MADAXWEYNE XASAN SHEEKH OO MAGACAABAY LATALIYAHA AMNIGA QARANKA

Muqdisho, Ogostoo 06, 2025; Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa u magacaabay Danjire Aweys Xaaji Yuusuf in uu noqdo Lataliyaha Amniga Qaranka ee Madaxweynaha.
Danjire Aweys waxa uu leeyahay khibrad qoto dheer oo ku saabsan maamulka iyo amniga qaranka, isagoo hore u soo qabtay xilal muhiim ah oo ay ka mid yihiin:
 Hogaaminta Xafiiska Qorshaynta Siyaasadda ee Madaxtooyada Qaranka (2012–2016), halkaas oo uu hormuud ka ahaa dejinta siyaasadaha guud ee amniga, dhaqaalaha iyo dib-u-habaynta dowladda.
Hoggaaminta wadahadallada heer-sare ee amniga iyo iskaashiga dhaqaale ee u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo saaxiibbadeeda caalamiga ah.
Lataliyaha la magacaabay ayaa sidoo kale soo noqday Safiirka Soomaaliya ee Boqortooyada Sucuudiga (2023–2025), isagoo door weyn ka qaatay xoojinta xiriirka amni iyo istaraatiijiyadeed ee labada dal.
Madaxweynaha oo ku tixgeliyey Lataliye Aweys waayo-aragnimadiisa amni iyo hoggaamineed, ayaa ka rajeeyey in uu doorkiisa ka qaato xoojinta amniga qaranka iyo istiraatiijiyadda dowladda ee dagaalka ka dhanka ah argagixisada.
Ugu dambeyn, Madaxwaynaha Jamhuuriyadda ayaa u mahad celiyay Lataliyihii hore ee Amniga Qaranka Mudane Xuseen Macalin Maxamuud hawlihii uu ka qabtay horumarinta arrimaha amniga qaranka muddadii uu xilka hayay.

QM oo sheegtay in xaaladda bani’aadannimo ee Soomaaliya ay weli tahay mid adag

Baydhabo-(Wargeyska Dalka)-Ku-xigeenka Ergeyga Gaarka ah ee Qaramada Midoobay ahna Isku-duwaha Arrimaha Bani’aadannimada ee Soomaaliya, Mudane George Conway ayaa sheegay in xaaladda bani’aadannimo ee Soomaaliya ay weli tahay mid adag, isla markaana ay jirto baahi ballaaran oo u baahan gurmad degdeg ah.

Ergeyga oo hadal ka jeediyay Shirka Madasha Arrimaha Bani’aadannimada (CHF 2025) ayaa tilmaamay in hoos u dhaca ku yimid maalgelinta kaalmada bani’aadannimo ay halis gelinayso adeegyada aasaasiga ah ee ay bulshadu u baahan tahay.

Mudane Conway, ayaa muujiyay baahida loo qabo in dhammaan dhinacyada sida; hay’adaha Qaramada Midoobay, hay’adaha samafalka (caalami iyo maxalli), dowladaha, deeq-bixiyaasha, ururrada bulshada rayidka ah, ganacsiga gaarka loo leeyahay iyo qurbo-joogta Soomaaliyeed ay si dhab ah ugu istaagaan arrimaha bani’aadannimada.

Kulan ku saabsan sare u qaadista sumcadda Baasaboorka Soomaaliyeed oo lagu qabtay muqdisho

Wasiirka Amniga Gudaha, Jeneraal Cabdullaahi Sheekh Ismaaciil (Fartaag), ayaa guddoomiyey kulan looga hadlayey wada shaqeynta iyo sare u qaadista sumcadda Baasaboorka Soomaaliyeed.

Ujeedooyinka ugu waaweyn ee kulanka waxa ka mid ahaa:
• Hirgelinta isticmaalka Kaarka Aqoonsiga Qaranka ee qaadashada baasaboorka.

• Dardargelinta aqoonsiga caalamiga ah ee Baasaboorka Soomaaliga.

• Sugidda iyo tayeynta xogta muwaadiniinta Soomaaliyeed.

• Xoojinta is-dhexgalka nidaamyada xog-wadaagga HSJ iyo NIRA .

• Dhisidda hannaan joogto ah oo labada hay’adood ay si wadajir ah u fuliyaan.

Wasiirka ayaa sheegay in la qaadayo tallaabooyin muhiim ah oo lagu xoojinayo maamulka socdaalka iyo aqoonsiga muwaadiniinta, iyadoo lagu saleynayo istiraatiijiyadda Dowladda Federaalka Soomaaliya ee ku aaddan hay’ad casri ah iyo adeegyo la jaanqaadaya baahida shacabka.

𝐆𝐨’𝐚𝐚𝐦𝐨 𝐌𝐮𝐡𝐢𝐦 𝐚𝐡 𝐨𝐨 𝐥𝐚 𝐆𝐚𝐚𝐫𝐚𝐲:

• Laga bilaabo 1-da September 2025, Baasaboorka Soomaaliyeed waxaa lagu codsan doonaa Kaarka Aqoonsiga Qaranka, si loo xaqiijiyo sugnaanta iyo kalsoonida xogta muwaadinka.

Laga bilaabo 1-da January 2026, dhammaan dadka ku safaraya dalka gudihiisa waxaa looga baahanyahay inay haystaan Kaarka Aqoonsiga Qaranka, si loo hubiyo xogtooda shaqsiga ah.

• Muddada ka horeysa taariikhdaas, labada hay’adood waxay si buuxda uga wada shaqeyn doonaan isku dubaridka nidaamyada, tababarka saraakiisha, iyo wacyigelinta bulshada.

Kulanka waxaa qeyb ka ahaa Wasiiru Dowlaha Arrimaha Dibadda Mudane Cali Cumar Balcad, Agaasimaha Guud ee HSJ Mudane Mustafe Sheekh Cali Dhuxulow, Maareeyaha Guud ee NIRA Mudane Cabdiwali Cali Cabdulle Timacadde, lataliyayaal iyo masuuliyiin kale oo ka kala socday labada hay’adood.

Kulankan oo uu shir guddoomiyey wasiirka amniga gudahaha XFS ayaa lagu adkeeyey Isticmaalka Kaarka Aqoonsiga Qaranka.

Guddoomiyaha SoDMA oo sheegay in abaarta ka jirta gobolka Awdal ay saameeysay in ka badan 600,000 qof

Guddoomiyaha Hay’adda Maareynta Musiibooyinka (SoDMA), Mudane Maxamuud Macallin Cabdulle, ayaa sheegay in xaaladda bani’aadannimo ee dalka ay tahay mid u baahan in si deg deg ah wax looga qabto, isaga oo xusay abaaraha ba’an ee ka jira gobolka Awdal oo saameeyay in ka badan 600,000 qof.

Guddoomiyaha oo khudbad muhiim ah ka jeediyay furitaanka shirka Madasha Arimaha Bani’aadannimada Soomaaliya (Country Humanitarian Forum – CHF 2025) oo maanta ka furmay magaalada Baydhabo ayaa sidoo kale xusay colaadaha sababay barakaca weyn ee ka socda gobollada Hiiraan, Shabeellaha dhexe iyo Gedo.

Wuxuu tilmaamay in ay jiraan dadaallo ay dowladdu waddo oo ay kamid yihiin ku dhawaaqista gargaar lacageed oo dhan $500,000, halka maamulka gobolka Banaadir uu isna bixiyay $200,000, balse wuxuu carrabka ku adkeeyay in ay lama huraan tahay in la kordhiyo kaalmada, gaar ahaan kuwa ka imanaya ganacsatada, qurbojoogta iyo hay’adaha maxalliga ah.

Guddoomiyuhu wuxuu sidoo kale iftiimiyay baahida loo qabo in wax laga beddelo habka loo wajaho gargaarka Bani’aadannimo, isaga oo ku baaqay in la xoojiyo hannaanka wadashaqayn oo loo dhan yahay, isla-markaana laga dhigo Soomaalida hormuudka qorsheynta iyo fulinta gargaarka.

Guddoomiyuhu wuxuu u mahadceliyay dhammaan daneeyeyaasha ka qeybgalaya shirka, isagoo ku boorriyay in laga gudbo hadalka kaliya loona gudbo ficil, si loo dhiso mustaqbal bani’aadannimo oo ay hoggaaminayaan dadka Soomaaliyeed, isagoo ku dhawaaqay in dhowaan la qaban doono shir kale oo lagu xoojinayo iskaashiga hay’adaha gudaha iyo kuwa caalamiga ah.

70 ka tirsan Argagixisada Al-Shabaab oo lagu dilay Bariire

Maalmihii la soo dhaafay waxay dagaallo adag ka socdeen deegaanno ka tirsan gobolka Shabeelada Hoose, waxayna Ciidanka Xoogga Dalka iyo Ciidamada Difaaca Uganda ee qeybta ka ah howlgalka AUSSOM, islamarkaana garab ka helayaan saaxiibada caalamka ayaa jab culus ku gaarsiiyay kooxda Khawaarijta Al-Shabaab magaalada istiraatiijiga ah ee Bariire ee gobolka Shabeellaha hoose, kadib howlgal qorsheysan oo guul leh oo halkaasi ka dhacay.

Sida wararku sheegayaan Khawaarijta ayaa isku dayday in ay laba gaari oo Miineysan ku soo weeraraan ciidamada, si ay u fuliyaan weerar naf-halignimo ah. Balse Ciidanka ayaa si feejigan iyo geesinimo leh uga hortagay weerarkaasi, waxaana ay ku guuleysteen in ay si taxadar leh u burburiyaan labadaasi gaari ka hor intaysan waxyeello geysan.

Howlgalkan oo qeyb ka ah ololaha loogu magac daray “Duufaanta Aamusan”, ayaa si toos ah loogu beegsaday saldhigyo istiraatiiji ah oo ay kooxda Khawaarijta ku lahaayeen gudaha magaalada, waxaana lagu jebiyay difaacooda, intii uu socday howlgalka, in ka badan 70 xubnood oo ka tirsan Al-Shabaab ayaa halkaasi lagu dilay, wuxuuna howlgalkaasi socday muddo Afar maalmood ah, ugu dambeyntiina waxaa laga gaaray guulo muhiim ah, inkastoo ay ku shahiideen 2 Askari oo ka tirsan Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, halka 12 kalena ay dhaawacyo fudud soo gaareen, kuwaas oo si degdeg ah loogu sameeyay daryeel caafimaad, sida lagu sheegay War-saxaafadeed ay dowladda Soomaaliya soo saartay.

Wasaaradda Gaashaandhigga ee xukuumadda Soomaaliya ayaa waxay si gaar ah u bogaadineysaa geesinimada, feejignaanta, iyo naftu-hurnimada Ciidanka Xoogga Dalka, ciidamada Uganda, iyo taageerada joogtada ah ee saaxiibada caalamka. Wasaaraddu waxay mar kale adkeynaysaa go’aanka cad ee ah in dalka laga ciribtiro Khawaarijta meel kasta oo ay ku dhuumaaleysanayaan.

Hadalka Wasaaradda ayaa yimid maalmo kadib markii AUSSOM ay sheegtay in in ka badan 50 ka tirsan Argagixisada Al-Shabaab lagu dilay howlgal ay si wadajir ah u fuliyeen ciidamada xoogga dalka Soomaaliya oo ka dhacay isla deegaanka.

Bariire waa magaalo-beereed istiraatiiji ah oo 73 kiiloomitir (45 mayl) koonfur-galbeed kaga beegan caasimadda Muqdisho, waxay kaloo ku fiican tahay dhaqashada Xoolaha, gaar ahaan Lo’da.

Dhinaca kale war ay soo saartay Hey’adda Nabadsugidda iyo Sirdoonka Qaranka Soomaaliyeed ayay ku sheegtay in Ciidanka gaarka ah ee Gaashaan ee hay’adda Sirdoonka iyo Nabad Sugidda ee NISA ayaa howlgal qorsheysan ka fuliyey deegaanka Cumar-Beere ee gobolka Shabeellaha Hoose, waxaana howlgalka lagu dilay Shan xubnood oo ka tirsan Khawaarijta, iyadoo la burburiyay fariisimo ay kooxdu halkaasi ka sameysatay, waxaana jirta in Ciidanka Nabadsugidda iyo Sirdoonka Qaranka ee NISA ay kor u qaaday howlgallada lagu ciribtirayo Khawaarijta, isla markaana looga hortagayo dhagarta ay u maleegayaan shacabka Soomaaliyeed.

Kooxda Khawaarijta ah ee Al-Shabaab oo in ka badan 16 sano soo waday dagaallo ka dhan ah dowladda Soomaaliya ayaa si joogto ah u beegsada ciidamada ammaanka, Saraakiisha dowladda iyo dadka rayidka ah.

Dhawaan ayay aheyd markii Ciidanka Xoogga Dalka uu ka fuliyay howlgal qorsheysan oo amni xaqiijin ah deegaannada Deegaanleey, Muryaale iyo Ceelka Waranle ee ku teedsan Webiga Shabeelle ee gobolka Shabeellaha Dhexe, kaasi ayaa lagu beegsaday xubno ka tirsan Maleeshiyaadka Khawaarijta Al-Shabaab oo si dhuumaaleysi ah ku soo galay deegaannadaasi, kuwaas oo ka dambeeyay falal isugu jira dhac, baad iyo cabsi gelin joogto ah oo lagu dhibaateynayay bulshada Rayidka ah.

Ciidanka ayaa ku guuleystay inay deegaannadaas ka sifeeyaan Maleeshiyaadka Khawaarijta ah ee isku dayay inay ku dhuumaaleystaan qeybo ka mid ah gobolka, waxaana sidoo kale gacanta lagu soo dhigay shaqsiyaad lagu tuhunsan yahay in ay xiriir la lahaayeen kooxda, kuwaas oo hadda lagu hayo baaritaanno ku saabsan kaalintooda ku aaddan taageerada Khawaarijta.

Shirka arrimaha bani’aadannimada Soomaaliya oo ka furmay Baydhabo

Shirka Madasha Arrimaha Bani’aadannimada Soomaaliya (CHF 2025) oo ay soo qaban-gaabisay Hay’adda Maaraynta Musiibooyinka (SoDMA) ayaa ka furmay magaalada Baydhabo ee xarunta ku meel gaarka ah ee Dowlad Gobolleedka Koonfur Galbeed.

Shirka ayaa diiradda saaraya wax ka qabashada xaaladaha bani’aadannimo ee dalka, iyadoo loo marayo hannaan loo dhan yahay, xoojinta hawlaha gargaarka, wax-ka-qabashada caqabadaha dhaqaale, isuduwidda iyo kor u qaadidda iskaashiga.

Soomaaliya oo ka qaybgashay shir looga hadlayay iskaashiga waddamada badaha leh iyo kuwa aan lahayn

Wasiir Ku xigeenka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah, Mudane Isaaq Maxamuud Mursal, ayaa ka qeybgalay Shirka 3-aad ee Qaramada Midoobay ee waddamada soo koraya ee aan badda lahayn (LLDCs), kaas oo ka furmay magaalada Awaza ee dalka Turkmenistan, socon doonana 5–8 Agoosto.

Shirkan oo heer caalami ah ayaa diiradda lagu saaray sidii loo horumarin lahaa isku xirnaanta dhanka kaabeyaasha, fududeynta isu socodka dadka iyo badeecadaha iyo kor u qaadidda iskaashiga dhanka horumarinta ee u dhexeeya wadamada aan badaha lahayn iyo kuwa badda leh.

Ujeedada guud ayaa ahayd in la xoojiyo fursadaha kobaca dhaqaale iyo horumarka waara, iyadoo la adeegsanayo iskaashi ballaaran iyo istiraatiijiyad cusub oo lagu hirgelinayo Barnaamijka Awaza ee 2024–2034.

Mudane Isaaq Maxamuud Mursal, Wasiir ku xigeenka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga, ayaa shirkan uga qayb galay matalaadda Soomaaliya, isagoo muujiyey sida ay Soomaaliya uga go’an tahay in ay kaalin firfircoon ka qaadato dadaallada lagu taageerayo wadamada aan badaha lahayn, isla markaana la xoojinayo xiriirka iskaashi ee gobolka iyo caalamkaba.

Wasiirka qorsheynta oo la kulmay danjiraha Midowga Yurub

Wasiirka Wasaaradda Qorsheynta, Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha, Mudane Maxamuud C. Sheekh Faarax (Beenebeene), ayaa kulan miro-dhal ah la yeeshay Danjire Karin Johansson, Safiirka Midowga Yurub ee Soomaaliya.

Kulanka waxaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Midowga Yurub, iyadoo sidoo kale laga wada hadlay iswaafajinta barnaamijyada muhiimka ah ee socda iyo Qorshaha Isbeddelka Qaranka (NTP 2025–2029).

Wasiir Beenebeene ayaa uga mahadceliyay Danjire Karin doorkii muhiimka ahaa ee ay ka qaadatay xoojinta xiriirka laba geesoodka ah muddadii ay xilka haysay.

Hawlgal lagu dilay maleeshiyaad ka tirsan Khawaarijta oo Shabeelaha hoose ka dhacay

Ciidanka gaarka ah ee Gaashaan ee hay’adda Sirdoonka iyo Nabad Sugidda ee NISA ayaa howlgal qorsheysan ka fuliyey deegaanka Cumar-Beere ee gobolka Shabeellaha Hoose, waxaana howlgalka lagu dilay shan xubnood oo ka tirsan Khawaarijta, iyadoo la burburiyay fariisimo ay kooxdu halkaasi ka sameysatay.

Ciidanka NISA ayaa kor u qaaday howlgallada lagu ciribtirayo Khawaarijta, isla markaana looga hortagayo dhagarta ay u maleegayaan shacabka Soomaaliyeed.

Wasiir Fiqi oo qaabilay danjiraha Midowga Yurub

Wasiirka Gaashaandhigga XFS mudane Axmed Macallin Fiqi ayaa maanta la kulmay wafdi ay hogaaminayso Safiirka Midowga Yurub u fadhiya Soomaaliya marwo Karin Johansson.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga labada dhinac ee dhanka amniga iyo difaaca, taageerada Midowga Yurub ee ku aaddan dib u habeynta hay’adaha difaaca, tababarrada ciidamada qalabka sida, iyo dardargelinta barnaamijyada xasillinta ee deegaanada laga xoreeyay kooxaha Khawaarijta.

Wasiirka iyo Safiirka ayaa sidoo kale isla meel dhigay muhiimadda ay leedahay taageerada beesha caalamka ee ku aaddan dagaalka ay Dowladda Federaalka kula jirto kooxaha argagixisada, iyo dadaallada lagu xaqiijinayo nabadda iyo xasilloonida guud ee dalka.

  •