Kulanka oo ay shir guddomineysay Guddoomiyaha Guddiga Qaran ee Gurmadka Abaaraha Khadiijo Maxamed Diiriye oo ah Wasiir Wasaaradda Gargaarka iyo Maareynta Musiibooyinka ayaa waxaa goobjoog ahaa xubnaha guddiga, waxaana ugu horreyn lagu soo bandhigay macluumad la xiriira halka ay mareyso xaalladda Abaarta ee saameysay dad iyo duunyaba.

Dood dheer kadib guddiga ayaa isku raacay qeybinta yabooha lacageed ee guddigu u qoondeeyay Dowlad Goboleed kasto iyadoo la eegayo xaaladda adag ee maanta ay wajahayaan Bulshada Soomaaliyeed ee ku sugan gobollada ay Abaaruhu sida daran u saameeyeen.

Ugu dambeyntii Guddigu wuxuu isku raacay in wasaaradda Gargaarka Xukuumadda Federaalka Soomaaliya ay casuumaad u dirto wasaaradaha Dowlada Goboleedyada ee qaabilsan Gargaarka iyo maareynta Musiibooyinka si looga jawaabo farriimaha murugada xambaarsan ee ka imaanaya Dhulka Abaaruhu saameeyeen.

Shirka Golaha Wadatashiga Qaran ayaa maanta lagu wadaa in uu ka furmo Magaalada muqdisho,waxana shir guddoomin doono Ra’iisul Wasaare Xukuumadda Faderaalka soomaaliya Maxamed Xuseen Rooble,iyaga oo ay ka qaybgali doonaa shirka Madaxda dowlad Goboleedyada dalka iyo Guddoomiyaha Gobolka Banaadir.

Shirakan ayaa waxa horay u iclaamiyay Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya waxana balntu ahayd in uu furmo 27-kii Bishii la soo dhaafay ee December balse uu dib u dhacay waxana shirka maanta lagu wado in looga hadlo arrimaha Amniga guud ee dalka,  Sixitaanka habraaca doorashooyinka iyo in waqti cayiman lagu soo gabagabeeyo doorashada Golaha Shacabka.

Madaxda Golaha wadatashiga ayaa shirka inta uu soconayo ka doodi doono caqabadaha haysta doorashooyinka iyo sidii loo dar-dargalin lahaa arrimaha doorashooyinka oo la dhaafay xiligii horay Golaha ay ku hishiiyeen in lagu soo gaba gabeeyo doorashooyinka

Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Kaluumeysiga iyo Khayraadka Badda Maxamuud Sheekh Cabdullaahi oo Sonna la hadlay ayaa sheegay in Xumbo badeedka  ay keento isbeddalka Cimilada iyo Saliidda ay iska baddalaan doomaha ee ay ku shubaan badda. Sidoo kale Qashinka ayuu sheegay in uu sababo taa oo ugu danbeyn dhalisa in baddu ay soo tufto Xumbo wasaqeysan oo khatar caafimaad leh.

Waa maxay Xunbada ay badda Muqdisho soo Tuftay?

Hadii aad koob dhalo ah ku shubto biyaha badda kadibna aad ruxdo waxad arkaysa xumbo iyo boodbodka biyaha, sababtuna waa in ay biyaha baddu yihiin curiyayaal iyo madooyin is ku tagay.

Waxa ay xumbo baddedu abuuranta marka ” dissolved Organic matter in the ocean churned up. Marka organic matter ( waxa ka mid ah curiyashan  carbohydrates, lipids, proteins and nucleic acid ) kuwas oo saaid iskugu qasmay sababta oo ah hirarka badda ayaa xoog u kacsan. ( The sea was churned up by heavy winds) .

Xayaabo baddeda  ( algae blooms) ayaa ah kan ugu samayta xun  kadib marka  organic matter badan oo xayaabo badddu ka qariso oxygen ka waxa ka dhex abuurma xumbo kadibna furka tuurata ilaa xeebta.

samayska ka xunbadu way ku kala duwanyihiin badduhu. Waxa run ah in aysan sun ahayn ama dhib u gaysan karin aadamaha marka laga reebo xumbo uu abuuray xayaabo baddeda sunta ah kaas oo sababi karta dadka ” Asmada iyo foodho xanunka qaba ay dhib u gaysato.”  Badana waaba lodabal iyo damashaad taga.

Meelaha ugu badan ee xumbaddan lagu arko waa ” Pacific Ocean ” Ka. Kan ugu danbeyey wuxu ah kii San Francisco ugu badna ee ka dhaca. Dabecadaha badda ayaa ah in qofka aan u kuurgalin uu ku argagaxo amase mucjiso u arko.

Dab geystay Qasaare balaaran ayaa saaka ka kacay suuqa ganacsiga ee Degmada Hodan gaar ahaan xaafada Seybiyaano Magaalada Muqdisho.

Dabkaan oo bilowday abaare 8:00 subaxnimo ee saakay ayaa ku faafay Bakhaaro ganacsi oo u dhowaa goobta dabka ka kacay oo ahayd Maqaaxi waxaana gabi ahaanba basbeelay Bakhaaradii meesha ku yaalay oo ahaa kuwii ugu waaweynaa ee xaafadaasi ku yaalay.

Goobta dabku ka kacay ayaa waxaa soo gaaray gadiidka dab damiska waxa ayna ku qaatadatay ilaa saddex saacadood inay damiyaan dabkaasi.

Gudoomiyaha Degmada Hodan ee Gobolka Baanadir iyo Masuuliyiin uu hogaaminayo oo soo gaaray goobta ayaa sheegay in dabka intiisii badmeed hada la damiyay ayan dib ka soo sheegi doonaan qasaaraha uu geystay iyo waxa uu ka dhashay.

Madaxweynaha Dowladda goboleedka Hir-shabelle Mudane Cali Guudlaawe Xuseen ayaa ka tacsiyeeyay geeridii naxdinta lahayd ee ku timid Alla ha u naxariistee Gudoomiye Ku-xigeenkii Arrimaha bulshada Maamulka Gobolka Hiiraan Marxuum Sheekh Xuseen Cusmaan Cali oo maanta ku geeriyooday Magaalada Magaalada Muqdisho.

hawlgalo ciidamada amniga puntland ay ka sameeyeen magaalada Gaalkacayo ayey kusoo qab qabteen hub noocyo kala duwan isugu jira isla markaana shalay gelinkii dambe lagu soo bandhigay xarunta qaybta taliska Booliska Gobolka Mudug ee puntland iyadoo ay ku sugnaayeen madasha lagu soo bandhigayey hubka saraakiisha heya’addaha amniga,garsoorka iyo maamulka Gobolka ayaa maxkamada darajada koowaad waxay ay xukuntay in dhamaan hubkaas uu la wareego maamulka Gobolka Mudug.

Guddoomiyaha maxkamada darajada koowaad ee Gobolka Mudug mudane Cabdinaasir Maxamed ayaa madashan ka akhriyey go’aanka maxkamadda isagoo sidoo kalena sheegay in maxkamadu amartay in cidkasta oo lagu arko hub sharci darro ah lagala wareegi doono.

Gudoomiyaha Gobolka Mudug Cabdiladiif Muuse ayaa ugu dambayn digniin u diray cid kasta oo hub sharci darro ah ku dhex haysata Gobolka iyo dhamaan deeganada Puntland ee hoos yimaada Gobolka Mudug.