Belém: Wasiirka Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Sareeye Guud Mudane Bashiir Maxamed Jaamac, ayaa maanta khudbad dhamaystiran ka jeediyay madasha heerka sare ee dalalka Hay’adda Cimilada QM (UNFCCC COP30), oo ka dhacaysa magaalada Belém, dalka Brazil.

Wasiirka ayaa ku adkeeyay go’aanka Soomaaliya ee ku aaddan dardargelinta ficilka cimilada, horumarinta qorshayaal cad oo lagu yareynayo saameynta isbeddelka cimilada, iyo xoojinta iskaashiga caalamiga ah.

Mudane Bashiir ayaa uga mahadceliyay Dowladda Brazil iyo Xoghayaha Fulinta UNFCCC martigelinta shirkan muhiimka ah, isagoo xusay in Soomaaliya ay tallaabooyin muuqda ka qaaday hirgelinta NDC 3.0, oo si buuxda ula jaanqaadaysa Qorshaha Isbeddelka Qaranka (NTP) iyo Qorshaha Qaran ee La-qabsiga Cimilada (NAP). Sidoo kale, Soomaaliya waxay si rasmi ah u daahfurtay NAP, Qorshaha Maalgashiga NDC 3.0, iyo LT-LEDS, kuwaas oo qeexaya mustaqbal adkaysi leh, kaarboon-yar, iyo horumar waara.

Wasiirku wuxuu sidoo kale ka hadlay khasaaraha iyo waxyeellada, isagoo hoosta ka xarriiqay sida Soomaaliya uga go’antahay la tacaalidda saameynta tooska ah ee cimilada, taas oo khatar ku ah nolosha, dhaqaalaha, iyo deegaanka.

Wasiirka ayaa Khudbadiisa diiradda ku saaray saddex farriimood oo muhiim ah:
1. Baahida loo qabo sinnaanta iyo cadaaladda cimilada
2. Xoojinta taageerada ku wajahan la-qabsiga
3. In ballan-qaadyada heer caalami loo beddelo ficil muuqda oo wax ka beddela nolosha dadka

Wasaaradda Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada waxay sii wadi doontaa iskaashiga dhow, hufnaan, iyo hoggaan lagu xaqiijinayo ficil cimiladeed oo wax ka taraya badbaadada dadka iyo ilaalinta mustaqbalka dalka.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Saalax Axmed Jaamac, ayaa furay Shirweynaha Labaad ee Qiimeynta iyo Kormeerka Qaran, oo looga hadlayay sidii loo xoojin lahaa nidaamka qorsheynta, si loo dardargeliyo hannaanka howl-fulinta iyo horumarinta hey’adaha dowliga ah, loona helo nidaam qorsheyn iyo kormeer mideysan.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka, ayaa sheegay in ujeeddada shirka ay tahay adkeynta awoodda hey’adaha dowladda, dhisidda nidaamyo shaqo oo xooggan, iyo kor u qaadista siyaasadaha horumarinta qaranka. Wuxuu xusay in iyada oo la soo gabagabeeyey Qorshaha Isbeddelka Qaranka, ay haddana lama huraan tahay in la hirgeliyo kormeer qaran oo hufan, si loo hubiyo natiijooyin muuqda oo la taaban karo.

Shirka oo ay soo qaban-qaabisay Wasaaradda Qorshaynta, Maalgashiga iyo horumarinta Dhaqaalaha, ayaa waxaa ka qeyb galay masuuliyiin ka socday hey’adaha dowladda iyo wakiillo ka socday Beesha Caalamka, kuwaas oo bogaadiyey guulaha siyaasadeed iyo horumarineed ee ay dowladda Soomaaliya gaartay, iyaga oo muujiyay sida ay uga go’an tahay taageerada iyo garab istaagga hey’adaha dawliga ah.

Guddiga Dowladnimada Danabeysan oo maanta yeeshay kulankoodii ugu horreeyey, ayaa ka hadlay mideynta dowladnimada danabeysan ee lagu sameynayo hey’adaha dowladda, dardar-gelinta habraacyada maamulka casriga ah iyo dhammaystirka wada-shaqeynta iyo isku-duwidda wasaaradaha ay khusayso nidaamka dowladnimada.

Guddigan oo uu dhawaan magacaabay Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa qayb ka ah qorshaha lagu mideynayo nidaamka maamulka iyo horumarinta dowladnimada casriga ah.

Kulanka oo uu shir guddoomiyay wasiirka Isgaarsiinta iyo Tiknoolajiyadda Mudane Maxamed Aadan Macalin, ayaa waxaa ka qeyb galay dhammaan wasaaradaha xubnaha ka ah gudiga, iyo mas’uuliyiinta kale, kuwaas oo kala ah;

Wasiirka Wasaaradda Qorsheynta iyo Maalgashiga mudane Maxamuud Cabdiraxmaan Sheekh Faarax.

Wasiirka Wasaaradda Maaliyadda mudane Biixi Iimaan Cige.

Wasaaradda Waxbarashada, Hiddaha iyo Tacliinta sare mudane Faarax Sheekh Cabdulqaadir.

Wasaaradda Ganacsiga iyo Warshadaha mudane Maxamuud Axmed Aadan.

Wasaaradda Caafimaadka iyo Daryeelka Bulshada mudane Cali Xaaji Aadan.

Wasaaradda Shaqada iyo Arrimaha Bulshada mudane Saalim Caliyow Ibroow.

Wasaaradda Amniga Gudaha, Mudane Cabdullaahi Sheekh Ismaaciil .

Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib-u-heshiisiinta, Mudane Cali Yuusuf Cali.

Xoghayaha Joogtada ah ee Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda JFS ,Mudane Kamaal Daahir Guutaale.

Iyo masuuliyiin ka socday Xafiiska Madaxwynaha JFS.

Kulanka ayaa intii uu socday waxaa lagu lafaguray, xoojinta dadaallada mideynta nidaamyada dowladeed, hirgeliyo hannaan mideysan oo lagu maamulo xogaha iyo adeegyada dowladda iyo xoojinta daahfurnaanta iyo isla-xisaabtanka hey’adaha dowladda, taas oo ah bilow cusub oo lagu dardargelinayo dowladnimo casri ah, mideysan, hufan oo si fudud u gaarta bulshada Soomaaliyeed.

Hawshan ayaa sees-dhig u ah qorshaha ballaaran ee xukuumadda uu hoggaamiyo Raisulwasaare Xamsa Cabdi Bare ay ku casriyaynayso dowladnimadda, laguna fududeynayo adeegyada.

Safiirka dawladda Turkiga u jooga Soomaaliya Ambassador Alper Aktaş ayaa booqasho ugu yimid Wasiirka wasaaradda shaqada iyo arrimaha bulshada Saalim Caliyow Ibrow, iyagoo xarunta wasaaradda ku yeeshay kulan u dhexeeya labada dhinac.

Kulan ayaa looga hadlay sii wadidda heshiisyo waxqabad oo wasaaradda shaqada iyo arrimaha bulshada Soomaaliya kala dhexeeya dhigeeda Jamhuuriyada Turkiga.

Safiirka dawladda Turkiga u jooga Soomaaliya Ambassador Alper Aktaş ayaa ka mahadceliyey soo dhaweynta isla markaasna sheegay in uu diyaar u yahay in uu sii wado xiriirka labada dhinac oo ku dhisan wax wada qabsi iyo taageero.

Wasiirka wasaradda shaqada iyo arrimaha bulshada Saalim Caliyow Ibrow ayaa uga mahadceliyey safiirka booqashadiisa, waxaana uu soo jeediyey in bandhigay in safiirku gacan ka geysto sidii shaqaalaha Soomaaliyeed u heli lahaayeen tababaro kor loogu qaadaayo aqoontooda iyo xirfadaha farsmada, maadaama uu Turkigu u yahay saaxiib weyn oo ay leeyiin shaqacabka Soomaaliyeed.