. Tani waa mid waafaqsan qorshaha horumarinta qaranka Soomaaliya iyo hiigsiga fog ee dowladda ee ku aaddan ilaalinta xasilloonida dhaqaalaha, xoojinta dakhliga iyo maamulka maaliyadda guud, horumarinta qoto-dheeraanta maaliyadda, hagaajinta dowladnimada, iyo kobcinta tirakoobka.

Ka dib dooddii guddiga fulinta, Ms. Antoinette Sayeh, ku xigeenka Agaasimaha maamulka iyo ku-simaha guddoomiyaha, waxay tiri hadalkan soo socda:-

“Maamulka Soomaaliya waxa ay sii wadeen dib-u-habeyn xooggan, kadib markii ay gaareen heerkii ugu dambeeyay ee ay hoos yimaadaan Hindisaha Waddamada Faqiirka ah ee deymaha badan leh (HIPC) bishii Diseembar 2023-kii. Waxqabadka Soomaaliya ee hoos yimaada Sanduuqa ay taageerto Abaabulka Facility Credit Extended Credit wuxuu ahaa mid xooggan. Maamulka sii lahaanshiyaha xooggan ee ajendaha dib u habeynta ayaa muhiim u noqon doonta dhisidda adkeysiga, kor u qaadida korriinka loo dhan yahay, iyo dhimista faqriga. Taageerada joogtada ah iyo wakhtiga ku haboon ee ka imanaysa la-hawlgalayaasha horumarineed waxay sidoo kale muhiim u tahay hirgelinta guuleysiga istiraatijiyadda dib-u-habaynta”.

“Waxqabadka dakhliga xooggan ee maamulka iyo hirgelinta joogtada ah ee dib-u-habaynta kor u qaadista dakhliga waa la soo dhaweynayaa. Dadaalka joogtada ah ee abaabulka dakhliga gudaha ayaa gacan ka geysan doona in boos loo helo kharashka mudnaanta leh. Dib u habaynta muhiimka ah waxa ka mid ah casriyaynta kastamka iyo sharciga cashuuraha dakhliga ee cusub. Xoojinta dheeraadka ah ee maamulka maaliyadeed ee dadweynaha ayaa sidoo kale muhiim ah, oo ay ku jiraan horumarka joogtada ah ee isdhexgalka mushaharka, kor u qaadista kontaroolada kharashka, iyo sidoo kale horumarinta awoodda maaraynta deynta”, ayay sii raacisay.

“Dib-u-habaynta socota ee lagu xoojinayo awoodda hay’adaha bangiga dhexe waa mid ammaan mudan. Samaynta taxaddar leh ee qaab-dhismeedka siyaasadda lacagta iyo sarrifka ayaa muhiim u ah macnaha guud ee dib-u-habaynta lacagta la qorsheeyay. Dadaalada waa in ay sii wadaan si kor loogu qaado qoto-dheeraanta maaliyadeed iyo ka mid noqoshada maaliyadeed iyo in la horumariyo dib-u-habaynta lagu hagaajinayo qaabka iyo maamulka AML/CFT”, ayay hadalkeeda ku sii xoojiay.

“Tallaabooyinka lagu xoojinayo korriinka loo dhan yahay iyo xoojinta adkeysiga waa muhiim. Maamulka ayaa diiradda saaraya sidii loo dhisi lahaa awoodda waaxda batroolka iyo hirgelinta qaab-dhismeedkeeda sharci. Wax ka qabashada cunto yarida, dhisidda adkeysiga cimilada, iyo sare u qaadida isdhexgalka ganacsiga ayaa udub dhexaad u ah xaqiijinta horumarka mustaqbalka fog ee Soomaaliya.”, ayay ku soo gunaanaddaay hadalkeeda.

Dhinaca kale Soomaaliya ayaa laga cafiyay deyntii Ururka Midowga Boostada Adduunka (UPU).Soomaaliya ayaa waxaa laga cafiyay deynta lagu lahaa  oo ku dhow 2 milyan oo doolarka Mareykanka ah oo isugu jirta qaaraanka xubinimada oo dhan Hal Milyan doolar iyo dulsaar aruurey ayaa ka soo billaabatay Sebtember 1982-kii illaa 2018-kii.

Wasiirka Isgaarsiinta iyo Teknolojiyada XFS Xildhibaan Maxamed Aadan Macalin Cali (Soomaali)  oo maalmahaan ku sugnaa  Magaalada Geneva ayaa u kictimay Magaalada Berne  ee wadanka Switzerland si uu  kulan gaar ah ula yeeshay Mr. Masahiko Metoki  Agaasimaha Guud ee Midowga Boostada Adduunka (UPU) oo halkaas xaruntooda ah. Agaasimaha Guud ee UPU, Mr. Masahiko Metoki  ayaa si rasmi ah ugu dhawaaqay in Soomaaliya laga Cafiyey Deyntii lagu lahaa  maadaama ay buuxisay Shuruudihii laga rabay, iyadoo Deyn Cafinta kadib Soomaaliya ay si rasmi ah u noqotay Xubin buuxda oo ka tirsan Midowga Boostada Adduunka (UPU) iyadoo laga qaaday xannibaadii saarneyd.

Wasiirka Isgaarsiinta Xildhibaan Maxamed Soomaali  oo sharraxayay qorshaha ay Wasaaraddu u dajisay soo-nooleynta Boostada ayaa sheegay in hawlo badan laga qaban doono dajinta siyaasadihii iyo qorshayaashii lagu hagi lahaa boostada dalka, tababarka iyo tayeynta shaqaalaha boostada, helitaanka agabkii lagu shaqeyn lahaa iyo dib-dhiska xarumihii boostada ee magaalooyinka waaweyn ee dalka, wuxuuna ugu dambeyn Wasiirku uga mahadceliyay UPU taageeradii kala duwaneyd ee ay siisay Soomaaliya sanadihii la soo dhaafay, kuwaasi oo ay ka mid ahayd inay fududeysay in boostadu ay dalka timaaddo, inkasta oo ay xayiraad dalkeena ka saaran tahay inaan dalka dibeddiisa wax u dirno, iyadoo Wasaaraddu ku howlan tahay in la dhameestiro Qorshahaasi.

NIN SADDEX DUCO LA SIIYEY

By
osman Dhiblawe
-

Adduun waa Sheeko iyo Shaahid, Buug uu qoray Qoraaga weyn ee Xasan Yaaquub Baaba Raqiis, ayaan ka soo qaadanay Sheekadan waxayna ku billaabaneysa sidatan:

Nin baa qoraya guran jiray oo miskiin ah saaxibul ciyaalna ah markaas buu qoraya soo gurtay asagoo Sita qoryihii buu daalay oo dhigtay dhulka markaas buu Ilaah baryey oo yiri Ilaahow iga saar faqriga oo khayr isii

markaas buu wuxuu arkay nin tima weyn oo qurux badan oo dharcad qaba markaas buu wuxuu yiri Ilaah waa kaa aqbalay ducadii seddex baana lagu siiyey.

markaas buu miskiinkii nagtiisii u yimid markaas buu wuxuu yiri seddex duco ayaa nala soo siiyey ee maxaan ka dhigana oo aan Ilaah ku barinaa?

waxay tiri In midda u horeysa aniga sannadkeyga waa in lagu yareeya markaas buu yiri Ilaahow 15 jir iiga dhig siddeetan jir weyee markaas baa la yareeyey markaas bay ka carartay oo tiri duq baa tahay.

markaas buu yiri Ilaahow Eey ka dhig markaas bay Eey noqotay, markaas buu carruurtii hayn kari waayey oo warrsaday markaas buu yiri Ilaahow 80 jirkeedii u soo celi seddexdii duco halkaa bay ku dharnmaatay, halkaas ha noo joogto.

WQ: Ooraa Xasan Yaaquub Baaba Raqiis

KOBACA DHAQAALAHA IYO AMNIGA WAA LABO ISKAABA

By
osman Dhiblawe
-

Ahmiyadda nabadda leedahay ma aha mid dheel dheel ah waxaana lagu tilmaamaa in ay tahay nolol , naruuro , caano iyo naxariis .

Sidaa daraadeed haddii la waayo nabad joogto ah waxaa ka dhasha dib u dhac xooggan oo ku yimaada kaabayaasha muhiimka u ah nulsho kasta ee ku dhaqan koonkan , dib u dhacaas waxaa uu haleelaa dhanka horumarka dal kasta uu ku tallaabsan lahaa .

Waxaa kale oo hoos u dhac ku yimaadaa dhinacyada caafimaadka, waxabarashada, wax soo saarka beeraha iyo wershadaha taas oo soo raacda in ay saameyn xoog leh ku yeelato isu socodka iyo is dhaafsiga badeecadaha ganacsiga .

Sidaa awgeed, lama maleyn karo heerka nabadi ay joogto lamana qiimeyn karo doorka ay ku leedahay horumarka waddan kasta marna agama yaabo in uu kobco dhqaalaha waddan kasta goorta ay la soo dersaan amnidarro taas oo caqabad ku ah sii horumarinta iyo bulaalidda dhqaalaha .

Waa arrin isku xiran marka si cilmiyeysan looga baaraandego habka koboca dhaqaalaha iyo amniga .

Sideedaba , waddan kasta ayaa loo igmaday in ay sugaan amniga ciidamo boliis ah oo si weyn loo carbiyey kuwaas oo qeybo kala duwan leh ay xil gaar ah u saaran yihiin adkeynta amniga shacabka iyo dabagalka dambiyada kala gedisan ee buulshada ka dhex dhaca .

Waxaa jira iyana booliska waddooyinka oo kaalin ka qaata habka wacan ee dariiqyada waddooyinka gawaaridu ku maran iyo la socodka culeyska gawaarida oo la buux dhaafiyo xamuulkooda taas oo ka timaada dhibaato naf iyo maal , kuwaas oo xakameeya shilalka dhaca.

Waxaa jira iyana boliis ka hortaga rabshadaha iyo fowdada magaalooyinka ka aloosma , kuwa dabdamiska ayaa iyana suga amniga iyo badqabka hantida iyo nolosha dadka ee ka dhasha meelaha uu dabku qabsado.

Waxaa iyana looga maarmin dal kasta ciidamo militari ah oo suga nabadda iyo sharafta waddan kasta kana ilaaliya in lagu soo xadgudbo xaduudaha dalka ee dhul , bad iyo cir isugu jira .

Haddii aysan waddan laheyn ciidamo qalabka sida qeybahooda kala duwan oo si weyn u horumarsan waxaa ka dhasha in la soo hunguriyeeyo laguna soo duulo .

Ciidamada ayaa ah kuwa difaaca dal kasta sharaftiisa iyo madaxbannaanidiisa waa sidaasiye marna ma horumari karo dhaqaalaha waddan marka ay isku murugto amniga dalkaas ka jira waxa markaaas loo baahan yahay in la dejiyo qorshe cad oo qeexaya habka istaraatejiyada adkeynta amniga waddan kasta taas oo xakameyneysa in lagu naalloodo nabad waarta oo u horseedda dalalka in ay ku tallaabsadaaanhorumar ballaaran ee koboca dhaqaalaha.

Dalka Shiinaha ayaa dadaal xooggan oo muuqda ka sameeyey kor u qaadista iyo horumarinta dhaqaalahiisa taas oo u sahashay in uu marka hore tixraaco qorshe lagu horumarinayo dhaqaalaha dalkiisa waana tan maanta ka dhigtay in uu hoggaanka  u qabto kaalinta koowaadna ka galo dhaqaalaha adduunka.

Waxaa biyo kama dhibcaan ah in laga feejignaado waxyaabaha wiiqi kara nabadda si markaa aysan ugu iman waddankaas hoos u dhac dhaqaale .

Waddamada la kulmay dabeysha burburka ee dagaalada sokeeye ayaa laga dhaxlay qaab darro iyo in sicir barar xooggan oo ku yimaada lacagta dalkaas , taa oo micnaheedu noqon karo in qiimaha lacagtaas ay noqoto mid uu ku yimaado qiimo jab.

Isu dheellitirka soo dejinta iyo keenista ayaa ah mid saamiga koboca dhaqaalaha qeyb ka qaata.

Arrintu si kastaba aha ahaatee waa in diirradda la saaraa adkeynta iyo xasilinta amniga taas oo aan looga maarmin koboca dhaqaalaha horumarsan iyo hiigsi hammi sare .

WQ: Ibraahim Abuukar Cali (Fanax)

 

Ciidanka Xoogga Dalka oo fashiliyey Miino ay khawaarijta ay ku Aaseen meel waddo ah

By
osman Dhiblawe
-

-Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed Gaar ahaan Ururka 26-aad Guutada 6-aad Qaybta 60-aad CXDS ayaa fashiliyey Miino ay khawaarijtu ku aaseen waddo aada dhinaca Beeraha Magaalada Buulo Mareer ee Gobolka Shabeellaha Hoose.

Miinadan ayey khawaarijtu damacsanaayeen in ku dhibateeyaan Shacabka Beeralayda ah ee ku dhaqan Buula Mareer balse damacii khawaarijta waxa hal bacaad lagu lisay ka dhigay geesiyaal ka mida Ururka 26-aad Guutada 6-aad qaybta 60-aad ee sugan Magaalada Buulo Mareer, kuwaas oo si nabad ah ku soo bixiyey Miinadii kana badbaadiyey Shacabka sida uu Warbaahinta Ciidamada Qalabka Sida u xaqiijiyey,Taliyaha Ururka 26-aad Guutada 6-aad Qaybta 60-aad CXDS Dhamme Faarax Xiirsi Cabdulle.

  

FAA’IDADA KU JIRTA GANACSIGA IYO CUNISTA HILIBKA DIGAAGGA DABIICIGA AH

By
osman Dhiblawe
-

Digaaga dabiiciga ah wuxuu leeyahay faa’idooyin badan oo ay ugu horayso in laga helo borotiin badan, kaasoo muhiim u ah korriimada murqaha iyo seedaha

bini’aadanka.

Waxaa kaloo borotiinka digaaga laga helo ku badan nooca loo yaqaano “Typtophan” oo ah mid waxtar u leh niyadda qofka, waxaa la arkay inuu hoos u dhigo diiqada iyo welwelka maadaama uu borotiinkas sare u qaado dheecaan ay maskaxdu soo dayso oo loo yaqaano “serotonin”, sidaas daraadeed, waxaa la dhahaa: Cab maraq digaag haddii aad welwelsan tahay.

Borotiinka waxaa kaloo ka mid ah nooca loo yaqaano “Homocysteine” oo muhiim u ah caafimaadka wadnaha.

Waxaa kaloo hilibka digaaga laga helaa maadada loo yaqaano “phosphorus” oo faaido ugu jirto ilkaha iyo lafaha bini’aadanka iyo shaqada beerka, kilyaha iyo

neerfaha.

 

Waxaa kaloo digaaga laga helaa maadada loo yaqaano “selenium” oo muhiim u ah shaqaynta hormoonada jirka khaasatan kuwa uu soo daayo qanjirka dhuunta ee

thyroid-ka loo yaqaano.

 

Waxaa kaloo hilibka digaaga ka buuxo fitamiinka nooca loo yaqaano “B6” kaasoo muhiim u ah caafimaad xididada jirka.

 

Waxaa kaloo ku jira fitamiinka loo yaqaano “Niacin” oo alle ka dhigay ka hortag kansar si dabiici ah.

 

Hilibka digaaga waxaa ka buuxo maadada loo yaqaano “Retinol, Carotene iyo Lycopene” oo kulligood laga wada keenay fitamiinka A, muhiimna u ah caafimaadka indhaha.

 

Beerka digaaga waxaa laga helaa vitamin-ka B2 oo muhiim u ah caafimaadka maqaarka, wuxuu ka hortagaa dildillaaca maqaarka iyo faruuryaha ku yimaado.

 

Digaaga la warshadeeyay ama la buufiyay ama la kiimikeeyay, uma roonaa caafimaad ahaan, tayada nafaqo ee laga helane la mid m ahan digaaga dabiiciga

ah, waxaa kaloo la xaqiijiyay digaaga gacan rimista ah inay gudbin karaan cudurrada faafa qaar ka mid ah.

WQ:C/wali Daljir

 

SADDEX LUGOODLEEY DHIBKEEDA IYO DHEEFTEEDA KEE BAA BADAN?

By
osman Dhiblawe
-

Gaadiidka loo yaqaano bajaajta ayaa dhowr sanadood ka hor ku soo aad ugu soo batay dariiqyada

Magaalooyinka waaweyn ee Somaaliya wuxuuna kaalin ka galay gaadiidka fududeeya isu socodka dadka . Bajaajta oo ah gaadiid fudud kuna wanaagsan waddooyinka ciriiriga ah wuxuu noqday mid meel walba iyo xilli walba laga heli karo gees kasta oo qofku k a joogo  caasimadda Muqdisho mase aha gaadiid safar gali kara siiba gobolada maadaama loogu talagalay inlagu gaaro meelo aan sidaa u fogeyn.

Muqdisho maxay gaadiid ahaan ku sugneyd ka hor mooto bajaajta ama saddex lugooleyda.

Axmed Maxamed Cabdi- waa ganacsade ku nool MuQqdisho wuxuu qabaa in magaalada gaadiid ahaan ay heysteen sida uu leeyahay tagaasi iyo gaadiidka caasiyada loo yaqaano oo uu yiri xilligaa waxay aheeyeen kuwo sidey doonaan dadka u isticmaala lacagta ay doonaana ku dallca.

“ Tagsi wuxuu rabo ayuu sheegan jiray ….yaa raaci karay..qaaali..hadda booskii waa ka baxay….caasi laftigiisa..cariirigiisii iyo daahidiisii waa laga reystay….”

Inkastoo bajaajta ay wax badan ka bedeleen culeys badan oo jiray hadana iyaga laf ahaantooda lama dhihi karo dhibaato ma wadin  sida ya ka hadleysi Cibaado Geeddi  oo ku nool Muqdisho oo bajaajta u aragta fidno hor leh …iyadoo tilmaamaysa  in orodkooda habeenkii saqda dhexe ay ka buuxaan fadeexado iyo dumar u daabulid goobo aan fiicneyn sida uu sheegeyso.

“ Bajaaj habeenkuu oo dhan waa orodaa ..orodkaas wax baa ku jira ..gabdho ayey sii wadaan soo wadaan ..sacab maxaa loo tumaa habeenkii haddaan wax ku jirin” ayey tiri.

Bajaajta oo loo yaqaano magacyo badan sida saddex lugooley, tik, dhanka Hargeysa iyo booramaba looga bixiyey  SAQAJAAMADDA …dhanka kalena wadayaasheeda qaar oo u badan kuwo aad u da’yar ayaa lagu tilmaamaa in ay yihiin kuwo fudfudud ficilada qaarna u sameeya si aan ka fiirsi laheyn iyagoo mararka qaar rag hubeysani u isticmaalaan in ay dadka uga dhacaan mobeelada sida uu sheeegayo C/laahi Maxamed Xuseen oo reer Jungal ah –

“ Wax walba waa dhex taagan yihiin …fudeyd ay wax ku dhigeen …ma fiirsdaan ilaa heer waxaa la gaaray in iyaga loo adeegsado dhaca habeenkii ee shacabka” ayuu yiri C/laahi.

Iyadoo ay jiraan arrimahaa ayaa hadana bajaajtu waxay noqotay shaqo abuur  taas oo manta ay ka xoogsadaan kumanaan dhallinyaro  oo ku nool Muqdisho iyo magaalooyin kale oo waawweyn oo dalka ah waxayna noqotay meel ay kasab ka helaan qoysas Soomaaliyeed.

Maxamed C/qani waa 23 jir wuxuu haatan bajaaj wade ka yahay 3 sano wuxuuna biilka ka soo saartaa bajaajta ka guursaday . wuxuuna kaga baxay iskaabulonimadii iyo shaqo la’aantii , haaatanna waa nin noloshiisa , shaqadiisa iyo reerkiisa cusub ku faraxsan.

. “Aniga runtii bajaajteyda waa ku liibaanay ….hadda xaas baan leeyahay oo aan ka guursaday bajaajta ..biilkana waa ka soo saartaa….Alxamdullilaah”

Waxaa jira in dacd badan ay ku dhibsadaan bajaajta shilalka tirada badan sida ay yiraahdeen waxayna dadku ku tilmaameen shantii shil ee wadddooyinka ka dhacda saddex ka mid ah bajaaj tahay sida uu sheegay Kabtan Xuseen Axmed Maxamed oo ka tirsan ciidanka nabadgelyada wadddoyinka balse haatan howlgab ah .

“Bajaaj waa shil socda ….waxaana ugu wacan canug walba ayaa inta loo soo gaday loo soo dhiibay..qaarkood sida jidadka la isugu dhaafo ma yaqaaanaan”ayuuna yiri.

Si kasta ha ahaatee..shacabku waxay qirayaan in gaadiidka noocan ah ee bajaaja uu yahay gaadiid ku habboon dal sida Soomaaliya oo kale sabool ah oo celceliska dhaqaalaha maalintii qofka soo gala aanu dhammeyn labo Doollar.

WQ: Maxamed Hassan

 

 

KOBACA DHAQAALAHA IYO AMNIGA WAA LABO ISKAABA

By
osman Dhiblawe
-

Ahmiyadda nabadda leedahay ma aha mid dheel dheel ah waxaana lagu tilmaamaa in ay tahay nolol , naruuro , caano iyo naxariis .

Sidaa daraadeed haddii la waayo nabad joogto ah waxaa ka dhasha dib u dhac xooggan oo ku yimaada kaabayaasha muhiimka u ah nulsho kasta ee ku dhaqan koonkan , dib u dhacaas waxaa uu haleelaa dhanka horumarka dal kasta uu ku tallaabsan lahaa .

Waxaa kale oo hoos u dhac ku yimaadaa dhinacyada caafimaadka, waxabarashada, wax soo saarka beeraha iyo wershadaha taas oo soo raacda in ay saameyn xoog leh ku yeelato isu socodka iyo is dhaafsiga badeecadaha ganacsiga .

Sidaa awgeed, lama maleyn karo heerka nabadi ay joogto lamana qiimeyn karo doorka ay ku leedahay horumarka waddan kasta marna agama yaabo in uu kobco dhqaalaha waddan kasta goorta ay la soo dersaan amnidarro taas oo caqabad ku ah sii horumarinta iyo bulaalidda dhqaalaha .

Waa arrin isku xiran marka si cilmiyeysan looga baaraandego habka koboca dhaqaalaha iyo amniga .

Sideedaba , waddan kasta ayaa loo igmaday in ay sugaan amniga ciidamo boliis ah oo si weyn loo carbiyey kuwaas oo qeybo kala duwan leh ay xil gaar ah u saaran yihiin adkeynta amniga shacabka iyo dabagalka dambiyada kala gedisan ee buulshada ka dhex dhaca .

Waxaa jira iyana booliska waddooyinka oo kaalin ka qaata habka wacan ee dariiqyada waddooyinka gawaaridu ku maran iyo la socodka culeyska gawaarida oo la buux dhaafiyo xamuulkooda taas oo ka timaada dhibaato naf iyo maal , kuwaas oo xakameeya shilalka dhaca.

Waxaa jira iyana boliis ka hortaga rabshadaha iyo fowdada magaalooyinka ka aloosma , kuwa dabdamiska ayaa iyana suga amniga iyo badqabka hantida iyo nolosha dadka ee ka dhasha meelaha uu dabku qabsado.

Waxaa iyana looga maarmin dal kasta ciidamo militari ah oo suga nabadda iyo sharafta waddan kasta kana ilaaliya in lagu soo xadgudbo xaduudaha dalka ee dhul , bad iyo cir isugu jira .

Haddii aysan waddan laheyn ciidamo qalabka sida qeybahooda kala duwan oo si weyn u horumarsan waxaa ka dhasha in la soo hunguriyeeyo laguna soo duulo .

Ciidamada ayaa ah kuwa difaaca dal kasta sharaftiisa iyo madaxbannaanidiisa waa sidaasiye marna ma horumari karo dhaqaalaha waddan marka ay isku murugto amniga dalkaas ka jira waxa markaaas loo baahan yahay in la dejiyo qorshe cad oo qeexaya habka istaraatejiyada adkeynta amniga waddan kasta taas oo xakameyneysa in lagu naalloodo nabad waarta oo u horseedda dalalka in ay ku tallaabsadaaanhorumar ballaaran ee koboca dhaqaalaha.

Dalka Shiinaha ayaa dadaal xooggan oo muuqda ka sameeyey kor u qaadista iyo horumarinta dhaqaalahiisa taas oo u sahashay in uu marka hore tixraaco qorshe lagu horumarinayo dhaqaalaha dalkiisa waana tan maanta ka dhigtay in uu hoggaanka  u qabto kaalinta koowaadna ka galo dhaqaalaha adduunka.

Waxaa biyo kama dhibcaan ah in laga feejignaado waxyaabaha wiiqi kara nabadda si markaa aysan ugu iman waddankaas hoos u dhac dhaqaale .

Waddamada la kulmay dabeysha burburka ee dagaalada sokeeye ayaa laga dhaxlay qaab darro iyo in sicir barar xooggan oo ku yimaada lacagta dalkaas , taa oo micnaheedu noqon karo in qiimaha lacagtaas ay noqoto mid uu ku yimaado qiimo jab.

Isu dheellitirka soo dejinta iyo keenista ayaa ah mid saamiga koboca dhaqaalaha qeyb ka qaata.

Arrintu si kastaba aha ahaatee waa in diirradda la saaraa adkeynta iyo xasilinta amniga taas oo aan looga maarmin koboca dhaqaalaha horumarsan iyo hiigsi hammi sare .

WQ: Ibraahim Abuukar Cali (Fanax)

 

1...607608609...1,760Page 608 of 1,760
WARGEYSKA DALKA
Facebook Twitter Youtube
© Copyright 2021 - WARGEYSKA DALKA - All Rights Reserved.