Waxay aheyd subax roob badan uu ku hooray waddooyinka Muqdisho uuna ka dhigay biyo qulqulaya , kuwo meel fariistay oo aan laga mari Karin iyo waddooyin qashin iyo biyo is wata ay soo buux dhaafiyeen.

Wuxuu Aw-Muriidi ka soo dhaqaaqay luuqyada xaafadda Koodka isagoo soo maray Cadayga oo labaduba isugu darsameen cariiriga iyo qoyaanka roobka taas oo ka dhigtay meel mararka qaar aan la haweysan Karin laakiin Aw-Muriidi waa adkeystay inkastoo marar badan uu kufkufay oo kabuhu ka dhooqoobeen,

Meel ku dhow wadada Rooma ayuu kula kulmay saaxiibkiis Shooble oo ay fariisteen goob yar oo lagu shaaho kafeeygana uu ka cabbo wuxuuna Aw-Muriidi isla markiiba bilaabay in uu ka hadlo arrimaha doorashada iyo xulista madax dhaqameedka.

“Waxaan u tagay duqii beesha iyo guddigii loo sameeyey xulista laakin waxaas dhahay ninyahow adiga maxaa lagaa faa’idaa ? aniga ma ka waalinin waxaan dhahay “ Maxaa ka waddaa , maxaa lagaa faa’idaa ?”.

Waxaas yiri “ Iskeerso , dadka ma lagu xulo, horta aniga afka ii buuxi , lugo ii yeel , macnaha baabuur aa ii gadee , ka bacdi lee waaye “.

Waxaan dhahay “ Meeqa camal aa liiska rabaa ?” ..Duqa ma ba is wareeririne waxaas yiri dadka intii laga qaado wax aa lagaa dhimaa laakiin horta soo bood”.

Shooble ayaa hadalkii qaatay oo ku yiri Aw- Muriidi “ Maxaad tiri hee , adina waa ku ogahay dab yar ma shidayside?”.

Waxaan dhahay “ walaalow ani waxaan soo doontay xil iyo shaqo ma ahoo…guri maan gadanooyaa..mase dhul aan dhisto aan kaa soo doonaty oo beec kaa eh?”.

Odayga waaba xanaaqay  waxaas yiri “dheedheel aa wadataa adi run ma kaa aha , haddii xildhibaan rabi laheed saan ma u hadli laheen..dadna meel ii soo maraan ay la’ yihiin oo ay igu arkaan adna sidaan aa leedahay .

Shooble ayaa Aw –Muriidi ku yiri “ adi waaba duqowdee hadda iyo xil ma xaa ka rabtaa, tusbaxaa qaado , salaadada tuko, meelna iska fadhiiso nooh.

Aw- Muriidi ayaa markaas ku jawaabay “Aniga dadkaan wada ordaayo oo xildhibaan raadihaayo maxaa iga reebay, ma u qalmi miyaa , meeqaa iga waaweyn oo weli siyaaso ku jirto, adna saas ma I dhahee?”.

Labadii oday waxay mar dambe isku raaceen in ay u tagaan oday kale oo la yiraahdo Kaleelow oo isna beesha ah oo degenaa meel aan waddada Rooma ka fogeyn.

Markii ay Kaleellow u tageen ayaa la soo dhaweeyey waxaana loo sheegay in kaleelow aanu dheereyn oo uu ku maqan yahay dukaanka shaarkey oo isla waddada Rooma ku yaalla halkaas oo uu subaxii u faalalo oo uu u sheeko doonto waxaana loo diray wiilkiisa yare e sharmaan.

Intii lagu maqnaa kaleelow ayuu Aw-Muriidi oo caro badan muujinaya oo isku kala bixiyey gogoshii loo fidiyey wuxuuna ku gam’ay halkii iyadoo Shoobel iska fadhiyo oo arrinkii Aw-Muriidi ku dhacay weli ka fakayo.

Aw-Muriidi waa quuriyey wuxuuna bilaabay in uu barqo riyoodo..isagoo ku riyoonaya sidan.

Aw-Muriidi wuxuu iibiyey dhowr guri oo uu ku lahaa Xamar/weyne iyo Aw Aweys wuxuuna soo qaatay lacagtii oo uu keensaday guriga si uu ugu qarshgareeyo arrimaha la xiriira raadintiis xubin baaralamaana ama aqalka sare laakiin waxaa habeen habeenada ka mid ah yimid roob mahiigaan ah oo qasaare weyn geystay .

Gurigiisii oo ahaa dabaq duq ah oo waqti dheer ka hor la dhisay oo xilliyadii dambe aan la dayactirin isagoo ka baqaya haddii uu dayactiro in la tuhmo in uu lacag heysto oo dabely hubeysani ka dhacaan ayaa soo dumay ..dulka ayuu ku darmay kolkaas ayaa Aw-Muriidi uu garan waayey halka ay ku dambeysay boorsadii uu ku ogaa lacagta oo uu is lahaa toddobaadka dambe ku shaqo tag .

Odaygii waalli ayaa la soo deristay iyo hedba meel u carar oo xitaa wuxuu ilaaway badbaadintii qoyska wuxuuna bilaabay in uu dhulka ku rafto oo si aad ah u ooyo oo dhulka isku garaaco.

Shooble oo ag fadhiyey ayaa la yaabay waxa odayga ku dhacay oo uu la qylinayo dhulkana isugu garaacayo waxaana soo dhoobtay qoyskii ay martida u ahaayeen ee reer Kaleelow oo la yaabay Aw-Muriidi .

Kaleelow ayaa la soo kulmay odayga oo weli sambariiray oo hurdada markaas laga toosiyey wuxuuna Kaleelow yiri”Muriidii ani waa ku kasaa  qaraowgaan..meeshiis tagaba waa iska hurdaa hadana waa qeylihaa.

Aw-Muriidi waxaa la yiri maxaa kugu dhacay wuxuuna ku jawaabay  isagoo bedelaya wixii uu ku riyooday runtana aan ka sheegein” waxaan ku riyooday anigoo i-PHONE 12 la ii sood diray, ka bacdi habeen anigoo salaadda subax u socdo oo gacantana ku wato ayaa labo nin iga daba yimaadeen waa I qabqabteen waxay dhaheen keen telefoonka waa diiday ka bacdi labada nin midkood aa soo baxday mindi dheer oo kuwa geelka lagu qalo camal eh..gacantaas ii dhuftay gacantii kaf ay tiri haddiin fiiriyaba dhulkay ku dhacday..qeylada aad maqasheen xanuunkii gacanta waaye.

WQ: Mohamed Shiil

Tobankii sano ee ugu danbeeyay ayaa waxaa isa soo tarayay kor u kac ku yimid kirada oo halkii awal ka ahaan jirtay qolkii $50/= ayaa isu beddelay $60 ilaa 100 U$D/

Nuska boos kiradiisu ayaa noqday $300 U$D oo ka kooban 3 qol, Suuli iyo Kushiin, laba qol oo gaar ah ayaa $200/= sidaasi oo ay tahay ayaa haddana lagu kireeyaa horumaris.

Guryaha oo uu kireeyo dulaal ayaa qaata ugu yaraan $500/= halka beryahan dambe ay la soo ifbaxeen horumaris laba bilood ah la bixiyo.

Run ahaantii  ruuxa xaq looguma laha , haddii sidaas la gartay waa in aan laga tegin isxaanka oo ruuxa doonaya guri in uu kireysto laga qaado bil keliya.

Waa arrin xunuun ku heysa danyarta oo aan iska bixin Karin kiradaas qaaliga ah iyo horumaris laba bilood ah.

Waxaa jira dad ku mashquulay dhisidda guryo kana dhigtay qaab ganacsi oo kireeyaan una aaba yeelin dadka u baahan in ay helaan guryo ay degaan oo laga kireeyo ayna kaga kireeyaan lacag aysan iska bixin Karin , sidaasi oo ay tahay ayaa haddana sannad kasta lagu kordhiyaa dadka guryaha kirada ku deggan, waa in la eegaa wadciga maanta loona turaa danyarta lagana tegin isxaan falidda.

Dhinaca kale, waxaa cabasho ka jirtaa goobaha ganacsiga oo kirada la bixiyo ay ka sarreyso biilka guriga.

Gnacsato ayaa cabasho ka muujiyey dakhligooda iyo biilka guriga ityo kirada ay tahay mid faa’ido la taaban karo laga soo hooyo inkastoo ay jirto hadbo loo dhisay  hanacsatada hadane kuma qanacsana qaarkood in ay dagaan goobahaan iyadoo ay ka door bideen in ay ku ganacsadaan hareeraha jidadka iyo laaamiyada ayagoo aaminsan in jidadka wax loogu iibsan karo kaliya taa soo ahayn mid quman oo kalsoonida Alle ka fog.

Dadka haatan  la ildaran abaarta iyo biyo la’aanta ayaa u baahan gar-gaar bini-aadanimo  dadka iyo xoolaha inta ka hartay oo la’ biyo baadba, baliyo iyo ceelal oo si baahsan loogu fidiyo goobaha iyo deegaanada miyiga ah ayaa kaalin ka qaadan karata kolka ay dadkaasi la soo gudboonaato roob yarida.

Arinta si kastaba ha ahaatee meelaha ay haatan ka jirta abaarta ayaa u baahan in loo fidiyo gurmad biyo dhaamin iyo gar-gaar.

WQ: Ibraahim Abuukar Fanax

Waxaan shaki ku jirin halku dhiggii Madaxweyne Xasan Sheekh  ee ahaa “Soomaali Heshiis ah Dunidana Heshiis la ah” uu Gudaha Dalka iyo dibadiisaba ka hirgalay, taasna waxaan daliil kaa dhigayaa haddii aad daliil iga waydiiso arimahaan hoos ku tibaaxan.

Marka hore haddii aan ka faaloono gudaha dalka halku dhigga Madaxweynaha si wanaagsan oo mucjiso oo kale ah ayuu uga dhaqan galay—Bal fiiri sida ay isula jaanqaadeen dawladda dhexe iyo Maamul gobolayda dalka ka jira, mar kasta oo arin daacad laga noqdo isla markaana la helo hogaan daacad ah waxaa si Owtumaatik ah loo arkaa wada shaqaynta oo hagaagta, isla markaan kalsooni wayn oo abuuranta, taas oo iyadana sii dhasha midnimo guud oo ka dhalata, meeshana ka baxdo farqiyada yaryar ee lagu kala duwanaa.

Waxaa maanta iska cad oo aan caad saarnayn isla jaanqaadka Dawladda federaalka ah iyo iyo maamul goboleedyada in ay keentay dib u xuraynta goobo badan oo dalka ka mid ah iyada oo si wanaagsan looga dulqaaday heeryadii ay khawaarijtu dul saareen 15 sano ka hor iyaga oo argagaxisadu dhac dil iyo xarig aan kala joogsi lahayn iskugu dartay dadkii ay awooda aan jirin ku haysteen.

Sideedaba argagaxisada meelaha ay haysteen waxay ku qabsadeen isku diridda beelaha goobahaasi ku nool, iyaga oo ku dhaqmayey mabd’a xaaraanta ah ee ku dhisnaa isku dir dadka markii ay tabardareeyaana xukun adag dul dhig iyaga oo aan ku dareemin, taasna waxaa meesha ka saartay halkudheggii Madaxweynaha Umadda oo shacabka soomaaliyeed u kala tilmaantay in heshiiska soomaalida iyo midnimadooda looga adkaan karo cadawga dulaystay.

Iyada oo taas laga duulay isla markaana abaal looga haayo aragtidaas waxaa meesha laga saaray argagaxisadii, waxaana la xaqiijiyey goobo badan oo ka mid ah hirshabeele, galmudug iyo goobo kale oo fara badan, waxaana maanta u cadaaday dadka soomaaliyeed in la iska celin karo xoogna loo sheegan karo argagaxisada oo riyoon jirtay in ay waligood dul saarnaanayaan umadda soomaaliyeed isla markaana ay gabaad uga heli karaan dalkeena argagaxisda kale ee dalalkoodii laga soo cayriyey ee iska dhaadhiciyey in ay nololoshooda baaqi ku sii ahaan karto dalkeena.

Dhinaca kale haddii aan ka eegno halku dhigga madaxweynaha dhinaca dibadda waxaa la xaqiijiyey in caasimadda muqdisho usbuuc ka hor ay isugu yimaadaan hogaamiyayaasha wadamada safka hore loo yaqaan sida Ethopia, kiinya, Jabuuti waxaana garwadeen shirkaasi ka ahaan madaxweyne Xasan sheikh Max’uud.

Waxaa la isla gartay shirkaasi in iyada oo aan loo turin Argagaxisada si wada jir ah looga xaaqo dalka Soomaaliya isla markaasna ay wadamadaas xuduudahooda ka ilaashadaan firxadka argagaxisida ee naftooda la cararayo.

Si kastaa arintu ha ahaatee waxaa lama huraan ah in argagaxisda laga dhameey Geeska Africa guud ahaan gaar ahaana dalka soomaaliya oo sando ay u afduubnaayeen argagaxisdaas arxanka daran ee waqtigaas aadka u dheer ay dadkeena u afduubnaayeen.

Dalka Edatorial  

Waxuu wariyay Ibnul-Jawsi dhacdo ka dhacday xajka xilligiisi, waxuu sheegay in xilli ay xujayda dawaafayeen kacbada, qaarna ay biyo ka darsanayeen ceelka Samsamka, uu yimid nin reer baadiya ah, uuna xaytay maryihiisi, kadibne uu ku kaadiyay ceelkii biyaha Samsamka!. Dadki ayaa ku soo yaacay, si xunne u garaacay, illaa ay askartii ilaalada ka fujiyeen, waxaana la horgeeyay madaxii Makkah ee xiiligaas. Waxa uu weydiiyay sababta ku kalliftay in uu sidaas sameeyo?, waxa uuna ku jawaabay “Waxa aan doonayay in dadku I aqoonsadaan, oo la I dhaho waa ninkii ku kaadshay Samsamka”!.
Foolxumada iyo liiddanaanta falka ninkaas kadib, waxa uu ku ugu suntay magaciisa taariikhda doqonnimadiisa iyo foolxumad ficilkiisa, waana halka ay la gaartay raadinta caannimada, iyo jacaylka is-muujinta, waxa uuna sidaas ugu noqday caan, waloow ha ka soo-galo mid kamid ah albaabada ugu xun ee ugu hooseeyo taariikhdee, si gaar ah falkaas oo aanan u baahnayn wax u dedaalid dhaqaale ama dedaal bixin ah!.
Qofki eego maanta waaqaceenna, iyo nolosha baraha Bulshada, waxa uu ogaanayaa in ninkii ree baadiyaha ahaa, ay madrasadiisa ka soo baxeen arday badan, uuna yeeshayba taageerayaal aanan la tirin karin, kuwaas oo ku tunto xeerarka Bulsho, oona hareer maro dhaqammada toosan, kana tallaabsado Anshaxa iyo mabaad’ida toosan. Waxa ugu weyn ee ay raadinayaan ayaa ah caannimada, sheegidda, Jacaylka soo-muuqashada iyo is-caan-bixinta!.
Tusaalayaasha ardayda Madarsada ninkaas waxaa kamid ah; kuwa Baraha bulshada tuuran ee ku caanbaxay, ama ba isku-caan-bixiyay cayda, aflagaaddada, wax-kasheegga qabiillada iyo duridda dadka wanaagsan!.
Si aad u ogaato tira badnida ardayda Ninkaas, waxaad tagtaa TIKTOK, si aad u aragto heerka akhlaaq liidasho, dhaqan hoobasho iyo garaad xumo ee dhallinteennu marayso!, waxa aad arkaysaa Haweeneey marwo ah, oo marba meel ka duubayso jirkeedi, ninkeedi (anigoo ka xun in aan ku dari karin rag ah!), gurigeedi iyo wax walboo qarsoonaa, ayna ahayd in ay daboosha!.
Waxaad arkaysaa gabar dhallinyaro ah, laga yaabo in ay ardayd tahay (Anigoo ka xun in aan summada ardaynimo u qiro!), oo marba meel ka duubayso jirkeeda, lana niikinayso niman kale oo marba meel qabsanayo!. Waxaad arkaysaa wiil dhallinyaro ah oo afkiisa uusan lahayn dabar, dibnihiisuna lamid!, oo hadbo waxa uu isleeyhay way ka yaabin karaan bulshada dheh oo samee, asagoonan dhib u arkayn in laga cuudibiilaysto, ama la ammano, masaajidda laga sheego ama la dhiirrigeliyo!. Waxaa kamid ah kuwa qoraa isku-sheegyaal ah, oo ka tallaabo xeyndaabka anshaxa iyo af-gobaadsi, ayaga oo ugu raadinayo buugtooda suuq sidaas!.
Waxaan dhimrin u dareemayaa ninkaas ku kaadiyay biyaha Samsamka iyo garaaca uu la kulmay, laakiin maanta ay ardaydiisa maamuusayihiin, billad sharafyo ayaana la guddoonsiiyaa, ammaan iyo dhiirrigelin badan ayaana loogu daraa!. Haddabo waxaan si aamusan isku weydiinayaa; dhibtu waa halkee? Ma dhaqankeennaa? Mise waa dhadhankeenna oo waxaan ku dhiirran la’nahay cabburinta codadkaas caannimo doonka ah?, mise waxaan dhibaatada ku tuurnaa Macallinkaas baas, ee maalintaas ku kaadiyay ceelka, illaa maantana ay qulqulka kaadidiisa hallaynayso ceelasheenna iyo illaheenna biyo?!..