Munaasabad lagu taagerayo doorashooyin qof iyo cod ah oo uu soo qaban qaabiyay wasiirka wasaaradda gaashaandhigga XFS mudane, Cabdulqaadir Maxamed Nuur ayaa lagu qabtay magaalada Muqdhigo.

Munaasabaddan ayaa waxaa ka qayb galay mas’uuliyiin ka mid ah labada gole ee dowladda, maamulka gobolka Banaadir , ururrada bulshada iyo boqolaal shacab ah oo taageersan in ay dalka ka dhacdo doorasho qof iyo cod ah.

Wasiirka gaashaandhigga XFS Cabdulqaadir Maxamed Nuur ayaa sheegay in ay dadka Soomaaliyeed diyaar u yihiin in ay codkooda ku doortaan cidda hoggaamin doonto mustaqbalka dhaw.

Wasiir ku xigeenka Wasaaradda Warfaafinta, dhaqanka iyo dalxiiska XFS , mudan Cabdiraxmaan Yuusuf Sheekh (Al-caddaala) ayaa sheegay muhiimadda ay dalka u leedahay dhallinyarada Soomaaliyeed codkooda in ay ku ciil baxaan.

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa dhagax-dhigay dhismaha cusub ee garsoorka dalka oo loo dhisayo qaab casri ah, kaas oo la jaan-qaadaya hannaanka lagu casriyeynayo garsoorka dalka.

Ra’iisul wasaaraha, ayaa sheegay in hirgelinta dhismahan uu wax weyn ka tari doono horumarinta adeegga ay shacabka Soomaaliyeed u hayaan hey’addaha garsoorka dalka, taas oo ah tallaabo weyn oo loo qaadday wax ka qabashada baahiyaha ay qabaan hey’addaha caddaaladda dalka.

“Hirgelinta dhismahani waa tallaabo wanaagsan oo loo qaadday baahi-tirka hannaanka caddaaladda dalka oo ay haysteen dhibaatooyinka ay ka mid tahay xafiis la’aan, tan oo ka dhigan tallaabo bilow u ah hannaanka casriyeynta caddaaladda dalka, iyo fududeynta adeegga ay u hayaan shacabka Soomaaliyeed”. Ayuu yiri ra’iisul wasaaraha.

Munaasabadda dhax-dhigga dhismaha garsoorka dalka, waxaa goobjoog ka ahaa, guddoomiyaha Maxkamadda Sare ee dalka, wasiirka Caddaaladda iyo Dastuurka, Xeer Ilaaliyaha Qaranka iyo masuuliyiin kala duwan oo ka tirsan hey’addaha caddaaladda dalka.

Guddoomiyaha hay’adda Maaraynta Musiibooyinka Qaranka, mudane, Maxamuud Macallin Cabdulle ayaa xarunta dhexe ee hay’adda SoDMA ku soo dhaweeyay madaxa hay’adda Cunnada Adduunka (WFP) ee Bariga Afrika mudane, Laurent Bukera.

Kulanka labada masuul ayaa si dhaw loogu falanqeeyay xaaladda bani’aadannimo ee dalka, sidii ay wada-shaqeyn dhow u yeelan lahaayeen hay’adaha ka shaqeeya arrimaha gargaarka iyo abuuridda jawi u fududeenaya bahwadaagta howlaha gargaarka in ay waajibaadkooda si fudud u gutaan.

Guddoomiye Maxamuud Macallin ayaa ka codsaday Laurent Bukera oo booqashadiisu ku soo aaday xilli laga cabsi qabo natiijo taban oo ka dhalata abaarta in hay’adda WFP si dhaw ula shaqayso SoDMA iyo wasaaradaha Gargaarka iyo Maaraynta Musiibooyinka ee dowlad gobolleedyada.

Guddoomiyaha oo bogaadiyay xariirka shaqo ee ka dhaxeeya SoDMA iyo WFP, ayaa guud ahaan hay’adaha gargaarka iyo deeq-bixiyayaasha ugu baaqay in indhaha lagu hayo xaaladda abaareed ee dalka ka taagan.

Qaar kamid ah xubnaha lada gole ee XFS ayaa maanta xarigga ka jaray qeybta hooyada iyo dhallaanka ee lagu kordhiyay cisbitaalka Degmada Balcad oo ka tirsan Gobolka Sh/Dhexe.

Xafladdii furitaanka waxaa ka hadlay Wasiirka Caafimaadka XFS Dr Cali Xaaji Warsame , Wasiiru-dowlaha Arrimaha Dibada XFS Cali Balcad ,iyagoo ka waramay baahida loo qabay qeybtaan cusub iyo kaalinta ay ka qaadan doonto samotabixinta hooyada iyo dhallaanka.

Sidoo kale,waxaa munaasabadii xarig jarka ka hadlay Dr Cismaan Dufle ,isagoo yiri”si loo hormariyo howlaha shaqo ee Isbitaalka degmada Balcad waxaan shaqaalaha u sameyn doonaa tababar Caafimaad si aan u dhiirigalinno bulshada reer Balcad”.

Djammaan xubnihii ka socday labada gole waxa ay ballanqaadeen in ay gacan ka geysan doonaan sidii guud ahaam cisbitaalkaasi uu u heli lahaa sahay dhanka daawada ah ,qalab iyo tababar la siiyo shaqaalaha caafimaadka ee halkaasi.

Dhismaha iyo horumarka ka muuqda cisbitaalka degmada Balcad waxa uu muujinayaa sida dadka reer Balcad ay ugu fiicanyihiin isku tashiga iyo wax wada qabsiga,gaar ahaan marka ay jiraan arrimaha danaha guud

Wasiir kuxigeenka Wasaaradda Ganacsiga iyo Warshadaha XFS Cismaan Daallo oo ka qeybgalay barnaamijka todobaadka warbaahinta ayaa sheegay in ay socdaan barnaamijyo maalgashi ah oo ay ku dhiiradeen ganacsato Soomaaliyeed oo ku dhaqan gudaha iyo kuwo kale oo ka yimid dibadda.

Wasiir ku xigeenka ayaa xusay in amniga iyo bilicda ka jirta caasimadda Muqdisho ay keeni karto in la sameeyo mashaariic horumarineed iyo maalgashi ka badan kuwa hadda socda.

Cismaan Daallo ayaa soo jeediyau in la maalgashado brrtaha iyo Warshadaha dalka si loo soo celiyo wax soo saar looga kaaftoomi karo adeegyada laga keeno dibadda.

Wasiir ku xigeenka Ganacsiga ayaa ku baaqay in shacabka iyo ganacsatada ay ka qeybqaataan dib u dhiska iyo maalgashiga si kooxaha ajnabiga ah ay ugu soo dhiiradaan imaanshaha caasimadda.

Ugu yaraan 87 Falastiiniyiin ah oo ay ku jiraan 21 carruur ah iyo 25 haween ah ayaa lagu dilay weerarrada Israa’iil ee Gaza tan iyo markii lagu dhawaaqay heshiis xabbad-joojin ah oo bilaabmaya Axadda soo socota.

“Qiyaastii 15 carruur ah ayaa maalin kasta lagu waramay  in Gaza ay  ku soo gaaraan dhaawacyo dagaal oo halisgalin kara noloshooda ,gaar ahaan dhinaca naafanimada” sidaasi waxaa yiri Hey’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan qaxootiga Falastiin .

Dhinaca kale,Golaha wasiirrada Israa’iil ayaa la filayaa in ay maanta isugu yimaadaan kulan lagu ansixinayo  heshiiska xabbad joojinta ee Qaza, sida ay wararku sheegayaan.

Laba ka mid ah wasiirrada xukuumadda midigta fog ee xagjirka ah ayaa ku hanjabaya inay iska casilayaan xukuumadda ra’iisul wasaare Benjamin Netanyahu haddii heshiiska xabbad joojinta Gaza la ansixiyo.

Dagaalka Israa’iil ee Qaza waxa uu galaaftay  ugu yaraan 46,788 halka uu dhaawac ka soo gaaray 110,453 tan iyo Oktoobar 2023.

Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga, Mudane Danjire Axmed Macallin Fiqi ayaa nuqul ka mid ah warqadaha aqoonsiga danjirannimo ka guddoomay Safiirka cusub ee Jamhuuriyadda Suudaan Mudane Abdurahman Khalil Ahmed Abakr.

Kulanka dhinacyadaasi ayaa la iskula soo hadal-qaaday xoojmta xiriirka labada dal iyo sare-u-qaadidda iskaashiga lagama maarmaanka u ah labada dowladood. .

Wasirka ayaa xusay in Soomaaliya ay ka go’antahay xoojinta xiriirka labo geesoodka ee kala dhexeeya Suudaan,isagoo boogaadiyay waxqabadka iyo guulaha ballaaran ee ay ku tallaabsadeen dowladda dalkaasi.

Wasiir Axmed Fiqi waxa uu u rajeeyay Danjire Abdurahman Abakr inuu horumar ka sameeyo howlaha kala duwan ee horyaalla,wuxuuna dhinaca kale xusayna muhiimadda ay leedahay Suudaan oo mid ah,isla markaana ku jirta nabad iyo xasilooni.

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa sheegay in aan dowlad wanaag laga shaqeyn karin oo musuqmaasuq la ciribtiri karin, haddii aan la helin hannaan garsoor oo lagu wada kalsoon yahay.

Ra’iisul Wasaaraha, oo ka hadlayay xiritaanka Shirweynaha 7-aad ee Garsoorka dalka, ayaa xusay in Xukuumaddu ay xoogga saartay sidii dib-u-habeyn loogu sameyn lahaa garsoorka dalka, si dib loogu soo celiyo kalsoonidii ay shacabka Soomaaliyeed ku qabeen, isaga oo adkeeyey muhiimadda ay leedahay casriyeynta garsoorka dalka oo kaalin wanaagsan ka qaadanaya hufnaanta caddaaladda.

“Waxaa marqaati ka tihiin in isbeddel muuqda lagu sameeyey hannaanka garsoorka dalka, taas oo soo celisay kalsoonidii ay dadka Soomaaliyeed ku qabeen nidaamka caddaaladda dalkeenna, tani oo ku timid dadaalkiinna”. Ayuu yiri Ra’iisul Wasaaraha

Mudane Xamsa, ayaa tilmaamay in dowladdu ay ilaalinayso madax-bannaanida garsoorka, isla markaana ay la garab taaggan tahay wax walba oo ay u baahan yihiin, isaga oo kula dardaarmay in la tayeeyo shuruucda iyo xeerarka kala duwan ee ay ku shaqeeyaan garsoorka dalka, meeshana laga saaro wax walba oo aan la jaanqaaddi karin dastuurka iyo shareecada Islaamka.

Nairobi- Wasiirka Wasaaradda Deegaanka iyo isbadalka cimilada Soomaaliya Midane Bashiir Maxamed Jaamac iyo Danjire Jabriil Ibraahim Cabdulle Safiirka Soomaaliya ee dalka Kenya ayaa kulan la qaatay Madaxa Bangiga Adduunka ee Soomaaliya Marwo Kristina Svensson.

Kulanka ayaa waxaa looga wada hadlay xoojinta wada shaqeynta labada dhinac, Maalgelinta mashaariicda la xiriira horumarinta Deegaanka iyo isbadalka cimilada, la qabsiga iyo adkeysiga bulshada Soomaaliyeed.

Shirka waxaa la isla gartay dardargelinta Barnaamiyada horumarineed ee uu Bankiga ka wado dalkeenna ee loo yaqaan CCDR iyo taageeridda Wasaaradda ee arrimaha la xiriira dhanka sameynta sharuucda, siyaasaddaha iyo tayaynta shaqaalaha Wasaaradda.

Kulanka waxaa Safiirka iyo Wasiirka ku wehlinayay qaar ka mid ah Madaxda Wasaaradda Deegaanka, kaasi oo guul ku soo dhamaaday.