Wasakhowga biyaha ee xiligan aanu joogno waxaa keena isticmaalka mashiinnada iyo agabka tirada badan ee dunida laga isticmaalo, waxaa sidoo kale keena dadka ku nool deegaanka oo bata.

Tusaale haddii uu dadku bato deegaanka iyo qalabka la isticmaalayo way badanayaaan si xawli ah xili kasta, adduunyaduna waa sidoo kale, waxaa badanaya isticmaalka biyha iyo baahiida loo qabo, waxaa wasaq noqonaya Ceelsha Barkadaha, Balliyada iyo meelaha biyha lagu kaydiyo.

Wasakhowga biyaha ee ay keenan wax qabadyada adanuhu waxa ay ka bilaameen markii uu bilaamay ka caankii warshadaha .

Halkee bay wasakheynta biyuhu ka timaaddaa?

Caadi ahaan, wasakhaynta biyuhu waxay ku timaaddaa iyada oo si toos ah ama aan toos ahayn looga sii daayo kheyraadka biyaha (webiyada, badahaiyo harooyinka Ee Wasakhda kala duwan. Dabeecaddu waxay awood u leedahay inay is-nadiifiso haddii ay hesho qaddar yar oo wasakhda ah, oo sidan oo kale, dib ugu soo noqoto dheelitirka. Dhibaatadu waxay bilaabmaysaa marka wasakhdu ay dhaafto awoodda nuugista ee nidaamka.

Noocyada ugu muhiimsan ee wasakheynta biyaha:

Mid ka mid ah waa inuu ku sameeyaa isaga wareegga dabiiciga ah, inta lagu jiro taas oo ay la xiriiri karto qaybo ka mid ah wasakheynta ,sida macdanta la baabi’iyay ama la hakiyay iyo walxaha dabiiciga ah ee ka jira qolofka dhulka iyo biyaha.

Laakiin nooc kale oo wasakheynta biyaha ah – oo u janjeera midka ugu muhiimsan uguna waxyeellada badan – waa mid xiriir gaar ah la leh ficilka aadanaha. Halkan waxaan ku haynaa Kuwa ugu caansan waxaan ka sheegi karnaa

Ka-daadinta walxaha sunta ah ee hadhay ee ka imanaya geeddi-socodka warshadaha iyo magaalooyinka, kuwaas oo lagu tuuro wabiyada, badaha , harooyinka iyo wabiyadda

Wasakhda ay soo saartay isticmaalka degdega ah ee sunta cayayaanka iyo bacriminta beeraha xoog leh, kuwaas oo ku dhaca biyaha hoostooda.

Qashinka lagu daadiyay xeebahaama goobaha u dhaw biyaha, nasiib daro qashinku wuxuu qaataa boqolaal ama kumanaan sano in la xaalufiyo ama uu dhamaado.

Adeegsiga shidaalka wasakhda ah ee doomaha laga daadiyo amaba laga badalo,kuwaas oo ku dhammaada badda nadaafadda doomaha.

sidoo kale hadhaadiga qashinka ama burburka agabka ku luma ama lagu waayo bada sida burburka doomaha iy marakiibta ku khalibantay bada gudaheeda.

Adeegsiga shidaalka wasakhda ah ee doomaha, kuwaas oo ku dhammaada badda nadaafadda doomaha, ama shilalka ka dhasha, sida Hantida.

Cawaaqibta wasakheynta biyaha

Sidaan ognahay, wasakhaynta biyaha noocan ahi waxay horseedi kartaa wasakheynta webiyada, si wasakheynta badda, ama xitaa harooyinka, barkadaha biyaha, biyo xireenada … Dhamaantiis, wax kasta oo biyo ku jira.

Marka horeba, wasakhayntani waxay saamaysaa xayawaanka iyo noolaha ku dhex nool biyaha gudahooda, waxaa intaas ka halis badan sunta wasakhda waxa  loo soo gudbiyaa silsiladda cuntada, oo waxay ku soo duulayaan ilaa ay ka gaarayaan iskuxirayaasha sare, taasi waa annaga. Annaga oo quudinayna noolaha ku nool biyaha wasakhaysan, sida kalluunka iyo kalluunka qolofta leh, waxaannu ku liqnaa oo ku ururinnaa sunta ay cuneen, taas oo leh cawaaqib xumo muddo dheer ah, sida muuqaalka cudurada sida xasaasiyadda, ama xitaa Kansarka kuwaas oo ay nooga soo gudbayaan noolaha abada ku nool oo aan cuno.

WQ: NIMCO SAGAL

Nolosha aradku waa dharaaro kooban, inta xabaasha lagu jirayaahi waa ammin dheer oo kumanaan gu’ gaadha in kastoo ay imminka joogidda ifku gabangabo ku dhawdahay, waa Aakhirona waa ma dhammaato oo lagama geeriyoodo, lagama gaboobo.

Jiritaanka nooluhu waa 4 heer oo kala ah uurka hooyada, adduunka, dalluunta ama barsaqa, iyo janno iyo naar midduu qofka ayaankiisu ku duwo oo ah halka ugu dambeysa oo lagu waari doono.

4-taa hal midoo kamid ah ayaa kanshe Laynoo siiyay inaanu shaqaysanno oo lama dhaafaanka Eebbe  ina faray gudanno,samo-falka iyo tabacu waa inoo ekoonyahay, waana ifka oo intaanu joogno oo aanu wanaag iyo xumaanba dhitaysan karo.

Haddaba waxaa habboon inaanu maalmahan yaroo aanu joogno dunida ka sahay qaadanno  oo aanu wax kastoo Raalli-gelinaya ku dadaalno, gefafka iyo falalka gurracanoo hadhowto beegga xumaanta inagu kordhin doonana ka feejignaano.

Foog walboo aanu soo toosno waxaa feecan inaanu go’aan ku gaadhno inaanu dharaartaas oo dhan wax togan oo wax inoo taraya isku howlno, tillaabooyinka aayo-xumada horseedana ka dhowrsanno oo goortaa gudbaysa aanu samaan ku sagootinno, falkasoo sirgicanna ka sariigganno.

Waxyaabaha halista ah oo aanu sida maalin lahaa  u samayno waxaa kamida: xanta, beenta, qiyaanada, isku dirka, qooraansiga dadka aan eegisdoodu banaanayn lab iyo dhedig kay rabaanba ha ahaadeene, caay iyo nabidda, salaada oo xilligooda la dhaafiyo, waxyaaba aanu cunayno oo aynaan xalaal ahaantooda u meel dayin, faafinta sirta qof inagu kalsoon, iwm.

Intaasoo dhami waa gefaf haddii aynu ka hakoon wayno nolosheenna iyo anshexeenaba burburin doona oo meel xun gaadhsiin doona, Aakhirona culeyska falalka taban inagu badan doona oo dhibaato baaxad leh inagu noqan doona.

Waa tii laga mahmaahayoo wixii tagey tiigsi malaha, balse aanu timaada hagaagsanno oo hab-dhaqankeena tifaf-tirno, falalkeena wixii wanaagsan ku jaan-goyno, wixii iska ku tiri ku teen ah oo aan dheef lahaynna iska dayno.

WQ: Abwaan Hareeri 

Wakaaladahaa wararka waa hey’addo u xilsaaran ,ururita iyo habeynta wararka iyo guud ahaan raadinta  macluuumaadka kale ee loo gudbiyo bulsho weynta caalamka,waxayna wakaaladuhu u qeybsamaan kuwo caaalami ah iyo kuwo dowli ah.

Wakaaladaha wararka ee caalamiga ah waa kuwo xirfaf ahaan ku shaqeysta warbaahinta, waxayna leeyihiin macaamiil ay ka iibsadaan wararka,sida wargeysyada,Idaacadaha iyo taleefidhinada, waxaana kamid ah afarta wakaaladood ee ugu caansan sida,- AFP, Associated Press (AP), Reuters iyo United Press.

Waakaaladaha wararka ee dowliga ah,badanaa waxaa gacanta ku haya xukuumadaha ,waxayna ku hadlaan afka dowladda, iyagoo gudbiya wararka caadiga ah iyo siyaasadaha dowladaha

Dhammaan Wakaaladaha waxa ay ka shaqeeyaan sidii loo heli lahaa kalsoonida dadka, loogana fogaan lahaa wararka beenta ah,iyagoo Xogta saxda ah ee muuqaalada dhacdooyinka u gudbiya qaabab kala duwan oo ay ka mid yihiin hab ganacsi.

Wakaaladaha wararka waxaa loo tixgeliyaa in ay yihiin adeeg wareed (news wire), kuwaas oo wadaaga dhaqan ahaan masuuliyad macquul ah oo tilmaameysa in helitaanka wararka iyo dhacdooyinka loo tiiriyo ama loo nisbeeyo afhayeen ama ilo muhiim ah oo lagu kalsoonaan karo.

Haddana,Wakaaladda Wararka Soomaaliyeed oo ka mid ah kuwa dowliga ah waxay maanta u dabbaaldageysaa xuska sanadguurada 59-aad ee ka soo wareegatay aasaaskii Wakaaladda Wararka SONNA.

Wakaaladda SONNA, waxaa la aasaasay 5-tii Janaayo ee sanadkii 1964-tii waana mid ka mid ah Tiirararka ugu weyn ee ay ku faanto wasaaradda Warfaafinta Jamhuuriyadda Federaalka ee Soomaaliya .

Dhismaha Wakaaladda ayaa yimid xilli ay dalka ka jireen 2- Idaacadood oo kala ahaa:- Raadiyo Hargeysa oo la furay 1943-dii iyo Raadiyo Muqdisho oo la furay 1951-kii,kuwaas oo wax ku gudbin jiray dhowr luqadood oo ay fahmi kareen tiro aad u yar oo Soomaali ah.

Wakaaladda Wararka SONNA waa hey’ad ka mid ah warbaahinta oo u xilsaaran ururinta wararka gudaha iyo dibadda, xaqiijinta dhacdooyinka iyo bixinta akhbaraadka ay u baahan yihiin raadiyaha, telefishanka, wargeyska iyo bogagga Websaydyada ee baraha bulshada.

Marka loo eego Howsha Wakaaladda SONNA  waa warbaahin shaqeysa 24-saac oo xiriir ah, iyadoo laamo ama xafiisyo ku leh gudaha dalka iyo dibadda sida Dowladaha Islaamka,Jaamacadda Carabta, Midowga Afrika iyo kuwa caalamiga ah.

SONNA ayaa ah  isha wararka ,waxeyna ku shaqeysaaa daacadnimo, dhex-dhexaadnimo iyo dabagal,iyadoo gudbisa wararka iyo dhacdooyinka xiisaha u leh bulshada Soomaaliyeed iyo kuwa caalamka.

Wasaaradda Warfafinta waxay dadaal ku bixisay sidii loo  hormarin lahaa qeybaha warbaahinta ,gaar ahaan wakaaladda wararka SONNA si loo helo aqoon lagu kaabo howsha warbaahinta ,iyada oo loo marayo qaab farsamo oo casriyeysan.

Sadex iyo tobankii  sano ee u dmbeeyay SONNA,waxay soo ceshatay xiriirkii ay la laheyd wakaaladaha caalamiga ah iyo dowladaha daneeya arrimaha Soomaaliya,waxaana kamid ah Shiinaha,Turkiga,Suudaan, ,Qadar,Kuweyt, Imaaraadka ,Sacuudiga,Raashiya iyo Bulgariya.

Hadafka SONNA ee xilligaan iyo mustaqbalka fog waa1-in hawsha SONNA la  gaarsiyo Gobolada dalka iyo dibadaha iyadoo kor loo qaadayo aqoonta shaqaalihii hore iyo kuwa cusub ee ku soo biiraya wakaaladda.

2 –la socodka wararka ay daabacaan wakaaladaha iyo warbaahinada kale ee  caalamka.

3 –diyaarinta warar xaqiiqo ah oo ka turjumaya danta bulshada,gaar ahaan xilligga ay dhacayaan.

4 – kordhinta qalabka saxaafadda ee ay ku howlgalaan wakaaladda wararka SONNA.

5 – in danjirayaasha ku sugan dalka la siiyo warar ku qoran buletiinka oo ku hadlaya luqadaha Ingiriiska,carabiga Talyaaniga iyo kuwo kale,

6 –in ay diiwaangeliso dhacdooyinka,iyadoo lala kaashanaayo hay’adaha wararka ee  goboladaa iyo caalamka.

7–  tixgelinta qiyamka iyo dhaqanka dadka Soomaaliyeed,gaar ahaan xilliyada faafinta wararka.

8 – in kor loo qaado aqoonta shaqaalaha si ay u abuuraan jawi wanaagsan oo lagu shaqeyn karo.

Wasiirka Wasaaradda Warfaafinta XFS mudane Daa’uud Aweys Jaamac ayaa gabagabadii  dhambaal hambalyo ah u diray maamulka iyo shaqaalaha Wakaalada Wararka SONNA oo maanta u dabbaaldegaya xuska sanadguurada 59-aad ee ka soo  wareegatay aasaaska wakaaladda.

Wasiirka iyo madaxda kale ee wasaaradda waxay  u rajeeyeen maamulka iyo shaqaalaha Wakaaladda Wararka Soomaaliyeed ee SONNA in sanadkaan kisa kaler ay ku gaaraan horumar iyo barwaaqo.

SONNA

Wasiirka Gaashaandhigga Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Cabdiqaadir Maxamed Nuur oo hawlo shaqo u jooga magaalada Abu dhabi ee dalka isu tagga Imaaraadka Carabta ayaa maanta iskaashi dhanka milatariga, amniga iyo la dagaallanka argagixisada khuseeyo la saxiixaxday dowladda Isu tagga Imaaraatka Carabta.

Heshiiskan ayaa waxa uu ku qotomaa xiriirka soo jireenka ah ee labada dal, waxa uuna ka tarjumayaa madaxbannaanida, gobannimada iyo danaha isku soohan ee labada qaran ee walaalaha ah.

Iskashigan ayaa kor u qaadayaa awoodda difaac ee qaranka soomaaliyeed, waxa uuna gacan weyn ka geysan doonaa dagaalka argagixisada looga ciribtiraayo Dalka Soomaaliya.

Wasiirka Wasaaradda Qorsheynta Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha XFS, Mudane Maxamuud Cabdiraxmaan (Beenebeene) ayaa kulan natiijo wanaagsan ku soo dhammaaday la yeeshay Wasiirka Arimaha Dibadda dalkaas, Mudane Sheikh Salem Abdullah Al-Jaber Al-Sabah. Labada mas’uul ayaa ka wada hadalnay iskaashiga ka dhexeeya labada dhinac, iyo arrimihii ugu dambeeyay ee gobolka iyo caalamka.

Wasiir Beenebeene ayaa dhambaal qoraal ah oo uu ka siday Madaxwaynaha JFS Mudane Xasan Sheikh Maxamuud, kuna socday Amiirka dalka Kuwait Sheikh Nawaf Al- Ahmed ku wareejiyay Wasiirka arrimaha dibadda ee dalkaasi Kuwait.

Wasiir Sheikh Salem ayaa guddoomay dhambaal qoraalka Madaxweynaha, kana mahadceliyay wada shaqaynta iyo xiriirka wanaagsna ee markasta ka dhexeeya Dowladaha Soomaaliya iyo

Guddoomiyaha Golaha Shacabka Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) ayaa xafiiskiisa ku qaabilay Wakiilka Midowga Afrika ee Amb. Mohamed El-Amine Souef, La-taliyaha Dhanka Howlgalka Jeneraal Peter Omola Iyo Madaxa Siyaasadda ee ATMIS Mudane Babatunde Taiwo.

Guddoomiyaha iyo Saraakiisa howl-galka nabad ilaalinta ATMIS kulankooda ayaa diiradda lagu saaray adkeynta amniga goobta uu ka furmaayo shirka dib u heshiisiinta Koonfur Galbeed. Sidoo kale madaxda ATMIS ayaa waxay soo dhaweeyeen shirka waxayna ballan qaadeen in in ay ka shaqeyn doonaan sugidda amniga.