Wasiirka Maaliyadda xukuumadda federaalka Soomaaliya Dr. Cilmi Maxamuud Nuur oo ku sugan magaalada Washington ayaa ka qeyb galay shirka Wasiirada Maaliyadda dalalka Iskaashiga Geeska Afrik iyo Saaxibada caalamka sida IMF, Midowga Yurub, Bangiga H. Afrika iyo Bangiga Adduunka.
Shirkaan oo qeyb ka ah shirka sanadlaha ah ee la qabto xiliga Guga ee IMF iyo Bangiga Adduunka ayaa waxaa diiradda lagu saaray dood ku aadan sidii loo xoojin lahaa is dhexgalka dhaqaalaha dalalka geeska Afrika.
Ciidamada Xoogga Dalka ayaa saaka Khawaarijta kala wareegay Deegaanno dhowr ah oo ka tirsan gobolka Baay.
Wariyaha Warbaahinta Qaranka ugu soo warrama Gobolka Baay Siraaji Sheekh Isaaq oo la socda Ciidamada ayaa soo sheegaya in deegaanada Adeegow, Dhaydhayka, Tabarow, Walak iyo Arbasale oo 45 KM dhanka Waqooyi kaga beegan Magaalada Baydhabo cadowga laga dulqaaday saaka walina lagu sii baacsanayo dhulka howdka ah.
Ciidamada xoogga dalka iyo kuwaa degaanka ayaa degaanno badan oo katirsan gobolada dalka kawada howlgallo ka dhan ah khawaarijta si bulshada looga dulqaado dhibaatada ay ku hayeen muddada dheer.
Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamse Cabdi Barre oo maanta boqolaal kun oo Muslimiin ah la gutay Cumrada ayaa waxa uu dalka iyo dadka Soomaaliyeedba ugu duceeyay in Alle uu ka dulqaado dhammaan dhibaatooyinka heysta, uguna beddelo barwaaqo, nabad iyo midnimo.
Ra’iisul Wasaaraha waxaa safarka Cumrada ku weheliya qaar katirsan xubnaha Xukuumadda iyo Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.
Guddoomiyaha Gobobolka Banaadir Ahna Duqa Magaalada Muqdisho Mudane Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale), Wasiir Dowlaha Wasaarada Amniga Qaranka, Taliyaha Ciidanka Boliiska Soomaaliyeed, Taliye ku-xigeenka Ciidanka Boliiska, Guddoomiye ku-xigeenka Amniga iyo Siyaasada Maamulka Gobolka Banaadir iyo Taliyaha qeybta Guud ee Gobolka Banaadir ee Ciidanka Boliiska ayaa caawa kormeeray Degmooyinka dhaca duleedka Muqdisho.
Ujeedka kormeerkan ayaa ahaa u kuurgalida xaalada amniga Caasimadda iyo xoojinta wada shaqeynta laamaha Amniga, maamulada degmooyinka iyo bulshada, waxaana goobaha la kormeeray kamid ahaa Degmooyinka xiga galbeedka ee Muqdisho gaar ahaan Saldhiga cusub ee Degmada Kaxda iyo Saldhig Galbeed ee Degmada Dharkeenley halkaas oo ay ku diyaarsanaayeen ciidamo isku dhaf ah oo loo diyaariyay xasilinta Caasimadda.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga waxa ay muujinaysaa sida ay uga walaacsan tahay isku-dhacyada hubaysan ee u dhexeeya Ciidamada iyo Xoogagga Birmadka Deg-degga ee Jamhuuriyadda aan walaalaha nahay ee Suudaan.
Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxa ay ugu baaqaysaa dhammaan dhinacyada ku lugta leh dirirta in ay si deg deg ah u joojiyaan colaadda, isla markaana ay is xakameeyaan, ayna guda-galaan wadahadal lagu xalinayo khilaafka si loo dhowro amniga iyo xasiloonida siyaasadeed.
Ergayga gaarka ah ee Madaxweynaha JFS u qaabbilsan Xasillinta iyo Ilaalinta Arrimaha Rayidka ee goobaha dagaallada Mudane , Maxamed Cabdi Waare ayaa maanta Booqday xarunta Dhexe ee Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka ee SoDMa,waxaana halkaas ku soo dhaweeyey Guddoomiyaha Hay’adda maareynta Musiiboyinka Qaranka Mudane Maxamuud Macalim Cabdulle iyo Guddoomiye ku xigeenka Hay’adda.
Ergayga iyo Guddoomiyaha ayaa wada qaatay kulan saacado qaatay iyaga oo kawada hadlay xaalada guud ee dalka, sidii gurmad loo gaarsiin la haa deeganadii khawaarijta laga saaray iyo wada shaqeen dhexmarta Hay’adda iyo Xafiiska Ergayga iyo Qodobo kale.
Guddoomiyaha Hay’adda Maareynta ayaa Ergayga ka xogsiiyey shaqada hay,adda oo muddo kooban jirta waxa u qabsoomay,waxaana Ergayga kaga mahadceliyay madaxda hay’adda Maaraynta soo dhawaynta loo sameeyay, isagoo ku nuux nuuxsaday sida ay muhiimka u tahay in Xafiiskiisa iyo Hay’adda SODMA ay yeeshaan wada shaqa xooggan oo ku saabsan sidii gargaar loola gaari lahaa dadka rayidka ah ee ku dhaqan deegannada iyo degmooyinka la xoreeyay.
Ciidanka xoogga dalka ayaa duleedka degaanka Jannaale ee gobolka Shabeellada hoose ku laayay koox Khawaarij ah oo doonaysay inay jidka u galaan kolonyo ka tirsan ciidanka ATMIS.
Saraakiisha ciidanka xoogga dalka ayaa warbaahinta qaranka u sheegay inay halkaas ku dileen ugu yaraan 10 dhagarqabe, kuwaas oo meydadkooda ay warbaahinta u soo bandhigeen.
Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta magaalada Addis Ababa uga qeybgalay shirka saddex-geesoodka ah ee dalalka Soomaaliya, Talyaaniga iyo Itoobiya.
Shir Madaxeedka dalalka Soomaaliya, Talyaaniga iyo Itoobiya ayaa looga wadahadlay iskaashiga dhinacyada Amniga, dhaqaalaha, ganacsiga iyo maalgashiga, sidoo kale kulanka ayaa lagu lafo-guray danaha wadajirka ee ka dhaxeeya saddexda dowladood si loo xaqiijiyo qorsheyaasha muhiimka u ah shucuubtooda.
Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa la wadaagay Madaxda Shirka guulaha miro-dhalka ah ay sida wadajirka ah u gaareen shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed ee ku aaddan ka xoreynta dalkeenna argagixisada, isaga oo tilmaamay in dadka Soomaaliyeed ay ka go’an tahay xaqiijinta Soomaaliya xor ka ah khawaarijta Al Shabaab, hurmuudna u noqota horumarka iyo xasilloonida Gobolka.
Dhankooda, Ra’iisul Wasaaraha dalka Talyaaniga Marwo Giorgia Meloni iyo Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Mudane Abiye Axmed ayaa bogaadiyey guulaha wax ku oolka ah ee laga gaaray wajiga koowaad ee howlgalka dalka lagaga xoreynayo argagixisada, iyagoo xusay ahmiyadda ay u leedahay in dalalka Gobolka iska kaashadaan ciribtirka argagixisada, gaar ahaan Waddamada safka hore ee dariska la ah Soomaaliya.
Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamsa Cabdi Barre oo gudanaya Cumrada, ayaa ugu duceeyay ummadda Soomaaliyeed in Alle uu ka dulqaado dhammaan dhibaatooyinka heysta oo ay ugu horreeyaan abaaraha iyo colaadda, uguna beddelo barwaaqo, nabad iyo midnimo.
Ra’iisul Wasaaraha waxaa safarka Cumrada ku weheliya qaar katirsan xubnaha Xukuumadda iyo Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.
Ra’iisul Wasaare Xamsa ayaa sheegay in sanadkan uu noqon doono Gugii Guusha oo geesiyaasha ciidanka qalabka sida iyo shacabka oo wada jira ay uga xoreyn lahaayeen dalka Khawaarijta dhiigga ummadda daadinayay muddo 15 sano ah.
Rasaas xooggan ayaa laga maqlayaa caasimadda Suudaan ee Khartoum ,kadib maalmo ay jireen xiisado u dhexeeyay ciidamada iyo kuwo kale oo loo yaqaanno ciidamada taageerada degdegga ah.
Rasaas ayaa laga maqlay agagaarka xarunta dhexe ee ciidamada Sudan iyo wasaaradda gaashaandhigga oo ku taalla bartamaha magaalada Khartoum.
Ciidamada Taageerada Degdegga ah waxay sheegeen in ay soo weerareen ciidamada qalabka sida ee Suudaan,waxaana dagaalku uu ka socdaa agagaarka madaxtooyada ee waqooyiga caasimadda iyo sidoo kale Sooba sida uu ku waramay Morgan oo u hadlay kooxdaasi.
Shalay iyo xalay waxaa scday wadahadal lagu dhexdhexaadinaayo labada garab ee ciidamada ,waxayna dhinacyadaasi u sheegeen dadkii dhexdhexaadinaayey inay diyaar u yihiin inay qaadaan tillaabooyin lagu dejinayo xaaladda.
Iska horimaad dhexmara ciidamada Suudaan oo laba garab ah ayaa keeni kara dagaal daba dheeraada oo ka dhaca dalweynahaasi oo horey ula tacaalaayay burbur dhaqaale iyo colaado qabiil.
