Xoghayaha Joogtada ah ee Wasaaradda gaashaandhigga mudane Cabdifataax Cabdulqaadir Faarax ayaa maanta xafiiskiisa kulan kula yeeshay wafdi ka socday Wasaaradda Gaashaandhigga Boqortooyada Ingiriiska oo uu hoggaaminayay Korneel Richard Grover.

Kulanka ayaa looga hadlay arrimo farsamo iyo hawlaha wada-shaqeynta maamul ee labada wasaaradood, gaar ahaan sidii loo dardar-gelin lahaa dhinacyada maamulka iyo taageerada tababarrada shaqaalaha.

Wasiirka gaashaandhigga XFS mudane Axmed Macallim Fiqi oo ku guda jira booqashadiisa furimaha hore ee dagaalka, ayaa maanta tegay deegaanka Raaga-Ceelle ee gobolka Shabeellaha dhexe.

Wasiir Fiqi ayaa kulan xogwareysi ah la qaatay hoggaanka ciidanka qaranka iyo bulshada ee ku sugan halkaas, isaga oo bogaadiyay geesinimada iyo adkaysiga ay muujiyeen ciidamada inta uu socday dagaalka ka dhanka ah maleeshiyaadka Khawaarijta Al-Shabaab.

Wasiirka gaashaandhigga ayaa ku celiyay sida ay Dowladda Federaalka iyo shacabka Soomaaliyeed ugu mideysan yihiin taageerada iyo garab istaagga ciidanka xoogga dalka iyo kuwa deegaanka, isagoo ku ammaanay guulaha ay ka gaareen cadawga, wuxuuna xusay in taageerada shacabka iyo dadaalka ciidamada ay horseedi doonaan in Soomaaliya ku guulaysato dagaalka Khawaarijta.

Agaasimaha guud ee hay’adda socdaalka iyo Jinsiyadda mudane Mustafa Duhulow iyo mas’uuyiin kale oo katirsan hay’adda ayaa xarunta dhexe kulan kula qaatay wafdi ka socday dowladda Azerbajan kuwaas oo marti u ahaa Dowladda Soomaaliya.

Wafdiga ayaa ugu horreyn soo bandhigay hannaanka Dowladda Azerbajan u horumarisay adeegyada dadweynaha, isbeddellada horumarinta ee dhanka Teknooliyidda iyo hufnaanta adeeg-bixinta dalkaas. Wafdiga ayaa sidoo kale soo bandhigay qorshayaashooda ku aaddan sidii ay u taageeri lahaayeen hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda Soomaaliya, gaar ahaan horumarinta adeeg-bixinta, tababarada shaqaalaha, iyo adeegsiga teknoolojiyada casriga ah.

Dhanka kale, hay’adda socdaalka iyo Jinsiyadda ayaa wafdiga u soo bandhigtay hannaanka ay adeegyada u bixiso iyo dadaallada horumarineed ee lagu xoojinayo awoodda hay’adda iyo tayada adeeg-bixinta bulshada.

Ugu dambayn, wafdiga ayaa booqasho kormeer ah lagu geeyay xafiisyada Baarista Dukumentiyada ee FDU iyo Xafiiska Madbacadda Baasaboorada, halkaasoo oo ay ku arkeen habraacyada shaqo iyo nidaamka casriga ah ee loo isticmaalo diyaarinta iyo bixinta dukumentiyada muhiimka ah ee socdaalka.

Ciidamada gaarka ah ee Danab Xoogga Dalka Soomaaliyeed, oo kaashanaya saaxiibada taageerada cirka, ayaa howlgal qorsheysan ka fuliyay degmada Awdheegle ee gobolka Shabeellaha Hoose.

Intii uu howlgalka socday, ciidamada ayaa ku burburiyay godod iyo gabaadyo ay Khawaarijtu ku dhuumanayeen, halkaasna waxaa lagu dilay in ka badan 100 dhagarqabe oo ka tirsanaa kooxda Khawaarijta.

Hawlgalkan ayaa qeyb ka ah dagaalka socda ee lagu ciribtirayo kooxaha Khawaarijta, isla markaana lagu xaqiijinayo amniga shacabka Soomaaliyeed.

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamsa Cabdi Barre, oo ku guda jira la xisaabtanka Wasaaradaha Xukuumadda DanQaran ee Tiirka Arrimaha Bulshada iyo Dowlad-Wanaagga, ayaa waxa ay u soo bandhigeen waxyaabaha uga hirgalay heshiiskii ay kala saxiixdeen sanad ka hor ee ku aaddanaa barnaamijyada horutabinta u leh iyo hadafyada laga doonayey in ay xaqiijiyaan.

Guulaha ay soo bandhigeen wasaaradaha muddadii sanadka ahayd, ayaa saldhig u ah, hufnaan iyo isla-xisaabtan, taas oo dhabbaha u xaareysa Soomaaliya ku dhisan sinnaan, caddaalad, horumar iyo gaarsiinta dadweynaha Soomaaliyeed adeegyada ay u baahan yihiin.

Wasaaradaha ku midaysan Tiirka Arrimaha Bulshada iyo Dowlad-Wanaagga, ayaa si wadajir ah uga shaqeeyay horumarinta adeegga bulshada, kor u qaadidda caafimaadka iyo waxbarashada, xuquuqda aadanaha, daryeelka qoyska, xoojinta dhaqanka iyo diinta, kobcinta fursadaha dhallinyarada, ilaalinta deegaanka, kor u qaadidda wacyiga bulshada, iyada oo loo marayo warbaahinta, bahda dhaqanka iyo culimada Soomaaliyeed.

Ra’iisul Wasaaraha, ayaa wasiirrada mid mid u weydiiyey su’aallo ku saabsan waxyaabaha uga hirgalay yoolashii la dejiyey ee ay sanad ka hor la wadaageen shacabka Soomaaliya, si loo qiimeeyo, isla markaana horey loogu sii wado guulaha la gaaray.

Mudane Xamsa oo uga mahadceliyey Wasiirrada shaqada baaxadda leh ee ay qabteen, ayaa hoosta ka xarriiqay sida ay muhiim u tahay in la sii dardargeliyo shaqada, lana joogteeyo isla xisaabtanka lagu horumarinayo hufnaanta hey’adaha dowladda.

Baladxaawo: Wafdi sare oo ka socda Hay’adda Maareynta Musibooyinka Qaranka ee SoDMA, uuna hoggaaminayo Agaasime Guud Cabdirashiid Maxamuud Xasan ayaa maanta gaaray degmada Beledxaawo ee gobolka Gedo.

Wafdigaan waxaa xerada Uk ee duleedka Beledxaawo ku soo dhaweeyay guddoomiyaha degmada, Saraakiil ka soctay qeybaha kale duwan ee ciidamada Qaranka iyo masuuliyiin kale.

Ujeedka wafdigaan ayaa daaran u kuurgalida xaaladaha Banii’aadanimo ee degmadaan ka jira, qeybinta deeq gargaar ah oo loogu talagalay dadkii dagaaladii degmadaan ka dhacay ku barakacay, sidoo kale Degmadaan waxaa ka dhacaya shir gaar ah oo looga hadlaayo wax ka qabashada baahiyaha banii’adanimo ee ka dhashay dagaalkii ka dhacay Beledxaawo iyo sida gurmad loogu gaarsiiin karo dadka sameenta adag ay ka soo gaartay coladaan, waxaana shirkaan horkacaysa SoDMA.

Wasiir ku xigeenka Wasaaradda Maaliyadda XFS Mudane Cabdiqafaar Cilmo Xaange ayaa maanta shir guddoomiyay kulan muhiim ah oo diiradda lagu saaray arrimaha horumarinta dakhliya iyo dar-dar galinta canshuuraha kala ah 1-canshuurta iibka (VAT), 2-canshuurta waddo-mirsta iyo 3-canshuurta kirada guryaha, kulanka waxaa goobjoog ahaa Taliyaha Hoggaanka ilaalada Canshuuraha, Xeer-ilaaliyaha Qaranka, Agaasimaha Guud ee Dakhliga iyo howl-wadeeno kale.

Dood dheer oo salka ku haysay u kuurgalid, qiimayn iyo falanqeyn kadib waxaa la isla qaatay in talaabo cad laga qaadayo cid kasto oo lagu helo la baxsi canshuur iyo is daba marin. Sidoo kale Wasaaradda Maaliyadda, Hoggaanka ilaalada Canshuura iyo xafiiska xeer-ilaaliya qaranka waxa ay isla qaateen in talaabo sharci laga waado si cidii ku xad-gudubta dakhliga iyadoona loo maxkamadeyn doono falkasta oo la xiriira canshuur diidmo ama la baxsasho.