Dalalka dunida ayaa manta u dabbaaldegaya xuska  munaasabadda 12-ka Nofembar oo ah maalinta wacyigelinta cudurka ku dhaca sanbabaha ee loo yaqanno Oof-wareenka

Cudurka Oof-wareenka waa dilaaga kaliya ee sida aadka ah u saameeya dadka waaweyn iyo carruurta ,iyadoo sanad kasta cudurkaasi oo ku dhaca sanbabaha ay u dhintaan in ka badan hal milyan

Inkastoo cudurkaan uu dhaliyo Bakteeriyo halis ah,haddana.waxaa saacida wasaqowga hawada ee ay sababaan qiiqa ay sii daayaan warshadaha,gawaarida,gaaska iyo sigaarka la cabo,kuwaas oo noqon kara qodobada ugu horreeya ee soo dedejiya qatarta fjimashada oof wareenka.

Labadii sano ee la soo dhaafay waxaa dunida ka dilaacay cudurka Covid 19- oo ka mid ah cudurada ku dhaca sanbabaha,wuxuuna sii laba jibaay fafidda cudurka ,isagoo keenay  dhimasho degdeg ah.

Xuska Maalintaan waxay gacan ka geysataa sidii dhibaatada caafimaad loo gaarsiin lahaa dadweynaha,isla markaana loo dejin lahaa siyaasad cad oo ka tarjumeysa in si isku mid ah loola dagaallamo cudurka.

Qorshaha Caalamiga ah ee Ka-hortagga iyo Xakamaynta cudurka oof-wareenka oo fikrad ahaan ka yimid WHO,ayaa qeexaya in 1 milyan oo carruur ah noloshooda la badbaadin karo sannad kasta,haddii la helo daawooyin tayo leh oo la gaarsiiyo dalalka caalamka,gaar ahaan kuwa saboolka ah.

Xuska sanadkaan ayaa ku soo beegmayxilli caalamka ay walwal ka muujinayaan Isbeddelka ku yimid cimilada ,kaas oo dhaliyay in dunidu ay ka shiraan sida wax looga qaban karo ama loo yareyn karo qiiqa warshadaha oo keena kuleylka cimilada iyo cudurada.

Godoomiyaha Maxkamadda sare ee dalka Garyaqaan Baashe Yuusuf Axmed iyo  Xeerilaaliyaha guud ee Qaranka Sulaymaan Maxamed Maxamuud oo Ku sugan Dalka Rwanda. ayaa kulamo kala duwan la Yeshen madaxda hay’addaha Garsoorka, dambi baadhista, asluubta, Xeer Ilaalinta iyo iskaashiga Rwanda.

Kulamadaasiayaa diirada lagu saaray xoojinta xidhiidhka bahda caddaaladda Soomaaliya iyo Rwanda iyo gaar ahaan hannaanka ay Rwanda ugu guurtay hannaanka electroniga ee maamulka iyo maaraynta caddaaladda.

“Boqoshadii aanu Kigali ku joognay ayaa si guul leh noogu soo dhammaatay. Waxaan reer Rwanda uga mahadcelinayaa soo dhoweynta ay noo saameeyeen,waxaanan ku bogaadinayaa horumarka baaxada leh ee ay ku talaabsadeen”,sidaasi waxaa yiri guddoomiyaha maxkamadda sare iyo xeer ilaaliyaha guud ee dalka.

Ciidamo ku midoobay la dagaalanka Al-Shabaab oo ka socda Gobolka Hiiraan ayaa howlgal ka dhan ah kooxdaasi  ka fuliyay  deegaanno dhowr ah oo hoostaga gobolkaasi.

Howlgalkaan oo ay iska kaashadeen maamulka Gobolka Hiiraan,kan degmada Baladweyn iyo ciidamo wadajir ah oo ka  howlgla galbedka iyo koofurta , waxaa  intii uu socday ay  ciidamada isku ballaariyeen Deegano dhowr ah oo ay kamid yihiin Deeganka ceelka baar, Biitale Jaaburow iyo degano kale.

Gudomiyaha dagmada Balad weyne Mudane Cusmaan dhicisow dhubow ayaa ciidamadaasi ku ammaanay dadaalka ay ugu jiraan soo celinta nabadgelyada iyo la dagaalanka kooxaha nabad-diidka ah ee weli ku harsan gobolka.

Gudomiyaha ayaa sheegay in  deegaanadaasi ay gaareen ciidamada ay yihiin kuwo ay ku nool yihiin dad barakacayaal ah,sidaa daraadeedna loo baahan yahay  In hey’adah sama falka iyo shrkadaha hormuud iyo dahabshiil in ay gurmad u sameyaan dadkaasi o la ildaran abaaro.

Ra’iisul Wasaare Maxamed Xuseen Rooble oo safar shaqo ku jooga degmada Balcad ayaa booqday Isbitaalka guud ee Balcad iyo qeybo ka mid ah magaalada oo ay ka mid yihiin buundada Iyo suuqa degmada Balcad.

Mudane Rooble oo uu kormeerkiisa ku wehliyaan madaxweynaha Hirshabeelle, Cali Guudlaawe Xuseen iyo madax kale ayaa waxay la kulmeen maamulka iyo howl-wadeennada Isbitaalka, iyagoo kala sheekeystay baahiyaha halkaasi ka jira iyo sida ay howluhu u socdaan.

Ra’iisulwasaare Maxamed Xuseen Rooble ayaa sidoo kale soo indha-indheeyay Buundada dhexmarta Magaalada, isagoo u kuurgalay goobaha ugu halista badan ee uu fatahaadda ka sameeyo Webiga Shabeelle.

-Ciidanka XDS iyo kuwa maamulka Jubbaland oo is kaashanaya ayaa howl-gallo qorsheysan ka fuliyay manta degaannada Labi_kuus, Qudus, Yaaq dabeeyl iyo Dharkeeyn oo hoos-taga magaalada Kismaayo.

Howl-galladan oo lagu baacsanayay haraadiga kooxda Al-shabaab ayay Ciidamadu ku bur-buriyay goobo ay Argagixisadu dadka ku dhici jireen iyo Maxkamad beenaad ay lahaayeen nabad-diidka.

Ciidamada wada jira ee halkaasi ka howl-galay ayaa dadka halkaasi ku dhaqan u fidiyay kaalmo kala duwan, maaddaama ay shacabka cuna-qabateeyeen nabad-diidka Al-Shabaab.

Guddoomiye ku xigeenka Arrimaha Bulshada iyo Wacyi galinta Maamulka Gobolka Banaadir Marwo Basma Caamir Axmed (Jaketti) ayaa maanta xilalka u kala wareejiyay kusimihii Guddoomiyaha Degmada Xamarweyne iyo Guddoomiyaha cusub ee loo soo magacaabay Degmada Xamar Weyne, Daahir Maxamed oo maanta ka dhacday Xarunta Degmadaas.

Guddoomiye Basma Caamir ayaa kula dardaarantay shacabka reer Xamar weyne in ay la.shaqeeyaan Guddoomiyaha cusub si uu u guto wajibaadka shaqo ee horyaala, iyadoo masuulka haatan xilka la wareegayna ku boorrisay inuu la yimaaddo howl-karnimo.

-Guddoomiyaha Gobolka Banaadir Ahna Duqa Magaalada Muqdisho Mudane, Cumar Maxamuud Maxamed (Cumar Filish) ayaa maanta kormeer ku sameeyay dib-u-dhis ka socda xafiisyada Xarunta Aqalka Dowladda hoose ee Xamar,

Kormeerkan ayaa qeyb ka ah qorshaha maamulka Gobolka Banaadir ee dib-u-dhiska xarumaha danta guud ee loogu adeego Bulshada.

Gar-yaqaanka guud ee Qaranka ayaa ka digay boobka lagu hayo dhulalka danta guud ee ka socda degmada Afgooye, taasi oo la sheegay inay ku lug leeyihiin Hay’ado iyo Shaqsiyaad, iyagoo raba inay u adeegsadaan danahooda gaarka ah sifo aan sharci aheynna kula waregaan.

Warqad kasoo baxday Xafiiska garyaqaanka guud ee Dowladda FS ee Muqdisho, Dr; Cusmaan Cilmi Guuleed ayaa ka digay in la boobo dhulka dowladda ay leedahay, iyadoo loo marayo sifo aan waafaqsaneyn sharciga.

Gar-yaqaanka ayaa u digay hay’adaha gaarka loo leeyahay iyo cid kasta ee ku howlan qabsashada cabirashada ama wax kasta oo wax ka baddelaya asalka dhulalkaas inay ka waantoobaan.

Halkan ka aqriso:-